Prinses Juliana in Leiden: haar studentenleven en eetgewoonten

Liefhebbers van geschiedenis en lekker eten hoeven niet langer te kiezen. Lizet Kruyff en Hidde de Brabander combineren beide zaken in hun boek Een taart voor de prinses over het studentenleven van prinses Juliana.

Het boek beschrijft het culinaire leven aan het Nederlandse hof in de jaren twintig en dertig en daarnaast het Leidse studentenleven. Hoewel het studeren aan de universiteit tot de Tweede Wereldoorlog een vrij elitaire aangelegenheid was, lieten de Oranjes dat aan hen voorbijgaan. Koningin Wilhelmina studeerde nooit, maar ontving op 9 februari 1925 wel een eredoctoraat van de Universiteit Leiden. Dat moment is het startpunt van het boek en wellicht ook een keerpunt bij de Oranjes.

Juliana als student

In 1927 brak Juliana met de traditie van de familie. Zij schreef zich als eerste prinses in voor een ‘soort van’ studie aan de Leidse universiteit. Een soort van studie, want van een echt serieuze opleiding met tentamens en een scriptie was nog geen sprake. Onder begeleiding van de bekende historicus Johan Huizinga liep ze colleges bij diverse faculteiten. Tentamens hoefde zij niet te doen en na twee jaar ontving ze een eredoctoraat.

Ondertussen genoot ze van haar relatieve vrijheid. Koningin Wilhelmina huurde twee villa’s in Katwijk. In het ene woonde de prinses ‘op kamers’, terwijl het andere werd betrokken door haar ‘toezichthouders’. Op kamers gaan in Leiden was geen optie, want de afstand tot de ‘gewone’ mensen moest wel blijven bestaan. Om de afstand tot de gewone mensen en de universiteit te overbruggen schafte Juliana twee Cadillacs aan. In de jaren die volgde kwam ze los van het strakke leven aan het hof.

De schrijvers dompelen de lezer in het toenmalige studentenleven. Zwieren langs de grachten, feesten en toneelspelen bij de Vereeniging van Vrouwelijke Studenten te Leiden (VVSL) passeren allemaal de revue. Juliana liet zich niet onbetuigd en schreef zelfs het jaarlied van de noviteiten. Het boek beschrijft niet alleen het studentenleven van Juliana, maar ook van een aantal van haar (adellijke) medestudenten, haar jaarclub en de ontwikkeling van de VVSL. Het laat zich allemaal goed lezen.

Menu

De rode draad tussen de historische beschrijvingen zijn de menu’s die werden geserveerd aan het hof en bij de studentenvereniging. Het boek bevat veel menukaarten en op basis daarvan is geprobeerd recepten te reconstrueren. De Franse keuken stond meestal model, maar er waren uiteraard andere invloeden. Zo kwam bijvoorbeeld tomatenketchup uit de Verenigde Staten. De Catsup, zoals het aanvankelijk werd geschreven, was een nieuw product aan het begin van de twintigste eeuw. Het was favoriet bij koude zeekreeft. Het stond diverse keren op het menu aan het hof. De koninklijke familie was ook grootafnemer van Zeeuwse oesters en hield van lamsvlees en kaaskoekjes. Het boek bevat tal van recepten om zelf de koninklijk smaak op tafel te zetten.

Hoewel het boek doorloopt tot ver na Juliana’s studententijd en de bruiloften van jaarclubgenoten beschrijft, wordt er met geen woord gerept over prins Bernhard. Waarom hebben de schrijvers geen aandacht geschonken aan de galadiners ter gelegenheid van de verloving en het huwelijk van Juliana? Waren er Duitse invloeden op de keuze van het eten? Het is jammer dat de schrijvers dit hebben laten liggen, maar die keuze is waarschijnlijk gemaakt omdat Kruyff daarover al eerder heeft geschreven in haar boek Oranje Toetjes.

Dat geschiedenis en lekker eten zich perfect laten combineren, bewijst dit boek. Het is mooi vormgegeven in full colour met veel oude foto’s en afbeeldingen van menukaarten. Kruyff deed onderzoek naar het studentenleven van Juliana terwijl De Brabander verantwoordelijk was voor het samenstellen van de recepten. Speciale aandacht verdienen de prachtige foto’s van Sven ter Heide, die bij de recepten staan. Een betere aansporing om met het boek de keuken in te duiken om de recepten te gaan maken, is bijna niet mogelijk.