De geboorteplaats van Hitler, Braunau am Inn, hernoemt nazistraten

De gemeenteraad van het Oostenrijkse stadje Braunau am Inn, de geboorteplaats van Adolf Hitler, besloot in de zomer van 2025 twee straten die vernoemd waren naar figuren met een nationaalsocialistisch verleden een andere naam geven. Het ging om componist Josef Reiter en entertainer Franz Resl.

Het besluit vloeide voort uit een onderzoek dat een historicus op verzoek van de gemeente deed naar verschillende controversiële straatnamen in de stad.

Josef Reiter (1862-1939), een gevierd componist in zijn tijd, radicaliseerde in de jaren twintig en sloot zich aan bij de nationaalsocialisten. In 1929 werd hij lid van de NSDAP en een jaar later stelde hij zich ook kandidaat voor de partij. Ook componeerde hij een lofzang op Hitler en was hij openlijk antisemitisch. In 1933 vroeg hij in een brief aan het stadsbestuur van zijn geboortestad Braunau of Hitler tot ereburger kon worden benoemd.

Franz Resl (1883-1954), een humorist en volksverteller, sloot zich in 1938 aan bij de NSDAP, maar had eerder al openlijk zijn sympathie getoond voor het nationaalsocialisme. Als SA-officier nam hij deel aan diverse propagandistische evenementen. Verder schreef hij antisemitische columns en leverde hij bijdragen aan het nationaalsocialistische weekblad Heimatblatt. In 1945 werd hij geïnterneerd in het Amerikaanse kamp Glasenbach, maar na zijn vrijlating kon hij zijn carrière hervatten. Zijn straatnaam in Braunau stamt uit de naoorlogse periode.

Op basis van het onderzoek werd in 2025 al het ereburgerschap van zowel Reiter (toegekend in 1922) als Kriechbaum (1952) ingetrokken. Later werd dus besloten ook de Josef Reiter-Straße en de Franz Resl-Straße andere namen te geven. Het besluit viel tijdens een besloten raadszitting (28 stemmen voor, 9 tegen). Alleen de rechts-nationalistische FPÖ-fractie stemde tegen. De partij voerde aan dat een naamswijziging vooral met name oudere inwoners ingewikkeld zou zijn.

De nieuwe namen van de straten waren nog onduidelijk, maar vast staat dat zo’n tweehonderd huishoudens een nieuw adres krijgen. In de Oostenrijkse stad Linz kreeg recent ook al een Resl-straat een andere naam.

Hitlers geboortehuis

Adolf Hitler werd op 20 april 1889 geboren in Braunau am Inn. Hoewel hij er alleen de eerste jaren van zijn leven doorbracht – in 1892 verhuisde het gezin naar het Duitse Passau – blijft de Oostenrijkse grensstad Braunau am Inn nauw verbonden met zijn naam. Het geboortehuis van de dictator aan de Salzburger Vorstadt 15 doet tegenwoordig dienst als politiebureau. Hitler werd geboren in een gehuurde kamer op de bovenste verdieping van het pand.

Voor het huis staat sinds 1989 een gedenksteen, afkomstig uit het voormalige concentratiekamp Mauthausen, met daarop de tekst Für Frieden, Freiheit und Demokratie. Nie wieder Faschismus. Millionen Tote mahnen (Voor vrede, vrijheid en democratie. Nooit meer fascisme. Miljoenen doden manen ons).

Bronnen