Artemis is in de Griekse mythologie de tweelingzus van Apollo. Ze is de dochter van oppergod Zeus en Leto (de verborgene) en behoort tot de twaalf hoofdgoden die op de berg Olympus woonden. Bij de Romeinen is deze godin bekend onder de naam Diana.
Volgens de oude godenverhalen wordt Artemis eerder geboren dan haar tweelingbroer Apollo en helpt ze haar moeder vervolgens bij de geboorte van haar broer. De godin speelt een rol in tal van mythen, waarin ze zowel beschermend als meedogenloos kan optreden. Zo strafte ze onder meer Actaeon, die haar tijdens het baden had gezien. De ongelukkige werd veranderd in een hert. Ook koning Agamemnon kreeg te maken met de wraakzucht van de godin. Nadat de vorst een aan haar gewijd hert had gedood, zorgde Artemis ervoor dat zijn vloot, door een ongunstige wind, niet naar Troje kon uitvaren. Samen met Apollo doodde Artemis de kinderen van Niobe, nadat die had opgeschept vruchtbaarder te zijn dan hun moeder Leto.
Heerseres van de dieren en maangodin
Voor de oude Grieken gold Artemis als de beschermgodin van de kudden en het wild. Ze was niet alleen jager, maar ook beschermer van jonge dieren. Homerus bestempelde haar dan ook als de ‘heerseres van de dieren’. Meestal werd de godin afgebeeld met een hert of jachthond, soms met een leeuwenvacht om de schouders.
Net als Apollo beschikt ze over pijlen die nooit missen. Artemis lijkt in veel opzichten op haar broer. Net als hij wordt ze geassocieerd met verstandigheid en schoonheid. Daarnaast geldt ze als de eeuwige maagd. Aan dit laatste is een verhaal verbonden waarbij de jonge Artemis op schoot zit bij haar vader. Als Zeus haar vraagt wat ze het liefst wil hebben, antwoordt de godin: “Eeuwig maagd blijven”. Ze voegt daaraan toe dat ze ook een zilveren boog wil zodat ze altijd kan jagen. Daarnaast vraagt ze om nimfen die op haar jachthonden kunnen passen. Zeus moet lachen om de wensen van zijn dochter en besluit ze allemaal in te willigen.
Ondanks haar eeuwigdurende maagdelijkheid werd Artemis in de oudheid als godin ook in verband gebracht met geboorte en bescherming van vrouwen. In latere tradities werd ze bovendien in verband gebracht met de maan en met de maangodin Selene. Vandaag de dag wordt de godin nog altijd geassocieerd met de maan. Zo vernoemde NASA zijn grote Artemis-programma, gericht op een terugkeer naar de maan, naar de Griekse godin.
De nimf Callisto
Artemis wil kost wat kost dat ook haar nimfen maagd blijven. Op een dag gaat dit mis als oppergod Zeus zijn oog laat vallen op een van deze nimfen, Callisto. De god besluit de gedaante van zijn dochter aan te nemen om de nimf vervolgens te verkrachten. Callisto raakt hierdoor zwanger en wordt door Artemis weggestuurd.
Als de godin Hera, echtgenote van Zeus, erachter komt dat haar overspelige man haar opnieuw heeft bedrogen, besluit ze Callisto uit wraak te veranderen in een berin. Enige tijd later ziet Zeus dat Callisto’s inmiddels volwassen geworden zoon Arcas de berin probeert te doden. Hij krijgt dan spijt van zijn daden. Zeus neemt de twee weg van de aarde en plaatst ze aan de sterrenhemel: Callisto wordt het sterrenbeeld Grote Beer (Ursa Major) en Arcas de Kleine Beer (Ursa Minor). Dit tot woede van Hera die de watergodin Tethys om hulp vraagt. Tethys vervloekt de twee sterrenbeelden vervolgens waardoor ze altijd om de hemelpool moeten blijven draaien en nooit onder de horizon kunnen verdwijnen.
Tempel van Artemis
In de stad Efeze was in de oudheid een grote Artemis-tempel te vinden. Het ging om een van de grootste tempelgebouwen uit de oudheid en werd tot de zeven klassieke wereldwonderen gerekend. Het bouwwerk werd rond 550 v.Chr. voltooid. In Efeze werd Artemis overigens, anders dan in Griekenland, vaak afgebeeld als een vruchtbaarheidsgodin met meerdere borsten. Van de tempel is vandaag de dag niet veel meer over. Er staan enkel nog een paar zuilen overeind.
-https://www.britannica.com/print/article/36796
-Encyclopedie van de mythologie (Tirion) p.29
-Griekse mythologie encyclopedie – Guus Houtzager (R&B, 2003) p.61-62
Callisto – Ongelukkige schone, onteerd door Zeus
Lijst van Griekse en Romeinse goden
Hera, koningin van de Griekse goden
De tuinen van Bomarzo, of: het park der monsters
Thanatus – God van de dood