Unesco heeft een digitaal museum geopend waarin gestolen kunstwerken uit de hele wereld virtueel worden tentoongesteld. Het project is bedoeld om het bewustzijn rond kunstroof te vergroten en samenwerking tussen landen te bevorderen voor de opsporing en teruggave van cultuurgoederen.
Het Virtuele Museum van Geroofde Kunst is een initiatief van de VN-organisatie voor onderwijs, wetenschap en cultuur. In het museum zijn meer dan 250 objecten uit 46 landen te zien, waaronder archeologische artefacten, religieuze voorwerpen en schilderijen. De voorwerpen worden getoond in 2D en 3D en zijn op verschillende manieren doorzoekbaar: per regio, op type object en via een interactieve tijdlijn. Ook is er aandacht voor succesvolle restitutiezaken.
Het museum bevat meerdere digitale zalen. In de ‘Galerij van gestolen cultuurgoederen’ zijn onder meer een gouden hanger uit Palmyra (ca. 120 n.Chr.) en bijvoorbeeld een olifantenslagtand uit Kameroen te zien. De ‘Zaal voor teruggave en restitutie’ vertelt verhalen over teruggevonden objecten, zoals de trilobietfossiel die in 2024 door de Chileense douane werd teruggegeven aan Marokko.
Onder de tentoongestelde werken bevinden zich ook twee Nederlandse stukken die in 2005 uit het Westfries Museum werden gestolen: een aquarel van Herman Henstenburgh getiteld Memento Mori en het schilderij Gezicht op de haven van Hoorn met magazijnen van de Admiraliteit op het Oostereiland en ’t Huys te Neck van Jan Claesz. Rietschoof. Ook de gouden Dacische helm die begin 2025 uit het Drents Museum werd ontvreemd, is in het museum opgenomen.
Cultureel geheugen
Volgens Unesco-directeur Audrey Azoulay gaat het virtuele museum niet alleen over objecten, maar ook over het herstel van cultureel geheugen:
Achter elk gestolen kunstwerk schuilt een stukje geschiedenis, identiteit en menselijkheid dat is ontnomen aan zijn bewaarders, onbereikbaar is geworden voor onderzoek en nu het risico loopt in vergetelheid te raken. Ons doel is om deze werken opnieuw onder de aandacht te brengen, en om samenlevingen het recht terug te geven hun erfgoed te zien, te beleven en zich erin te herkennen.
Het virtuele museum werd ontworpen door de Afrikaans-Duitse architect Francis Kéré en is wereldwijd het eerste in zijn soort dat zich volledig richt op gestolen cultuurgoed. Bij de ontwikkeling werkte UNESCO nauw samen met Interpol, dat beschikt over een uitgebreide databank van gestolen kunstwerken.
De beroemde gouden helm van Coțofenești
Roofkunst voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog
De verzwegen kunstroof bij De Lakenhal
Erhard Göpel roofde duizenden kunstwerken voor Hitler
De plunderaars. De nazi-obsessie met kunst