Alle ogen zijn gericht op Kwatta – Herkomst van de oude uitdrukking

Als iets of iemand heel erg in de belangstelling staat en alle aandacht (ongewild) naar zich toetrekt, hoort men weleens zeggen: ‘alle ogen zijn gericht op Kwatta’. De herkomst van deze uitdrukking, die vandaag de dag niet meer zo heel bekend is, voert terug naar een oud merk chocola.

Tegenwoordig zie je het merk Kwatta niet meer in de schappen met chocoladerepen liggen, maar vroeger was dat wel anders. Kwatta-chocoladerepen waren lange tijd een begrip. De repen werden vanaf begin twintigste eeuw op grote schaal verkocht. In Nederland vond de productie plaats in Breda, waar ook de fabrieksmedewerksters kennelijk in trek waren, getuige een liedje met de veelzeggende titel ‘De meisjes van de Kwat, die kunnen me ja wat’. Ook in België had het bedrijf een chocoladefabriek, in Bois-d’Haine (Henegouwen).

De naam Kwatta is ontleend aan een cacaoplantage met die naam in Suriname. Volgens één lezing betekent het woord ‘één vierde’ en verwijst het naar het feit dat een vierde van de chocoladereep uit cacao bestond. Een andere verklaring verbindt de naam met het woord quatto, de benaming voor een Zuid-Amerikaanse bosduivel of grote zwarte slingeraap.

Eerste Wereldoorlog

De chocoladerepen waren langere tijd zeer bekend. Dat was onder meer te danken aan het feit dat op de wikkels zegels waren te vinden, in de vorm van soldaatjes. Hiermee kon men sparen voor allerhande cadeaus. In Nederland waren de chocoladerepen met name tijdens de Eerste Wereldoorlog populair, zeker onder gemobiliseerde soldaten. De uitdrukking ‘Alle ogen zijn gericht op Kwatta’ zou ook in kazernes zijn ontstaan. Deze zegswijze werd uiteindelijk zo bekend, dat het chocoladebedrijf hem na verloop van tijd zelf ook begon te gebruiken in allerhande reclame-uitingen. Een andere slogan die het bedrijf geregeld gebruikte was ‘even een kwatta opsteken’.

De repen bleven nog decennia populair (zeker in de omgeving van Breda waar kwatta zelfs een synoniem werd voor chocola) maar na de Tweede Wereldoorlog verloor het bedrijf steeds meer marktaandeel. Sinds 2001 is het merk in handen van het Amerikaanse concern Heinz. Tegenwoordig komt men de merknaam vrijwel alleen in België nog tegen. Onder de naam Kwatta worden echter geen chocoladerepen meer verkocht, wel chocopasta, hagelslag en cacaopoeder.

Bronnen