Kleindochter generaal Spoor doet extreem geweld Indië af als ‘excessen’

Structureel extreem geweld van Nederlandse kant tijdens de oorlog in Indonesië (1945-1950), zoals historici hebben vastgesteld? Het waren ‘excessen’. Dat zegt Sacha Schneiders-Spoor, kleindochter van Indisch legercommandant generaal Simon Spoor, in een zojuist verschenen boek. Ze stelt zich daarmee op hetzelfde standpunt als het kabinet-De Jong in 1969. En de door de koning aangeboden excuses bevallen haar niet.

De uitspraken van Sacha Schneiders-Spoor vallen des te meer op omdat ze niet een simpele burger is die zich misschien in een interview niet zo goed raad weet en zich per ongeluk verspreekt. De juriste is advocaat-generaal (aanklager) bij het gerechtshof in Amsterdam. In haar woonplaats Haarlem zit ze voor GroenLinks in de gemeenteraad.

In het op 5 augustus 2025 verschenen boek Echo van de strijd om Indonesië brengt Suzanne Liem interviews bijeen met kinderen en kleinkinderen van mensen die aan Nederlandse en Indonesische kant een prominente rol speelden in de jaren 1945-1950. Het boek is zeer rijk voorzien van nieuwe en historische foto’s.

‘Eenzijdig’

Twee van de geïnterviewden zijn schrijfster Hendrickje Spoor (1963) en haar halfzus Sacha Schneiders-Spoor (1959). Ze zijn dochters van journalist en voormalig NRC Handelsblad-hoofdredacteur André Spoor (1931-2012), die de zoon was van generaal Simon Spoor (1902-1949) en diens eerste echtgenote, Louise Anna Maria Ooms (1902-1972).

Schneiders-Spoor bagatelliseert in het interview het volgens historici extreme geweld dat in Indië van Nederlandse kant structureel is toegepast. Over Remy Limpachs boek De brandende kampongs van Generaal Spoor (2016), waarin dat geweld wordt beschreven, zegt ze:

Ik heb het boek gelezen en ik vond het heel eenzijdig. Hij heeft echt zijn best gedaan om dat allemaal eens even zwart af te schilderen.

In 2022 bevestigde een groot onderzoek van drie wetenschappelijke instituten Limpachs conclusies.

Excessen

In het vraaggesprek spreekt Schneiders-Spoor bij herhaling over ‘excessen’. Daarmee stelt ze zich op hetzelfde standpunt als premier De Jong in 1969. Nadat Indië-veteraan Joop Hueting voor de VARA-televisie Nederlandse oorlogsmisdrijven in Indonesië aan de orde had gesteld, liet het kabinet onderzoek doen dat uitmondde in de zogenoemde Excessennota. In het voorwoord schreef premier Piet de Jong op 2 juni 1969:

De Regering betreurt dat er zich excessen hebben voorgedaan, maar zij handhaaft haar opvatting, dat de krijgsmacht als geheel zich in Indonesië correct heeft gedragen.

Alleen voor wat kapitein Westerling en de zijnen op Zuid-Celebes hadden bedreven maakte De Jong ‘een voorbehoud’.

Terwijl haar halfzus Hendrickje zegt ‘waarschijnlijk wist hij het wel’, stelt Sacha Schneiders-Spoor: “Ik geloof absoluut niet dat mijn grootvader van alle excessen op de hoogte was”. Wel geeft ze aan de biografie Generaal Spoor. Triomf en tragiek van een legercommandant (2016) van Jaap de Moor te kennen. Daarin staat dat Spoor wist van Nederlandse wandaden in bijvoorbeeld Zuid-Celebes, Rawagedeh, Bondowoso en elders.

De Moor schrijft: “Spoors houding verbaast in die zin dat hij wel voortdurend in dagorders en rondschrijvens aan de militaire gezaghebbenden waarschuwde tegen wangedrag, maar niet ingreep toen het menens werd en er alle reden was om tot vervolging over te gaan.” Ook noteert de biograaf dat Spoor de termen ‘oorlogsmisdrijven’ en ‘oorlogsmisdaden’ ‘liever niet’ gebruikte, maar wel vond dat ‘wandaden’ moesten worden onderzocht. Dat moest echter ‘buiten de publiciteit gehouden worden’.

Koninklijke excuses

Schneiders-Spoor is daarnaast niet te spreken over de excuses voor het Nederlandse geweld die koning Willem-Alexander in maart 2020 aanbood tijdens een staatsbezoek aan Indonesië. “Er zijn excuses gemaakt voor het geweld dat wij daar toegepast hebben. En natuurlijk is dat niet goed. (…) Maar ik vind niet dat je zo openlijk excuses moet aanbieden’’, zegt ze.

In het Indisch Herinneringscentrum (Sophialaan 10, Den Haag) is van 19 augustus tot en met 1 maart 2026 de gelijknamige tentoonstelling ‘Echo van de strijd om Indonesië’ te zien. Meer informatie: www.museumsophiahof.nl