BoekenBoeken

Archief krijgt register Bredase Koepelgevangenis

…met informatie over honderden Nederlandse en Duitse oorlogsmisdadigers

Het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in ‘s-Hertogenbosch heeft een inschrijvingsregister van de Koepelgevangenis in Breda verworven. Het register bevat informatie over honderden Nederlandse en Duitse oorlogsmisdadigers die na de Tweede Wereldoorlog in de gevangenis vastzaten.

Vanaf april 1947 werden in de Koepelgevangenis in Breda veroordeelde Nederlandse en Duitse oorlogsmisdadigers opgesloten. Het waren mannen die na de oorlog onder de Bijzondere Rechtspleging tot een (forse) gevangenisstraf waren veroordeeld. Deze gevangenen werden bij binnenkomst ingeschreven in het register Binnengekomen Oorlogsmisdrijven. Dit register is nu toegevoegd aan de collectie van het BHIC. Het loopt van 18 april 1947 tot en met 16 augustus 1957 en bevat honderden namen. De bekendste namen in het boek zijn Franz Fischer, Ferdinand aus der Fünten en Josef Kotalla, de drie langst zittende Duitse oorlogsmisdadigers in Nederlandse gevangenschap. Oftewel De Drie van Breda. Rijksarchivaris Jan Sanders:

“Het bevat honderden bekende en minder bekende namen van Nederlandse en Duitse oorlogsmisdadigers. Je vindt in dit register niet alleen hun namen terug, maar er werd ook genoteerd waar zij vandaan kwamen, wat ze precies gedaan hadden, hoe oud zij waren en nog veel meer. Het is daardoor een prachtige bron voor allerlei soorten onderzoek. Daarmee vult dit register Binnengekomen Oorlogsmisdrijven een belangrijke leemte op in het archief van de gevangenis van Breda.”

Ongedateerde foto van Kotalla in de koepelgevangenis in Breda. Bron: Gevangenismuseum Veenhuizen
Ongedateerde foto van Kotalla in de koepelgevangenis in Breda. Bron: Gevangenismuseum Veenhuizen

Ondergelopen kelder

In 2000 lag het inschrijvingsboek voor oorlogsmisdadigers in een ondergelopen kelder in de Koepelgevangenis in Breda toen een oud-bewaarder het zag liggen en het redde. Hij nam het mee naar huis en gaf het later aan historicus/journalist Richard Hoving die de oud-bewaarder voor zijn onderzoek sprak over zijn ervaringen met Josef Kotalla. Hoving mocht het boek houden. Hij deed onderzoek naar Josef Kotalla, een van de drie langstzittende Duitse oorlogsmisdadigers in Nederlandse gevangenschap, die tot zijn dood in de Koepelgevangenis in Breda heeft gezeten. Vorig jaar verscheen zijn biografie ‘De beul van Amersfoort. Biografie van Josef Kotalla 1908-1979’.

Na het verschijnen hiervan vond Hoving het tijd om afscheid te nemen van het register en het terug te brengen naar het archief van de gevangenis dat bewaard wordt bij het BHIC in ’s-Hertogenbosch. Het wordt in verband met mogelijk nog levende personen voor iedereen openbaar in 2028. Onderzoekers kunnen onder bepaalde voorwaarden toestemming krijgen het register eerder in te zien.

- advertentie -

Ook interessant: Kampbeul Josef Kotalla verwierf aanzien door geweld
Boek: De beul van Amersfoort – Richard Hoving


Archiefstukken:

Meer tips ➱

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister