Wat is monolatrie? Betekenis en verschil met monotheïsme

De term monolatrie verwijst naar een religieuze opvatting waarbij één god wordt vereerd, maar het bestaan van andere goden niet wordt ontkend. Dit in tegenstelling tot het monotheïsme, waarin men doorgaans uitgaat van het bestaan van slechts één god.

Het woord monolatrie is afgeleid van het Grieks: ‘monos’ (één of alleen) en ‘latreia’ (aanbidding of verering). De term duidt dus letterlijk op de verering van één god. Een ander begrip dat hiervoor wel wordt gebruikt is henotheïsme, van het Grieks ‘heis/hen’ (één) en ’theos’ (god).

Monolatrie komt onder meer voor in de Hebreeuwse Bijbel, ofwel het Oude Testament. Op verschillende plekken wordt de god van Israël daar omschreven als een jaloerse godheid die de aanbidding van andere goden niet toestaat, maar van wie het bestaan dus niet expliciet wordt ontkend. De eerste bepaling in de Tien Geboden luidt: Vereer naast mij geen andere goden. Elders is bijvoorbeeld te lezen hoe de profeet Micha zijn god te midden van andere hemelse machten ziet zitten.

Micha zei: ‘Luister naar wat de Heer te zeggen heeft. Ik zag de Heer op zijn troon zitten, en aan weerszijden van hem stonden alle hemelse machten opgesteld.’

1 Koningen 22:19

Verder wordt op tal van plaatsen beschreven hoe de Israëlieten er – tot groot ongenoegen van hun profeten – geregeld toe overgaan om andere goden te aanbidden, waaronder Baäl, een oude vruchtbaarheidsgod.

De enige God

Na verloop van tijd ontstond de overtuiging dat er slechts één god bestond en dat de andere goden dus niet echt waren. Ook de geboden in de Bijbel veranderden. Waar voorheen steeds werd bepaald dat de Israëlieten geen andere goden mochten aanbidden dan de eigen godheid, Jahweh, kwamen er nu geboden waarin het bestaan van andere goden expliciet werd ontkend. Zo staat in Jesaja 44:6 bijvoorbeeld:

Dit zegt de Heer, Israëls koning en bevrijder,
de Heer van de hemelse machten:
Ik ben de eerste en de laatste,
er is geen god buiten Mij.

Verder lezen:

Monotheïsme en polytheïsme

Deïsme – God als horlogemaker Boek: Godenschemering. De geschiedenis van ons geloof in God Blijf op de hoogte van nieuwe artikelen

Bronnen

-Godenschemering – Daniel De Waele (Kok, 2023)
-https://nbv21.nl/bijbel/NBV21/ISA.44/Jesaja-44/
-https://nbv21.nl/bijbel/NBV21/1KI.22/1-Koningen-22/

Redactie

Historiek is een onafhankelijk online geschiedenismagazine voor een breed publiek. We willen geschiedenis en actualiteit met elkaar verbinden en geschiedenisverhalen gratis toegankelijk maken.