Joshua Norton – de man die zichzelf uitriep tot keizer van Amerika

In 1859 riep de excentrieke Amerikaan Joshua Norton (1819-1880) zichzelf uit tot keizer van Amerika en beschermheer van Mexico. Als ‘Norton I’, de zelfverklaarde keizer van de Verenigde Staten, groeide hij uit tot een legendarische figuur in San Francisco.

Joshua Abraham Norton wordt rond 1819 geboren in Londen, al bestaat over zijn exacte geboortejaar enige twijfel. Op jonge leeftijd verhuist hij met zijn familie naar Zuid-Afrika, waar hij opgroeit in de omgeving van Algoa Bay, in de toenmalige Kaapkolonie. In 1849 vertrekt Norton tijdens de Californische goudkoorts naar het Amerikaanse San Francisco. Dankzij de erfenis van zijn vader beschikt hij dan over een kapitaal van ongeveer 40.000 dollar.

Aanvankelijk weet Norton als zakenman een aanzienlijk vermogen op te bouwen, maar een speculatie in rijst wordt hem fataal. Nadat hij een grote partij Peruaanse rijst heeft opgekocht in de verwachting dat de prijs zou stijgen, stort de markt door nieuwe importen onverwachts in. Na jaren van juridische procedures gaat Norton uiteindelijk failliet. Als Joshua Norton tien jaar in Amerika woont, besluit hij dat het tijd is voor iets nieuws. Op 17 september 1859 roept hij zichzelf tot keizer uit:

At the peremptory request and desire of a large majority of the citizens of these United States, I, Joshua Norton, formerly of Algoa Bay, Cape of Good Hope, and now for the last 9 years and 10 months past of S. F., Cal., declare and proclaim myself Emperor of these U. S.; and in virtue of the authority thereby in me vested, do hereby order and direct the representatives of the different States of the Union to assemble in Musical Hall, of this city, on the 1st day of Feb. next, then and there to make such alterations in the existing laws of the Union as may ameliorate the evils under which the country is laboring, and thereby cause confidence to exist, both at home and abroad, in our stability and integrity.
Norton I, empreror of the United States

Een jaar hiervoor, in augustus 1858, heeft Norton zich al tevergeefs kandidaat gesteld voor het Amerikaanse Congres.

Hoewel Joshua Norton absoluut niet serieus genomen wordt, is er toch veel belangstelling voor hem. Vooral doordat hij zichzelf tot keizer heeft uitgeroepen op het kantoor van de San Francisco Daily Evening Bulletin. De redactieleden van die krant besluiten het spel mee te spelen en plaatsen een artikel over ‘de keizer’ in hun krant.

Joshua Norton neemt zijn rol als keizer zelf wel erg serieus. Uit hoofde van zijn nieuwe rol bezoekt hij, gekleed in een blauw-grijs uniform, geregeld allerlei maatschappelijke projecten. Op zijn hoofd draagt hij een hoed met daarin een pauwenveer. In San Francisco was Norton I voordat hij zichzelf uitriep tot keizer al een vrij bekend figuur. Nadat hij ‘keizer’ is geworden, wordt zijn bekendheid nog groter.

Dat velen van mening zijn dat de keizer ze in de bovenkamer niet allemaal op een rijtje heeft, blijkt duidelijk in 1867, als een politieagent Norton arresteert om hem gedwongen op te laten nemen in een psychiatrische inrichting. De arrestatie leidt echter tot grote verontwaardiging onder de inwoners van San Francisco. De politiechef laat Norton uiteindelijk vrij en biedt publiekelijk zijn excuses aan. Vanaf dat moment salueren politieagenten geregeld als Norton, vaak vergezeld door de beroemde straathonden Bummer en Lazarus, hen passeert.

Eigen geld

Om in zijn onderhoud te kunnen voorzien brengt de zelfbenoemde keizer van de Verenigde Staten bankbriefjes uit met daarop zijn beeltenis. Met name de San Francisco Chronicle zorgt ervoor dat Joshua Norton zijn rol kon blijven spelen. De krant betaalt de waarde van zijn zelfgemaakte bankbiljetten uit aan degene bij wie Norton de briefjes als betaling heeft afgegeven.

Over Norton I gaan in die tijd allerlei wilde verhalen rond. Volgens sommigen is hij de zoon van de Franse keizer Napoleon III. Een ander populair verhaal zegt dat Joshua Norton van plan is geweest om te trouwen met de Engelse koningin Victoria.

Over de beslissingen en handelingen van de keizer wordt vaak gepubliceerd in de krant van San Francisco. Keizer Norton I schaft in 1869 bijvoorbeeld de Republikeinen en Democraten af en pleit voor de oprichting van een zogenaamde Liga der Naties die ruzies tussen verschillende landen vreedzaam moest oplossen. Dit alles is te lezen in de krant die door de populariteit van keizer Norton I steeds beter verkoopt. De zelfbenoemde keizer toont zich op sommige punten tamelijk vooruitstrevend. Zo spreekt hij zich uit tegen rassenscheiding in het openbaar vervoer en pleit hij voor gelijke behandeling van alle inwoners. Ook pleit Norton herhaaldelijk voor de aanleg van een brug of tunnel tussen San Francisco en Oakland. Pas tientallen jaren na zijn dood worden deze verbindingen gerealiseerd.

Joshua Norton, keizer van de Verenigde Staten, overlijdt op 8 januari 1880 op straat aan een hartaanval. Le Roi Est Mort (De koning is dood) kopt de krant. Nog één keer wordt Norton I dan massaal eer bewezen. Volgens sommige berichten stonden er ongeveer 30.000 mensen langs de kant van de weg toen een drie kilometer lange rouwstoet door San Francisco trok.

Aangezien Joshua Norton kinderloos sterft, wordt de keizer van Amerika niet opgevolgd. Kort na zijn dood wordt duidelijk dat de keizer amper een cent heeft bezeten. Op het moment van overlijden droeg hij slechts zes dollar bij zich en in zijn woning werd nog een minimaal bedrag van ongeveer 2,5 dollar aangetroffen. In zijn kamer werden slechts enkele persoonlijke bezittingen aangetroffen, waaronder wandelstokken, hoeden en brieven aan koningin Victoria.

Mark Twain

De Amerikaanse romanschijver Mark Twain bevond zich in San Francisco tijdens de ‘keizerlijke jaren’ van Norton I. Bekend is dat hij de rol van koning in zijn beroemde boek The Adventures of Huckleberry Finn heeft gebaseerd op Joshua Norton. Ook in de hedendaagse Amerikaanse cultuur duikt de naam van Norton I geregeld op. In San Francisco is bijvoorbeeld een biertje naar de gestorven keizer vernoemd: Emperor Norton Lager.