Vlaanderen trekt de komende jaren 1,35 miljoen euro uit voor het onderhoud en de restauratie van dertien militaire begraafplaatsen en herdenkingsmonumenten uit de wereldoorlogen. Het gaat om onder meer zes begraafplaatsen van de Gemenebestlanden rond Ieper en Poperinge en vijf Duitse kerkhoven in West-Vlaanderen.
Ook wordt verder geïnvesteerd in de herdenkingslocatie rond de IJzertoren in Diksmuide. De maatregelen moeten ervoor zorgen dat deze plaatsen, die sinds het begin van de twintigste eeuw deel uitmaken van het herinneringslandschap in de Westhoek, behouden blijven.
Herinneringslandschap in de Westhoek
Tijdens de Eerste Wereldoorlog lag een groot deel van West-Vlaanderen aan het westelijke front, waar de strijd jarenlang vastzat. De regio groeide uit tot een internationaal herdenkingslandschap: tienduizenden soldaten uit onder meer het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland vonden er hun laatste rustplaats. Daarnaast ontstonden ook Duitse militaire kerkhoven, die worden beheerd door de Volksbund für Deutsche Kriegsgräberfürsorge.
Veel van deze begraafplaatsen en monumenten werden kort na de oorlog aangelegd. Na meer dan een eeuw is er steeds meer onderhoud nodig om de begraafplaatsen en monumenten in goede staat te houden. Volgens Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts zou verwaarlozing…
…een pijnlijke smet zijn op de nagedachtenis van alle gevallen soldaten.
Gemenebest en Duitse begraafplaatsen
Onder de begraafplaatsen die steun ontvangen zijn Bard Cottage Cemetery en de Voormezeele Enclosures in Ieper, en Nine Elms British Cemetery en Lijssenthoek Military Cemetery in Poperinge. Deze vallen onder het beheer van de Commonwealth War Graves Commission (CWGC), die wereldwijd militaire begraafplaatsen beheert uit de wereldoorlogen.
De vijf betrokken Duitse kerkhoven liggen in Langemark-Poelkapelle, Menen, Hooglede, Diksmuide en Lommel. De Volksbund beheert in totaal 22 dergelijke plaatsen in Vlaanderen.
Voor het eerst sluit Vlaanderen een formele samenwerkingsovereenkomst met de CWGC. Die overeenkomst moet ervoor zorgen dat de zevenentwintig kerkhoven en herdenkingsmonumenten van de Eerste Wereldoorlog langs het Westelijke front – die in 2023 door Unesco werden erkend als wereldoorlogserfgoed – efficiënter beheerd worden.
IJzertoren
Ook de herdenkingssite rond de IJzertoren in Diksmuide blijft steun ontvangen. De toren, die bijna een eeuw geleden werd opgericht als vredesmonument, vormt een belangrijk symbool in de Vlaamse herinneringscultuur rond de Eerste Wereldoorlog. De komende tijd worden onder meer de oude klokken onder handen genomen.
Ben Weyts onderstreept het belang van de herdenkingsplekken:
We moeten de frontsoldaten niet alleen herdenken op Wapenstilstand, maar eigenlijk altijd. Oorlogsgraven en -monumenten mogen nooit verwaarloosd of vergeten worden. Dankzij deze investeringen en het nieuwe herdenkingspact kunnen we ervoor zorgen dat ook de volgende generaties herinnerd worden aan die eenvoudige boodschap, die zeker vandaag relevant is: Nooit Meer Oorlog.
Overzicht van de investeringen:
| Gemeente | Beschermd goed | Bedrag |
|---|---|---|
| Ieper | Voormezeele Enclosure No 3 | € 303.477 |
| Bard Cottage Cemetery | € 66.289 | |
| Voormezeele Enclosures No 1 and No 2 | € 196.139 | |
| Poperinge | Britse militaire begraafplaats Nine Elms British Cemetery | € 400.000 |
| Britse militaire begraafplaats Lijssenthoek Military Cemetery | € 189.561 | |
| Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht | Brits oorlogsmonument Tweede Wereldoorlog | € 2.280 |
| Diksmuide | IJzertorencomplex met bedevaartweide | € 41.940 |
| Langemark-Poelkapelle | Duits militair erekerkhof | € 27.663 |
| Menen | Duitse militaire begraafplaats | € 17.337 |
| Hooglede | Duitse militaire begraafplaats | € 27.952 |
| Diksmuide | Duitse militaire begraafplaats | € 20.379 |
| Lommel | Duitse militaire begraafplaats | € 50.311 |
De slagen om Ieper als herinneringslandschap
Terug naar Ieper
De Menenpoort in Ieper
De klaproos of ‘poppy’, symbool van de Eerste Wereldoorlog
Een begraafplaats is meer dan een plek met grafstenen
Veel oorlogsgeschiedenis op de algemene begraafplaats Crooswijk
Een zoektocht naar het treurgedicht op de begraafplaats