Een klein land vol geschiedenis

Vergeten verhalen uit alle provincies

In dit boek worden vierentwintig ‘vergeten verhalen uit alle provincies’ met vaardige pen voor het voetlicht gebracht, om zo ‘buiten het kader van de Canon’ te treden. Tevens worden deze verhalen in een tijdlijn van prehistorie tot de periode volgend op de Tweede Wereldoorlog opgediend. Het boek begint met de fossiele resten van de Mosasaurus van Maastricht die uiteindelijk in Parijs belandden, een vorstengraf en de grootste grafheuvel van Europa bij Oss, en de hoogste terp van Nederland.

Vervolgens is er een in zee verdwenen fort bij Katwijk, de Zeeuwse godin Nehalenia, evenals een gereconstrueerde tempel in Colijnsplaat. Macaber is de Vlaardingse toiletmoord, waarbij Godfried met de Bult op het gemak zat toen hij vanaf de slotgracht door een pijl dodelijk werd getroffen – evenals het lot van de Overijsselse freules van Beckum, die op de brandstapel eindigden. Verrassend is dat er zich Oostenrijkse grenspalen in Limburg bevinden. En zo gaat het door, de negentiende eeuw in.

Van deze recentere periode zijn onder andere opgenomen: de Engels-Russische invasie in Noord-Holland, de Drentse koloniën van Weldadigheid, de ‘champagnejaren’ in Groningen toen kapitale boerderijen konden worden gebouwd, het einde van Schokland met prachtige luchtfoto waarop de vroegere eilandbegrenzingen nog zichtbaar zijn en die van Urk, waar in de oorlogsjaren een interneringskamp lag – ook wel het Hollandse ‘Alcatraz’ genoemd. Uit de vorige eeuw stammen een heldhaftige oorlogspostduif, schipbreukelingen tijdens de watersnoodramp in 1953 en de ‘geheime’ IJssellinie bij Deventer.

De opzet van het boek is aardig: wat gebeurde er in het verleden in ‘Nederland’ buiten de geijkte plaatsen als Den Haag (regeringscentrum) en Amsterdam (hoofdstad); wat voor opmerkelijks gebeurde er in de provincies? Ook de insteek om ieder hoofdstuk te beginnen met eigen observaties en de persoonlijke reis naar de bewuste plek is op zichzelf aardig, al komt dit vaak wat geforceerd over en voegt het weinig toe. Daarbij komt dat de beschreven gebeurtenissen vaak in een wel erg uitgebreide historische context worden geplaatst, waardoor je je soms afvraagt waar het in het betreffende hoofdstuk nu eigenlijk om draait.

Al met al komen zo marginale feiten uit de geschiedenis aan het licht, die laten zien hoe ons land in de loop der tijd veranderde – van de goden waarin we geloofden vóór de opkomst van het christendom tot de wijze waarop het westen door inpolderingen en waterwerken transformeerde van een waterrijke gatenkaas tot één geheel. Het zijn stuk voor stuk aardige wetenswaardigheden, vaak interessant en soms ook geestig om te lezen. Vanuit het originele, zij het soms wat gekunstelde perspectief, krijg je meer zicht op onze geschiedenis.