De Waalsdorpervlakte, een bijzondere herdenkingsplaats

Op de Waalsdorpervlakte werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter zeker 250 mensen geëxecuteerd. Vandaag de dag is de Waalsdorpervlakte een belangrijke herdenkingsplaats.

Herdenkingskruizen op de Waalsdorpervlakte, 1961 (CC-Anefo)
Herdenkingskruizen op de Waalsdorpervlakte, 1961 (CC-Anefo)
Ieder jaar op 4 mei wordt er door het Erepeloton Waalsdorp een herdenking gehouden op de Waalsdorpervlakte. Er is een Stille Tocht langs het monument, er worden bloemen en kransen gelegd en de Bourdonklok luidt.

Fusilladeplaats

De Duitsers gebruikten de vlakte in het duingebied Meijendel bij Den Haag tijdens de Tweede Wereldoorlog als fusilladeplaats. Er werden onder meer verzetsstrijders om het leven gebracht die eerder in een nabijgelegen gevangenis, het zogenaamde Oranjehotel, gevangen hebben gezeten. Hoeveel personen er gedurende de oorlogsjaren precies zijn geëxecuteerd is niet bekend. Geschat wordt dat dit er tussen de 250 en 280 zijn, waaronder vooral veel verzetsstrijders. Het merendeel kwam uit het Oranjehotel.

Verschillende keren werden er meerdere personen tegelijk ter dood gebracht, als represaille voor acties van het verzet. Een van de bekendste massa-executies vond plaats op 8 maart 1945. Vanwege een aanslag op SS-leider Hanns Albin Rauter werden op de Waalsdorpervlakte toen 28 mannen, waarvan 27 verzetsstrijders, gefusilleerd.

- advertentie -

Na de oorlog werden op de vlakte belangrijke collaborateurs – waaronder Anton Mussert, Hanns Albin Rauter, Anton van der Waals en Max Blokzijl – ter dood gebracht.

Monument

Op 3 mei 1946 richtten een aantal oud-verzetsleden op de Waalsdorpervlakte vier houten fusilladekruisen op, ter herinnering aan de verzetsleden die tijdens de oorlog in het gebied om het leven werden gebracht. Een dag later werd er voor het eerst een dodenherdenking gehouden. Een stille tocht voorafgaand aan de herdenking vertrok vanaf het Oranjehotel. Aan deze eerste dodenherdenking namen al ongeveer 30.000 mensen deel. De herdenking was ook op de radio te volgen.

Eind jaren veertig werd het monument uitgebreid. Er kwam een betonnen muurtje met daarop de tekst:

“Hier brachten vele landgenoten het offer van hun leven voor uw vrijheid. Betreed deze plaats met gepaste eerbied.”

De eerste herdenking, mei 1946 (Erepeloton Waalsdorp)
De eerste herdenking, mei 1946 (Erepeloton Waalsdorp)

In 1959 werd vervolgens nog een klokkenstoel met Bourdonklok geplaatst. Bij de overdracht van de klok zei burgemeester Kolfschoten van Den Haag:

“De Waalsdorpervlakte heeft met deze klok een stem gekregen die in haar bronzen klank over stad en landschap kan vermanen en aansporen, van geslacht tot geslacht, dat de vrijheid een broos en bedreigd bezit kan zijn, dat offers eist tot in de dood.”

Tijdens de jaarlijkse herdenking op 4 mei luidt de klok vanaf half acht. Duizenden belangstellenden trekken vervolgens langs het monument. De klok blijft luiden tot de laatste belangstellende langs het monument is gelopen.

De NOS zond de indrukwekkende herdenking op de Waalsdorpervlakte tot en met 1986 uit. Sinds 1995 is de herdenking te zien bij RTL.

Boek: Breekbare dagen. 4 en 5 mei door de jaren heen
Lees ook: Symboliek van het Nationaal Monument op de Dam
…en: De Erelijst van Gevallenen

Herdenking op de Waalsdorpervlakte in 2013

Boek: Breekbare dagen. 4 en 5 mei door de jaren heen

Konrad Morgen (slate.com)
De Tweede Wereldoorlog blijft, ook 75 jaar na dato, tot de historische…
De NSB in Amsterdam in kaart gebracht
Stadsarchief Amsterdam heeft samen met de Dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek een…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Gelijk naar geschiedenisboeken over:
Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier