Koningin Wilhelmina der Nederlanden (1880-1962)

Koningin Wilhelmina regeerde van 1898 tot 1948. In de Tweede Wereldoorlog werd zij immens populair door haar toespraken op de geheime zender ‘Radio Oranje’.

Koningin Wilhelmina
Koningin Wilhelmina
Koningin Wilhelmina wordt geboren op 31 augustus 1880 op Paleis Noordeinde in Den Haag als enig kind van Koning Willem III en diens tweede vrouw Emma van Weldeck-Pyrmont. Zij heeft drie oudere halfbroers, Willem (1849-1879), Maurits (1843-1850) en Alexander (1851-1884). Alleen Alexander is nog in leven bij Wilhelmina’s geboorte, maar ook hij sterft als Wilhelmina vier jaar is.

Er gaan geruchten dat koning Willem III niet de vader van Wilhelmina is, omdat hij niet meer vruchtbaar zou zijn geweest door besmetting met syfilis. Volgens sommigen werd rond die tijd, vanwege de onvruchtbaarheid van Willem III, gezocht naar een geschikt persoon die het voortbestaan van de troon kon garanderen. Als biologische vader van Wilhelmina wordt onder andere de adjudant van de koning, Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz, genoemd.

Wilhelmina’s jeugd is heel eenzaam. Ze groeit op zonder leeftijdsgenootjes en wordt helemaal klaargestoomd voor haar taak als koningin. Dat wordt ze als haar vader overlijdt op haar 10e. Op haar twaalfde worden al haar poppen uit huis gehaald, omdat ze te oud is en haar jeugd (die ze eigenlijk amper had) voorbij is. Tot haar 18e is haar moeder regentes.

- advertentie -

Op 6 september 1898, na haar achttiende verjaardag, wordt Wilhelmina ingehuldigd in de Nieuwe Kerk in Amsterdam als Koningin der Nederlanden.

Inhuldiging

Foto van Wilhelmina en Hendrik van 17 oktober 1900, een dag na de bekendmaking van de verloving.
Foto van Wilhelmina en Hendrik van 17 oktober 1900, een dag na de bekendmaking van de verloving.
Om de troonsopvolging veilig te stellen, moet Wilhelmina op zoek naar een man, Die vindt ze drie jaar later in Hendrik van Mecklenburg-Schwerin. Het huwelijk begint gelukkig, alleen krijgt Wilhelmina vier miskramen. Daardoor wordt gevreesd dat er geen troonopvolging zal komen en de troon via haar tante in Duitse handen valt. Het wordt dan ook als wonder beschouwd dat in 1909 Juliana wordt geboren. Wilhelmina is dolblij met haar dochter en verzorgt en kleedt haar dochter zelf in plaats van haar achter te laten bij een kindermeisje.

Oorlogen

In 1914 breekt de Eerste Wereldoorlog uit. Nederland blijft de hele oorlog neutraal, maar Wilhelmina heeft flinke kritiek op het in haar ogen ‘slappe’ Nederlandse leger. Ze bezoekt de groepen aan de grens regelmatig en zorgt er in 1917 voor dat opperbevelhebber generaal Cornelis Snijder niet wordt ontslagen door de minister van Oorlog, Bonifacius Cornelis de Jonge. Vanwege het leger komt Wilhelmina later nog in aanvaring met premier Hendrik Colijn, die in haar ogen te weinig geld wil uitgeven aan het leger.

Lees ook: Wilhelmina in de Eerste Wereldoorlog

In 1917 breken overal in Europa revoluties uit en ook Pieter Jelles Troelstra wil in 1918 een revolutie ontketenen voor de arbeidersklasse. Deze mislukt echter en lokt zelfs een tegendemonstratie uit vóór het koningshuis, waar Wilhelmina’s populariteit alleen maar door toeneemt.

Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slechter met het huwelijk van Wilhelmina en Hendrik. Zijn buitenechtelijke relaties (o.a. vrijwel zeker met Mata Hari ) zorgen ervoor dat ze na de Eerste Wereldoorlog gescheiden leven tot Hendrik in 1934 overlijdt.

Enkele jaren later breken er weer voorspoedige tijden aan: dochter Juliana trouwt met prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld en in 1938 wordt Wilhelmina’s eerste kleinkind, Beatrix geboren.

De Tweede Wereldoorlog breekt uit

koningin-wilhelmina-redeOmdat Wilhelmina soms nogal koel en afstandelijk is tijdens officiële gelegenheden, is ze niet bijzonder populair. Dit verandert als in 1940 de Duitse troepen Nederland binnen vallen. De regering en Wilhelmina vluchten naar Engeland. Daar geeft Wilhelmina leiding aan de Nederlandse regering in ballingschap. Ze doet dit zo overtuigend dat de premier van Groot-Britannië, Winston Churchill, eens opmerkt dat ze ‘de enige man in de Nederlandse regering’ is. Vanuit Londen zendt Wilhelmina radioboodschappen uit aan het onderdrukte Nederlandse volk via de geheime zender Radio Oranje. Tijdens de bezetting groeien Wilhelmina en de kleur oranje daardoor uit tot een symbool van bevrijding.

In 1942 bezoekt Wilhelmina haar dochter Juliana, die met haar twee dochters in Canada verblijft. Ook gaat ze op bezoek bij president Franklin Roosevelt en diens vrouw Eleanor. Wilhelmina wordt tijdens de oorlog bijna gedood door een Duitse bom die vlak bij haar verblijf neerkomt. Die bom kost wel het leven van een aantal van haar lijfwachten.

Gedurende de oorlog bedenkt Wilhelmina een nieuwe politiek denkbeeld waarbij de zuilen – de strikte scheiding tussen de verschillende levensbeschouwelijke groepen – zullen verdwijnen. Steun van de regering krijgt ze daarvoor echter niet. Na de Tweede Wereldoorlog blijkt de bevolking ook nog steeds tevreden te zijn met het zuilenstelsel.

Bevrijding

wilhelmina-laatste-jarenWilhelmina weigert na de oorlog aanvankelijk weer op Paleis het Loo te gaan wonen, omdat het paleis tijdens de oorlog is gebruikt door de nazi’s. Ze vestigt zich uit solidariteit met het Nederlandse volk enkele maanden in een burgerhuis in Den Haag, waarvandaan zij – soms op de fiets – persoonlijke bezoeken brengt door het hele land. Uiteindelijk besluit ze toch weer in Paleis het Loo te gaan wonen.

In 1948 geeft Wilhelmina, na vijftig jaar regeren, de troon over aan haar dochter, voortaan koningin Juliana geheten. Dit is hoogst ongebruikelijk, normaal gaat de troon pas over na het overlijden. In verband met de zware omstandigheden tijdens Wilhelmina’s regeerperiode besluit ze echter haar dochter al eerder de troon over te dragen.

Wilhelmina regeert in totaal vijftig jaar. Als staatshoofd maakt ze twee wereldoorlogen en de dekolonisatie van Indonesië mee.

Abdicatie van koningin Wilhelmina

Tijdens haar ‘pensioen’ schrijft Wilhelmina haar autobiografie: Eenzaam maar niet alleen. Koningin Wilhelmina sterft op 28 november 1962 op 82-jarige leeftijd.

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Gelijk naar geschiedenisboeken over:
Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier

1 Comment Join the Conversation →