Vanaf december 2027 krijgen Vlaamse Rooms-Katholieken in de zondagse kerkelijke vieringen de Bijbellezing te horen uit de nieuwste Nederlandse Bijbelvertaling: de NBV21 uit 2021. Dat besluit maakte de Bisschoppenconferentie van België vandaag bekend samen met het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, de uitgever van de vertaling. Voor het eerst sinds vijf eeuwen gebruiken protestantse en katholieke kerken dan dezelfde Bijbelvertaling.
Het huidige voorleesboek met Bijbelteksten, het ‘Lectionarium’, dat katholieken gebruiken in kerkelijke vieringen, stamt uit 1960-1970. Qua tekst sluit het aan bij de Willibrordvertaling, waarvan de eerste editie in 1975 verscheen. Omdat het taalgebruik gedateerd raakte en de tekst soms wat verder af staat van de brontekst, besloten de Vlaamse bisschoppen te werken aan een nieuw Lectionarium. De Bijbelteksten daarin komen uit de NBV21.
‘Bijbel dichter bij de tijd brengen’
De Vlaams Bisschop-referent voor liturgie Lode Aerts zegt hierover:
We zijn onder de indruk van de kwaliteit van de NBV21. Die blijft niet alleen dicht bij de brontekst, maar kiest ook hedendaags taalgebruik om de Bijbel dichter bij onze tijd te brengen.
Voor het liturgische gebruik in de Rooms-katholieke traditie zijn kleine aanpassingen in de Bijbeltekst nodig. Te denken valt aan het woord ‘verrijzenis’ in plaats van het woord ‘opstanding’, als het gaat om bijvoorbeeld Jezus’ opstanding uit de dood. De woorden betekenen hetzelfde, maar katholieken zijn gewend het woord ‘verrijzenis’ te gebruiken, protestanten kiezen vaak voor ‘opstanding’.
‘Historisch besluit’
Directeur Rieuwerd Buitenwerf van het NBG noemt het besluit van de Vlaamse bisschoppen historisch. Buitenwerf: “Nooit eerder in de afgelopen vijf eeuwen hebben protestantse en katholieke kerken dezelfde Bijbelvertaling gebruikt. De NBV-2004 en de verbeterde versie daarvan, de NBV21, is een interconfessionele vertaling. Katholieke vertalers hebben eraan meegewerkt. Het was vanaf het begin van dit vertaalproject de bedoeling om een standaardvertaling te maken voor het hele Nederlandse taalgebied en voor de breedte van de kerken. Daarom staan zowel de canonieke als de deuterocanonieke boeken in de NBV21.”
Vijf eeuwen verschillende Bijbels voor katholieken en protestanten
In 1477 verscheen het eerste gedrukte Nederlandstalige boek, de Delftse Bijbel. Dat was geen complete Bijbel: het Nieuwe Testament ontbrak. In de zestiende eeuw kwam kerkhervormer Maarten Luther in conflict met de Rooms-Katholieke kerk. Hij maakte een eigen Bijbelvertaling, de Lutherbijbel. Ook in de Nederlanden kregen hervormers als Luther en Calvijn aanhang. Katholieken en hervormingsgezinden groeiden uit elkaar. De hervormingsgezinden werden bestempeld als ketters en zwaar vervolgd. Sinds de Rijksdag van Spiers in 1529 werden zij ‘protestanten’ genoemd.
Voor protestanten was en is het zelf lezen en bestuderen van de Bijbel belangrijk. Protestanten gebruikten in de vijftiende eeuw veelal de Liesveltbijbel (1526, gebaseerd op de Lutherbijbel) en later de Deux-Aesbijbel.
In Vlaanderen zal dus vanaf eind 2027 in Rooms-Katholieke kerkelijke vieringen de vertaling gebruikt worden die ook protestantse kerken gebruiken: de NBV21. Na vijf eeuwen wordt dan eindelijk deze kloof tussen beide christelijke stromingen gedicht.
Ingebruikname
Als alles volgens plan verloopt, wordt het nieuwe Vlaamse Rooms-Katholieke Lectionarium in gebruik genomen met advent 2027. Vanaf dan zullen de Bijbelteksten voor de liturgie op zon- en feestdagen voorgelezen worden in de bewoordingen van de NBV21.
Bijbel in late Middeleeuwen al ruim beschikbaar in volkstaal
De Delftse Bijbel uit 1477, de oudste Nederlandse bijbel
Top 100 Bijbelse uitdrukkingen, gezegden en woorden
Jobstijding – Betekenis van de Bijbelse uitdrukking
John Knox (ca.1514-1572) – Invloedrijke Schotse reformator
De Jakobsladder – Herkomst van het begrip