Een historische scheldwoordenlijst

‘Ghy drommelsche pagatter!’

Dronken man zittend op een vat, Sophia Wilhelmina Evans, 1782 (Rijksmuseum)
Dronken man zittend op een vat, Sophia Wilhelmina Evans, 1782 (Rijksmuseum)
De scheldkanonnades die onze voorouders op elkaar loslieten waren verre van misselijk. In de tijd van het Middelnederlands, zoals onze taal tussen 1200 en 1500 genoemd wordt, maar ook in de eeuwen daarop hielden de Nederlanders als het op schelden aankwam vooral van beledigende termen die te maken hadden met seks, drank, poep en plas of achterlijkheid.

Ghy luysighe rabaut!

Als u uw partner of de buurman eens lekker ouderwets in middeleeuwse of vroegmoderne stijl wilt uitkafferen, kunt u wat inspiratie opdoen uit de onderstaande lijst met oude scheldwoorden. Mocht u commentaar krijgen, bijvoorbeeld de vraag wat de betekenis is van hetgeen u tiert, dan staat hieronder achter elke krachtterm een korte uitleg of verklaring.

Overigens, naast gefrustreerde echt- of buurtgenoten, kunnen ook taalkundige masochisten, snoodaards, gladjakkers en ‘luysighe rabauten’ hun hart ophalen met het gezever en gescheld van ons voorgeslacht!

Lijst van ouderwetse scheldwoorden:

hennetastervrouwengek, iemand die zijn handen niet van de kippetjes af kan houden.
leverslokkereen gulzigaard.
lueghentapperleugenaar.
cattenghespuijsnietswaardig, verachtelijk volk.
ic schyte in ulieden‘shit on you’.
eeraftreckereschennispleger, iemand die een ander zedelijk onteert.
duyvelspechtscheldnaam voor Spaanse soldaten (combinatie van duivel en specht).
platbroeckimpotente man, bij wie de broek maar niet bol wil gaan staan.
hoerenzuenehoerenjong.
avondtroncvan het Franse avoutron: een door overspel verkregen kind, dus een hoerenzuene (zie hiervoor).
slutpeseimpotente man (slut betekent onmachtig). Tegenwoordig denken we bij slut eerder aan het fenomeen ‘vloerduyve’, zie verderop in deze lijst).
vloerduyvehoer.
nickeriemand die met duivels praat.

Ghy drommelsche pagatter!

En, voor de lezers die nog geen genoeg van kunnen krijgen van deze ouderwetse hetze, nog een paar lekkere klabatsers van vroeger, die voor zichzelf spreken:

- advertentie -

“schelm, smeerkanis, adderengebroed, liederlijk mensch, geitenneuker, serpent, canaille, deugniet, mormel, feeks, hondsvot, scharminkel, snoodaard, schoelje, gajes, ghy luysighe rabaut, bandiet, duivelsjong, schobbejak, parvenu, naarling, ic schyte in ulieden (‘shit on you’), lapsalver, dekzwabber, hondenlul, jakkepoes, kinderbeul, ploert, bengel, gladjakker, farizeeër, zeeschuimer, geboefte, rakker, booswicht, ghy drommelsche pagatter, helleveeg, karonje, doerak, spitsboef en vervloeckt gespuys.

~ Enne Koops

Lees ook: Vieze liedjes uit de zeventiende eeuw
…en: Lijst van historische uitdrukkingen
Boek: Mieters! De taal van de jaren vijftig

Oorspronkelijk gepubliceerd op 3 juni 2014

– http://nederl.blogspot.nl/2012/07/middelnederlandse-scheldwoorden.html
– http://blog.oup.com/2013/05/five-common-insults-slogans-medieval-rebels-flanders/
– http://www.dbnl.org/tekst/mak_001rhet01_01/index.php

- advertentie -


Archiefstukken:

  • ‘Geld stinkt niet’

    ‘Geld stinkt niet’

    Aardig is dat openbare afwateringsplaatsen in diverse landen, in de volksmond, vernoemd zijn naar keizer Vespasianus: de vespaciennes in Frankrijk, vespasiani in Italië en vespasiene in Roemenië. Lees verder »
  • ‘Zeer geconfusioneerd weggelopen’

    ‘Zeer geconfusioneerd weggelopen’

    Jan Lodewijk woont in de kolonie Willemsoord. Er gaan geruchten dat hij slaapt met zijn schoonzusje Lammechien. Als die op een dag zwanger blijkt, besluit de raad van toezicht van … Lees verder »
  • Slag om de Grebbeberg

    Slag om de Grebbeberg

    Op 9 mei 1940 werden Duitse troepenbewegingen in de buurt van de grens gesignaleerd. Er leek nu echt een aanval op handen. Lees verder »
  • Een overspelige dominee

    Een overspelige dominee

    De Raad van Brabant had niet alleen rechtsprekende taken, maar was ook betrokken bij het toezicht op overheidsfunctionarissen. In dit geval op de overspelige en frauduleuze dominee Matheus Knaaps. Lees verder »
Meer tips ➱

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister