Museum Boijmans Van Beuningen heeft de restauratie afgerond van Grey, Orange on Maroon, No. 8 (1960) van Mark Rothko, een van slechts twee werken van de kunstenaar in Nederlandse openbare collecties. Het schilderij liep vorig jaar enige schade op nadat een kind het had aangeraakt. Het werk is momenteel te zien in het restauratieatelier van het museum in Rotterdam.
De maandenlange restauratie ging gepaard met uitgebreid technisch onderzoek. Onder leiding van restaurator dr. Rika Pause en in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed werd de opbouw van het werk en de samenstelling van de verf grondig geanalyseerd. Het museum:
Met verschillende onderzoeksmethoden die het verfoppervlak niet aanraken en een minuscuul stukje verf, zo klein als een suikerkorrel, werd nauwkeurig de samenstelling van de verf in kaart gebracht.
Microscopisch onderzoek maakte duidelijk hoe Rothko zijn verf in meerdere lagen op het doek aanbracht. Chemische analyses gaven daarnaast inzicht in de gebruikte pigmenten.
Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat Rothko zijn verf zelf maakte met zogeheten hazenlijm en pigmenten en daarbij in dit werk bijzonder weinig bindmiddel gebruikte. De restaurator:
Daardoor ontstaat een poederachtige, matte verflaag die al bij de kleinste aanraking kan worden weggeveegd. Omdat hij zonder traditionele grondering werkte, ligt de verf direct op het doek en is het oppervlak extra kwetsbaar. Voor de restauratie moest ik daarom een speciale verf ontwikkelen die dezelfde matte uitstraling behoudt én volledig reversibel is. Dat betekende dat ik extreem voorzichtig te werk moest gaan en het oppervlak alleen mocht aanraken met de punt van het penseel.
Voor de restauratie werden drie pigmenten geselecteerd die het best aansluiten bij het oorspronkelijke kleurgebruik: cadmiumrood, ultramarijn en omber. Pause ontwikkelde vervolgens een speciale verf die dezelfde matte uitstraling heeft en tegelijkertijd volledig reversibel is. Dit laatste betekent dat de verflaag op een later moment eventueel weer volledig verwijderd kan worden, zonder de oorspronkelijke ondergrond te beschadigen.
Bij het project was ook Christopher Rothko, de zoon van de kunstenaar, betrokken. Hij adviseerde over de keuze van specialisten en over de presentatie van het werk tijdens en na de restauratie, waaronder de juiste lichtsterkte. Daarnaast stelde hij een klein, vergelijkbaar stuk beschilderd doek uit het atelier van zijn vader beschikbaar. Op dit proefmateriaal konden beschadigingen worden nagebootst en werden pigmenten, bindmiddelen en technieken vooraf getest.
Dunne lagen
Rothko maakte Grey, Orange on Maroon, No. 8 in 1960, een periode waarin hij zijn karakteristieke kleurvlakken verder verfijnde door dunne lagen over elkaar heen te schilderen en vormen niet scherp af te bakenen. Het werk werd in 1970, het sterfjaar van de kunstenaar, door Museum Boijmans Van Beuningen verworven en geldt sindsdien als een kernstuk binnen de collectie moderne kunst.
Het schilderij is tot en met februari 2026 te zien in het Depot van Boijmans Van Beuningen. Daarna reist het naar Italië voor een grote overzichtstentoonstelling over Mark Rothko. Vanaf 14 maart 2026 wordt het werk getoond bij Fondazione Palazzo Strozzi in Florence, waar het onderdeel zal uitmaken van een internationale presentatie van Rothko’s oeuvre.
Korte video over de restauratie van de Rothko
Panamarenko, de Antwerpse kunstenaar, zegt het zelf
Johannes Vermeer, kunstschilder uit Delft
Roger Raveel – Vlaamse kunstenaar