Homo universalis – Betekenis van het begrip

De ontwikkelde mens uit de tijd van Renaissance en humanisme

Onder een ‘homo universalis’, ook wel Renaissance-mens of polymath (Grieks) genoemd, wordt een kunstenaar verstaan die begaafd is op meerdere terreinen. Letterlijk betekent homo universalis: de algemene mens, een geleerd iemand die van alle markten thuis is. Niet per se alleen in intellectueel opzicht, maar ook in lichamelijk-fysieke zin.

Herkomst van de term

Het begrip homo universalis is ontleend aan een uitspraak van de veelzijdige Italiaanse renaissance-man, schrijver, filosoof en musicus Leon Battista Alberti (1404-1472), die over dit menstype stelde:

“Een mens kan alles doen als hij maar wil.”

De homo universalis als product van de Renaissance

Homo universalis (Latijn), in het Italiaans uomo universale, is een fenomeen dat vooral sinds de Renaissance en binnen het humanisme opgang maakte. Toen kwam de mens, diens creativiteit en geleerdheid sterk centraal te staan. De Griekse filosoof Aristoteles (384-332 v.Chr.) wordt wel beschouwd als de eerste homo universalis, want hij hield zich bezig met alle wetenschappen die er in zijn tijd bekend waren. Zoals filosofie, taalkunde, psychologie, wiskunde en politieke wetenschappen.

Tijdens de Renaissance werd de veelzijdige kunstenaar Leonardo da Vinci de belichaming van de homo universalis. Hij was op alle wetenschapsterreinen thuis. Leonardo was onder meer tekenaar, beeldhouwer, uitvinder, bouwkundige, componist, schilder en kaartenmaker. Andere beroemde personen die als homo universalis gelden, waren de middeleeuwse Perzische filosoof Al-Biruni (973-1050), de eveneens in de Middeleeuwen levende Duitse vrouwelijke ‘alleskunner’ Hildegard van Bingen (1098-1179) of de veelzijdige Spaans-Berberse filosoof Averroës (1126-1198).

- advertentie -

Homo universalis en genie zijn geen synoniemen

Een genie is overigens geen synoniem van de homo universalis. Zo waren de wetenschappers Albert Einstein (1879-1955) en Marie Curie (1867-1934) genieën, maar geen algemeen geleerden. Einstein en Curie waren geniaal als specialist, in hun eigen vakgebied dus en geen personen die op alle wetenschapsterreinen uitblonken

Lees ook: Renaissance & humanisme: oorzaken, verloop en gevolgen
Of lees: De Mont Ventoux als geboorteplek van het humanisme
Boekentip: De Renaissance – A. de Visser

Bronnen

Internet
-https://www.britannica.com/topic/Renaissance-man
-https://www.absolutefacts.nl/wetenschap/data/aristoteles.htm
-http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Polymath
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Uomo_universale


Archiefstukken:

  • Ivan Pavlov en de Pavlovreactie

    Ivan Pavlov en de Pavlovreactie

    Met een Pavlovreactie wordt een aangeleerde, onbewuste reactie bedoeld. We danken dit begrip aan de Russische fysioloog en Nobelprijswinnaar Ivan Pavlov (1849-1936) die een beroemd experiment met honden uitvoerde. Lees verder »
  • Wandelende beelden op Paaseiland

    Wandelende beelden op Paaseiland

    De Nederlander Jacob Roggeveen ontdekte in 1722 in de Grote Oceaan Paaseiland. Dit kleine eiland, dat Paasch-Eyland genoemd werd omdat het op paaszondag werd ontdekt, is vooral bekend vanwege de … Lees verder »
  • Koninklijke asperges

    Koninklijke asperges

    Op het afscheidsdiner van prinses Beatrix waren alle bevriende koningshuizen uitgenodigd. Hun aankomst fonkelde van diamanten en saffieren. Fotografen schitterden met flitslichten. En wat stond er op het menu? Brabantse … Lees verder »
  • De wedergeboorte van een moffenmeid

    De wedergeboorte van een moffenmeid

    De tante van Jan Hopman was na de oorlog het zwarte schaap van de familie omdat ze voor de Duitsers werkte. Jaren later bleek dat ze ook bij het verzet … Lees verder »
Meer tips ➱

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister