Bij de renovatie van een rijksmonumentale stolpboerderij in het Noord-Hollandse Blokker zijn de resten gevonden van een tot nu toe onbekende achttiende-eeuwse buitenplaats. De ontdekking is interessant omdat dit soort buitenverblijven van rijke stedelingen in de regio rond Hoorn relatief zeldzaam zijn.
De vondst is gedaan tijdens de verbouwing van de stolpboerderij Buitenrust, gelegen naast een natuur- en milieucentrum. Archeologen van Archeologie West-Friesland troffen onder de vloer van deze boerderij, die sinds 2001 een beschermd rijksmonument is, sporen aan van een ouder gebouw. Het gaat om funderingen van muren, houten wanden, kelders en haardplaatsen. Ook kwamen opvallend veel wandtegels, Chinees porselein en een glazen zegel van een mineraalwaterfles tevoorschijn.
De luxe aard van de voorwerpen vormde aanleiding tot nader archiefonderzoek, waaruit bleek dat op deze locatie ooit een buitenplaats met de naam Buitenrust stond.
Buitenplaatsen waren in de zeventiende en achttiende eeuw geliefde toevluchtsoorden voor welgestelde inwoners van steden als Hoorn. In de zomer ontvluchtten zij de drukte, hitte en stank van de stad om te genieten van rust en frisse lucht op het platteland. De meeste buitenplaatsen bevonden zich in de omgeving van Amsterdam of langs de Vecht, maar ook rond Hoorn zijn enkele exemplaren bekend. In 1744 zouden er acht hebben bestaan, waarvan de precieze ligging vaak onbekend is gebleven.
Cornelis Ment
De buitenplaats Buitenrust was in de achttiende eeuw in bezit van Cornelis Ment, een invloedrijk bestuurder uit Hoorn. Ment was onder meer schepen en burgemeester van de stad, en jarenlang bewindhebber van de VOC-kamer van Hoorn. Via zijn familie was hij verwant aan Eva Ment, de echtgenote van Jan Pieterszoon Coen.
Uit archiefstukken blijkt dat het buitenhuis beschikte over meerdere kelders, drie woonkamers met haarden en bedstedes, en een interieur met kaarten en spiegels aan de wand. In de tuin stonden onder meer een orangerie, een koetshuis met paardenstal en een theehuis.
Maria Hoeve
Na 1760 kwam de buitenplaats in andere handen en in de negentiende eeuw maakte het gebouw plaats voor de stolpboerderij. Die kreeg bij de bouw in 1862 de naam Maria Hoeve. De latere bewoner Jan Vlaar gaf het gebouw opnieuw de naam Buitenrust, nadat hij die had aangetroffen op een oude kaart. Hij wist toen echter nog niet dat hij daarmee verwees naar een verdwenen buitenplaats.
De huidige renovatie van de boerderij, die wordt verbouwd tot kinderopvanglocatie, gaf archeologen en historici de kans om ter plekke nader onderzoek te doen.
Stolpboerderijen
De stolpboerderij is karakteristiek voor Noord-Holland. Dit type boerderij, ook wel stelpboerderij genoemd, heeft een vierkant grondplan met een piramidevormig dak dat vaak met riet is bedekt en bijna tot op de grond reikt. Anders dan in veel andere streken, waar wonen, stallen en opslag in aparte gebouwen plaatsvonden, bracht de stolpboerderij al deze functies samen onder één dak. Dat maakte het mogelijk om vee, graan en hooi efficiënt en droog inpandig op te slaan.
Noot redactie: Na publicatie ontvingen we een reactie waarin werd gewezen op mogelijk eerdere bebouwing op deze locatie. Volgens aangehaalde eigendomsgegevens zou het perceel al in 1701 zijn aangekocht door Dirk Santman, die er mogelijk een huis liet bouwen. Cornelis Ment zou het terrein pas in 1714 hebben verworven. De precieze ontstaansgeschiedenis van Buitenrust lijkt daarmee mogelijk complexer dan aanvankelijk gedacht.
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Buitenrust_(Blokker)
De Groninger ziekte van 1826: dodelijke koorts in het noorden
Agatha van Foreest: de rijke regentendochter die haar hart volgde
Rekkelijke dominee ontsnapte in 1621 uit gevangenis: zijn vrouw nam zijn plaats in
Hoorns Genootschap ‘De Moederlijke Weldadigheid’
