KlussenKlussen

De bietenbrug op gaan – Herkomst van de uitdrukking

Wie de bietenbrug op gaat, raakt in de problemen. Iets pakt dan verkeerd uit of loopt verkeerd af. Waar komt de uitdrukking ‘de bietenbrug op gaan’ eigenlijk vandaan?

- ad -

Bietenbrug in Amsterdam (CC BY-SA 4.0 - Ceescamel)
Bietenbrug in Amsterdam (CC BY-SA 4.0 – Ceescamel)
Naast ‘de bietenbrug op gaan’ wordt ook wel gesproken en geschreven van ‘de bietenberg op gaan’. Je zit in de penarie, bent feitelijk in de aap gelogeerd, ofwel: Leiden is in last. Wie de bietenberg op gaat kan ook failliet zijn geraakt of echt zwaar in de problemen zitten.

Mogelijke herkomst van de bietenbrug op gaan

Taalkundigen vermoeden dat de bietenbrug op gaan afkomstig is van de situatie waarbij boeren met bietenwagens een brug moesten passeren. Er vielen dan altijd wel bieten van de kar af. De bieten werden natuurlijk geplet omdat er anderen overheen reden, waardoor de bruggen spekglad werden. Regelmatig gleed je daardoor uit of gleed – als je niet voorzichtig deed – de bietenkar van de brug af.

Er zijn aanwijzingen dat deze uitleg klopt. Zo bestaan er daadwerkelijk bruggen die Bietenbrug heten. Minsten drie bruggen heten tegenwoordig zo en liggen in Amsterdam, Groningen en Zwanenburg. Mogelijk is de Amsterdamse brug in Watergraafsmeer de brug van herkomst van de uitdrukking, omdat de buggen in Groningen (2010) en Zwanenburg (2013) van recente datum zijn.

- advertentie-

- ad -
- advertentie -

Ook zijn er Bietenkades bekend. Dezelfde uitleg is toepasselijk op de bietenberg op gaan: ook bietenbergen zijn erg glad en glibberig.

Nog een andere verklaring

Het zou ook kunnen dat de bietenbrug duidt op een weegbrug. In vroegere tijden woog men karren met bieten op een weegbrug om het gewicht te bepalen, wat tegenwoordig ook nog met vrachtwagens gebeurt. Deze uitleg roept wel de vraag op waarom de uitdrukking en negatieve bijklank heeft gekregen.

Vroegste gebruik in het Nederlands

Als de oudste ons bekende vindplaats noemt Onze Taal een passage uit Het Vaderland, een krant uit Den Haag, van 3 juli 1927. Hierin wordt geschreven over een militair die zich na een verlofperiode weer bij zijn legereenheid in Nederlands-Indië voegt. Tijdens de reis komt hij een luitenant tegen, die tegen hem zegt:

Enne dus weer bij den troep terug en nou de bietenbrug weer op, nietwaar?

Lees meer historische uitdrukkingen, woorden en gezegden
Ook interessant: Waarom de Engelsen links rijden
Boekentip: Boeken over taalgeschiedenis

- ad -

Bronnen

- advertentie-

Internet
-https://onzetaal.nl/taaladvies/de-bietenbrug-op-gaan/
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Bietenbrug
-http://www.surfspin.nl/zee-ezel865.html


Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

  • De Beemster en het Nederlandse poldermodel

    De Beemster en het Nederlandse poldermodel

    Bij uitgeverij Ambo|Anthos verscheen deze week Wereldgeschiedenis van Nederland: een nieuw standaardwerk over de vaderlandse geschiedenis. In het lijvige boek beschrijven meer dan honderd Nederlandse onderzoekers op het gebied van geschiedenis en cultuur het wereldwijde verhaal van onze geschiedenis. Zij …Lees bericht »
  • Het Mannetje van Willemstad

    Het Mannetje van Willemstad

    Het ‘Mannetje van Willemstad’ is een fraai eikenbeeldje van ongeveer 6500 jaar oud. Grondwerkers vonden het beeldje op 21 april 1968.Lees bericht »
  • De Bataafs-Franse tijd (1795-1813)

    De Bataafs-Franse tijd (1795-1813)

    De Bataafs-Franse Tijd, ook wel Bataafse Tijd of Franse Tijd genoemd, is de periode uit de vaderlandse geschiedenis waarin Nederland onder Frans gezag stond. Wat waren de belangrijkste gebeurtenissen uit deze periode? Een korte geschiedenis en tijdlijn van de Franse …Lees bericht »
  • Op zoek naar de oer-Nederlander in het Zuiderzeegebied

    Op zoek naar de oer-Nederlander in het Zuiderzeegebied

    Archeologen, fysisch antropologen, etnografen en artsen legden rond 1900 een bijzondere belangstelling aan de dag voor de Zuiderzee-eilanden Wieringen, Schokland, Marken en Urk. Die belangstelling was ingegeven door een discussie over de ‘oorsprong van het Nederlandse volk’.Lees bericht »

Veel meer tips ➱


Blij met deze site?

Klant bij Bol?Klant bij Bol? Bestel via deze link en Historiek krijgt een kleine vergoeding. Dank u wel!