In 1671–1672 schilderde de Haarlemse stadsgezichtschilder Gerrit Berckheyde (1638-1698) Gezicht op de Gouden Bocht in de Herengracht, een gedetailleerd stadsgezicht van het voornaamste deel van de Amsterdamse grachtengordel. Op het doek is de zogenoemde Gouden Bocht te zien, het deel van de Herengracht waar welgestelde Amsterdamse patriciërs in de periode van grote economische bloei imposante huizen lieten bouwen.
Het schilderij geldt als een van de hoogtepunten uit het oeuvre van Berckheyde. De kunstenaar stond bekend om zijn nauwkeurige weergave van stedelijke architectuur en perspectief. De ‘Gouden Bocht’ biedt eveneens een zorgvuldig uitgewerkte blik op de bebouwing langs de gracht. Op het doek is bovendien te zien dat sommige kavels nog onbebouwd zijn, wat een indruk geeft van de ontwikkeling van de grachtengordel in de zeventiende eeuw.
Berckheyde schilderde dezelfde locatie nogmaals, in 1672, maar dan gezien vanaf de Leidsestraat in de tegenovergestelde richting. Dit wat minder bekende werk maakt al sinds 1980 deel uit van de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam.
Aankoop door het Rijksmuseum
Het Rijksmuseum verwierf De bocht van de Herengracht in 2008 van een anonieme particuliere verzamelaar. De aankoop werd mogelijk gemaakt dankzij een gift van 1,5 miljoen euro van Shell. Deze schenking dateerde uit 2006 en werd gedaan naar aanleiding van een reorganisatie waarbij de Koninklijke Nederlandsche Petroleum Maatschappij als rechtspersoon ophield te bestaan. Shell stelde wel als voorwaarde dat het geld besteed zou worden aan een werk waarin kunst en geschiedenis samenkomen, een criterium dat volgens het museum goed bij het stadsgezicht paste.
Kort na de aankoop werd het schilderij getoond op de tentoonstelling Bewonder de stad in het Mauritshuis in Den Haag. Daarna reisde het door naar de National Gallery in Washington. Vervolgens was het de bedoeling dat het werk een vaste plaats zou krijgen in de Philipsvleugel van het Rijksmuseum.
Juridisch conflict
Rond het schilderij ontstond kort na de aankoop echter een juridisch conflict. De Amerikaanse bank JP Morgan Chase legde een claim op het werk, omdat de verkoper, de Nederlandse verzamelaar Louis Reijtenbagh, het schilderij als onderpand zou hebben gebruikt voor een lening. Enige tijd bestond de vrees dat de bank zou proberen het werk in de Verenigde Staten te houden. In mei 2009 werd het schilderij echter naar Amsterdam overgebracht waarna het vanaf mei in het Rijksmuseum te zien was.
September 2009 trok JP Morgan Chase de claim uiteindelijk in. Daarmee werd duidelijk dat De bocht van de Herengracht definitief eigendom bleef van het Rijksmuseum.
Rembrandts portret van Jan Six (ca. 1654)
Frans Hals en zijn kunstportretten in Amsterdam
‘Hé, Jan met de blauw gestreepte muts!’
Jan Mostaert en zijn bedevaart naar Halle
