In 1910 werd bij het Friese terpdorp Ferwert het skelet van een hond gevonden, waarop delen van de vacht nog aanwezig waren. Recent is een reconstructie gemaakt van het dier, zodat duidelijk is hoe de zogenoemde Terpenhond er ongeveer uit moet hebben gezien.
De hond maakt al sinds 1910 onderdeel uit van de collectie van het Fries Museum in Leeuwarden, maar er was lange tijd weinig bekend over de achtergrond van de vondst. Dankzij een recente samenwerking tussen het Fries Museum en archeozoöloog dr. Canan Çakirlar van de Rijksuniversiteit Groningen is veel meer duidelijk geworden over de hond. Niet alleen het skelet, maar ook het vachthaar kon worden onderzocht, waardoor meer duidelijk werd over het uiterlijk van het dier.
Uit het onderzoek blijkt dat de Terpenhond een teefje was, dat in de vijfde of vroege zesde eeuw na Christus leefde. Ze was behoorlijk uit de kluiten gewassen, met een lange snuit, brede kop en sterke kaken. Volgens de onderzoekers deed haar bouw denken aan een Hollandse of Duitse herder.
Het skelet toont duidelijke sporen van ouderdom: een ver afgesleten gebit, ontstoken tandvlees en vergroeiingen in de achterpoten die ervoor zorgden dat ze mank liep. Mogelijk bereikte het dier een leeftijd van tien tot vijftien jaar – opmerkelijk hoog voor een hond in die tijd.
Stille getuige
De reconstructie van het dier, gemaakt door archeoloog en kunstenaar Nikky Kruithof, geeft een idee van het uiterlijk van de Terpenhond, die niet alleen als huisdier maar mogelijk ook als waak- of werkdier werd gehouden. Volgens conservator Diana Spiekhout werpt het onderzoek licht op de bredere relatie tussen mens en dier in vroegmiddeleeuws Friesland.
De hond is meer dan slechts een archeologische vondst: een stille getuige van een samenleving waarin dieren mogelijk ook symbolisch of spiritueel werden gewaardeerd. Het onderzoek naar het skelet en vachthaar van de Terpenhond uit Ferwert heeft ons waardevol inzicht gegeven in het leven en naleven van dit teefje.
Ruim vijftien eeuwen na haar dood keert de Terpenhond in aanloop naar Dierendag even terug naar de plek waar ze ooit leefde. Tijdens een publieksdag in Hegebeintum, een terpdorp tussen Ferwerd en Genum, presenteert het Fries Museum de vondst dan opnieuw. Daarbij onthult het museum ook de winnende naam voor de Terpenhond, waarvoor het publiek de komende tijd suggesties mag insturen.
Hoe het schaap de hond tot beste vriend van de mens maakte
Wat is de Pavlovreactie? Ivan Pavlov en zijn hond
‘Potdomme, die dijk moet er komme’
Beitske, de vrouw in de eikenboom
Een truitje van hondenhaar
Laika – de eerste hond in de ruimte (1957)