Cartoonist Louis Raemaekers verwierf wereldfaam tijdens de Eerste Wereldoorlog

De Nederlandse tekenaar Louis Raemaekers (1869-1956) groeide tijdens de Eerste Wereldoorlog uit tot een van de bekendste politieke cartoonisten ter wereld. Met zijn spotprenten leverde hij felle kritiek op de Duitse agressie en bereikte hij een internationaal publiek.

Raemaekers werd geboren in Roermond als zoon van een boekdrukker en uitgever. Hij had daarnaast een langdurige band met Wageningen, waar hij zestien jaar werkzaam was als tekenleraar aan de toenmalige Rijkslandbouwschool. Uit deze periode zijn onder meer spotprenten van Wageningse hoogleraren bewaard gebleven. Naast zijn politieke prenten was Raemaekers actief als illustrator, ontwerper en kunstschilder.

Voor het uitbreken van de oorlog werkte Raemaekers al als politiek tekenaar voor onder meer het Algemeen Handelsblad en De Telegraaf. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 verwierf hij uiteindelijk wereldfaam met publicaties in verschillende binnen- en buitenlandse dagbladen. De tekeningen van de Nederlander werden ingezet voor propaganda-doeleinden en droegen zo bij aan de beeldvorming over de oorlog. Hiermee bracht hij de Nederlandse regering, die tijdens het mondiale conflict kost wat kost neutraal wilde blijven, zo nu en dan in diplomatieke problemen. In 1916 verkaste de tekenaar naar Engeland, waar zijn werk met steun van de Britse overheid op grote schaal werd verspreid. Een jaar later reisde hij naar de Verenigde Staten, waar zijn prenten werden ingezet om de publieke opinie in het voordeel van de geallieerden te beïnvloeden.

Impact hadden de tekeningen inderdaad. De prominente Britse krant The Times omschreef Raemaekers bij zijn overlijden in 1956 zelfs als “de enige privépersoon die een echt grote invloed had op het verloop van de Eerste Wereldoorlog”. Ook in andere landen was veel aandacht voor zijn werk. In de Verenigde Staten werd hij bijvoorbeeld ooit aangeduid als “the most famous cartoonist of the world”. In Duitsland was de cartoonist begrijpelijkerwijs minder populair. Tijdens de oorlog zette de Duitse regering zelfs een bedrag van twaalfduizend mark op zijn hoofd.

Enkele tekeningen van Louis Raemaekers

Gasaanval op Canadese troepen in Vlaanderen, 24 april 1915. Ingekleurde krijttekening van Louis Raemaekers.

Louis Raemaekers. krijgsgevangenen — Drie Franse krijgsgevangenen in een gevangenis, Eerste Wereldoorlog. Kleurendruk naar een krijttekening van Louis Raemaekers.

Symbolische voorstelling van een gasaanval: een slang valt een slapende soldaat aan. Kleurendruk naar een krijttekening van Louis Raemaekers.

“Les blés sont mûrs!” (“Het graan is rijp!”). Prent van Louis Raemaekers, gepubliceerd in De Telegraaf op 18 augustus 1914

Wake up America Louis Raemaekers — “Wake up America!” Propagandatekening van Louis Raemaekers, die het Amerikaanse publiek moest doordringen van de ernst van de oorlog en Duitse wreedheden.

Voorstelling van een aanval op een hospitaalschip: een skelet met ‘Deutsche Marine’ trekt een verpleegster de diepte in. Ingekleurde krijttekening van Louis Raemaekers, 1918. (CC BY 4.0 – Wellcome Images – wiki)

Tekening van Louis Raemaekers in De Telegraaf, tijdens de eerste Dierendag, 1930 — Tekening van Louis Raemaekers in De Telegraaf, voor de eerste Dierendag, 1930 (Delpher)

Aanklacht voor de oorlogsdreiging WOII - Louis Raemaekers — Louis Raemaekers over de dreiging van een nieuwe oorlog, in aanloop naar WOII – Louis Raemaekers

Verder lezen:

Satirische kaarten van Europa tijdens de Eerste Wereldoorlog

‘Duitsers hakten handen Belgische kinderen af, als souvenir’

Kersttekenfilm uit 1939 waarschuwde wereld voor oorlog

De tekenaar met de rafelrandjes: de grijze geschiedenis van Jo Spier Boek: Louis Raemaekers - Met pen en potlood als wapen Blijf op de hoogte van nieuwe artikelen

Redactie

Historiek is een onafhankelijk online geschiedenismagazine voor een breed publiek. We willen geschiedenis en actualiteit met elkaar verbinden en geschiedenisverhalen gratis toegankelijk maken.