VOC-schip Prins Willem en de replica in Den Helder

De Prins Willem was oorspronkelijk een spiegelretourschip van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC), gebouwd in 1650 in Middelburg voor de Zeeuwse kamer van de compagnie. Het schip gold als een van de grotere Oostindiëvaarders uit die periode en voer op de handelsroutes tussen de Republiek en Azië. Van het schip zelf bleef weinig tastbaars bewaard, maar in de twintigste eeuw werd wel een replica gebouwd die lange tijd in Den Helder te zien was.

De replica werd in de jaren tachtig gebouwd bij scheepswerf Amels in Makkum. Het schip was oorspronkelijk bedoeld voor een openluchtmuseum bij in Nagasaki (Japan) waar een zeventiende-eeuws Nederlands stadje was nagebootst. De kiellegging vond plaats in 1984 en een jaar later werd het schip te water gelaten.

Hoewel het uiterlijk sterk op een zeventiende-eeuws VOC-schip was gebaseerd, week de constructie op enkele punten af van het origineel. Zo kreeg het schip een stalen romp en metalen masten, onder meer vanwege het klimaat in Japan en de intensieve bezoekersfunctie. Het interieur was grotendeels van hout. Na het faillissement van het Japanse themapark werd het schip verkocht. In november 2003 vertrok de Prins Willem vanuit Japan op een dokschip richting Nederland. De reis voerde via Singapore en het Suezkanaal en duurde ruim een maand. Op 8 december 2003 arriveerde het schip in Den Helder, waar het een ligplaats kreeg op de voormalige Rijkswerf Willemsoord.

Daar maakte het deel uit van de museumhaven op het historische werfterrein. In de daaropvolgende jaren was het regelmatig toegankelijk voor bezoekers en werd het ook gebruikt voor evenementen. In 2005 nam het schip bijvoorbeeld deel aan Sail in IJmuiden.

In de nacht van 30 juli 2009 brak brand uit aan boord van de Prins Willem. Het vuur breidde zich snel uit in het schip, waardoor de brandweer het vaartuig niet meer veilig kon betreden. Uiteindelijk sloegen de vlammen door het hele schip en stortten de masten één voor één in. De replica ging daarbij vrijwel volledig verloren.

Kort na de brand werd het uitgebrande casco verkocht aan scheepswerf Talsma in Franeker. De werf wilde onderzoeken of het schip kon worden herbouwd als leerwerkproject. Restauratie bleek echter te kostbaar.

Bronnen