Laatste rustplaats van Adolphe Sax in verval: reddingsactie gestart

John Coltrane, Stan Getz, Sonny Rollins, Mano Dibango. Voor de melomanen onder ons zijn het vertrouwde namen van muzikanten met als gemeenschappelijke instrument: de saxofoon. Als één van de laatst uitgevonden akoestische instrumenten heeft de saxofoon een vaste plaats veroverd, zowel in klassieke muziek als in jazz, rock, pop of funk. Een goede reden om de herinnering aan de uitvinder ervan, de Belg Adolphe Sax, levend te houden. Zeker nu diens laatste rustplaats in verloren dreigt te gaan. Om dit muzikale en funeraire erfgoed te beschermen, zet de Internationale Adolphe Sax Vereniging een reddingsoperatie op.

Een wereldbekende Belg

Adolphe Sax (1814–1894) geldt als een wereldbekende Belgische instrumentenbouwer. Hij werd geboren in het Waalse Maasstadje Dinant als telg van een muzikale familie. Zijn vader was een gewaardeerd instrumentenbouwer en de jonge Adolphe erfde diens talent. Als tiener ontpopte hij zich tot een bekwaam klarinetspeler en viel al snel op door zijn vindingrijkheid in de ontwikkeling van muziekinstrumenten. Zijn eigen speelervaring was ook belangrijk voor zijn uitvindingen. Doordat hij wist waar muzikanten in de praktijk tegenaan liepen, kon hij blaasinstrumenten ontwerpen zoals de saxofoon die beter speelden en klonken in ensembles.

Sax in Parijs

Al snel koos Adolphe voor een internationale carrière en vestigde zich in Parijs. De saxofoon werd welwillend onthaald door grote namen uit de toenmalige klassieke muziek zoals de componist Hector Berlioz. Die omschreef de klank van de saxofoon als vol, levendig en van een zeldzame expressieve kracht. Adolphe Sax was meteen gelanceerd als instrumentmaker en zijn atelier produceerde in de periode 1843-1860 circa 20.000 hout- en koperblaasinstrumenten inclusief saxofoons.

Toch liep het pad van Adolphe Sax niet altijd over rozen. Hij kreeg te maken met concurrentie, venijnige lastercampagnes, processen rond patentrechten en enkele faillissementen. Merkwaardig is dat Adolphe Sax zijn saxofoon al in 1838 had ontwikkeld maar pas een patent aanvroeg op 21 maart 1864. Meer bepaald voor “een systeem van blaasinstrumenten, bekend onder de naam saxofoons”, waarin hij een reeks van acht saxofoontypes voorstelde.

Adolphe Sax mocht dan al een invloedrijke instrumentenbouwer zijn, een succesrijk zakenman was hij niet. Daarvan getuigen zijn faillissementen in 1852, 1873 en 1877. Op 7 februari 1894 stierf hij. Volgens de legende berooid en vereenzaamd maar dat klopt niet helemaal, al had hij niet de fortuinen vergaard die hij voor ogen had. De visionaire muzikale uitvinder vond een laatste rustplaats op het kerkhof van Montmartre in Patijs. Nu, 130 jaar na zijn overlijden verkeert zijn laatste rustplaats in zorgwekkende staat. Een instabiele fundering, gescheurd metselwerk, waterinsijpeling en beschadigde ornamenten, dat alles vraagt om een dringende renovatie.

Adolphe Sax Vereniging

Om die reden start de Internationale Adolphe Sax Vereniging een internationale campagne om fondsen in te zamelen voor de restauratie van de grafkapel. De organisatie zet zich al meer dan dertig jaar in voor het behoud en de promotie van het erfgoed van de uitvinder. In Dinant, de geboortestad van Adolphe Sax is de vereniging de drijvende kracht achter allerlei initiatieven zoals het ‘Huis van Mijnheer Sax’, de wandeling ‘Sax in the City’ en een vierjaarlijks saxofoonconcours. Sinds 2004 waakt ze ook over het grafmonument van Adolphe Sax en lanceert nu dus een crowdfunding die tussen 7 februari (de sterfdag van Sax) en 21 maart (de 180ste verjaardag van het saxofoonpatent) fondsen inzamelt.