De AK-47: het wapen van Michail Kalasjnikov

De AK-47 is een automatisch aanvalsgeweer dat in 1947 werd ontwikkeld door de Russische wapenontwerper Michail Kalasjnikov. De naam staat voor Avtomat Kalasjnikova model 1947. Het wapen groeide uit tot een van de meest verspreide vuurwapens ter wereld.

Michail Kalasjnikov wordt op 10 november 1919 als zeventiende kind geboren in een boerengezin in Koerja. Enige tijd hierna verhuist het gezin, noodgedwongen, naar Siberië.

Kalasjnikov werkt na zijn schooltijd enige tijd bij de spoorwegmaatschappij en gaat in 1938 in militaire dienst. In Kiev wordt hij opgeleid tot tankcommandant. Tijdens deze diensttijd blijkt dat de Rus een voorliefde heeft voor wapens. Hij verbetert een geweer en ontwikkelt een telsysteem waarmee kan worden berekend hoe vaak een tankkanon had geschoten. In juni 1941 wordt hij naar Leningrad gestuurd waar dan hevig wordt gevochten. Kalasjnikov raakt ernstig gewond tijdens de Slag om Brjansk. Als hij hierna in het ziekenhuis ligt besteedt hij zijn tijd aan de ontwikkeling van zijn eerste machinepistool.

Dit wapen werd niet in productie genomen maar wel was duidelijk geworden dat de Rus een interessante ontwerper was. Enkele jaren later (1944) ontwerpt hij een zelfladende karabijn. In 1947 presenteert hij een verbeterde versie: de AK-47. Met dit wapen maakt Kalasjnikov definitief naam.

Het wapen blijkt betrouwbaar en in 1949 neemt het Rode Leger de AK-47 in gebruik. De uitvinder wordt door de overheid beloond met de Stalinprijs. In 1969 ontving hij ook nog de Leninprijs. Bij de ontwikkeling van het wapen liet Kalasjnikov zich onder meer inspireren door een buitgemaakt Duits Sturmgewehr 44, een pistoolmitrailleur. Naar schatting zijn wereldwijd inmiddels meer dan honderd miljoen AK-47’s en varianten ervan geproduceerd, waarmee het wapen geldt als een van de meest verspreide vuurwapens ter wereld.

Kalasjnikov is revolutionair

Het zogenoemde vuurrepeteermechanisme van de AK-47 was voor die tijd revolutionair. Het mechanisme zorgt ervoor dat iedere keer als een kogel het wapen verlaat, een deel van de voortstuwings- en verbrandingsgassen door een buis bovenop de loop worden teruggevoerd. Hierdoor worden de zuigerstang en de afsluiter van het wapen terug naar achteren gevoerd waardoor de volgende patroon voor de slagpin komt te liggen. Bovendien wordt door de drukgolf in de loop de hamer opnieuw gespannen.

De AK-47 werd al snel een belangrijk Russisch exportproduct. Het wapen werd onder meer erg populair omdat het makkelijk schoon te maken is en daardoor vrijwel nooit dienst weigert. Mozambique nam een afbeelding van de AK-47 zelfs op in zijn nationale vlag.

Binnen het Warschaupact, het militaire bondgenootschap van de Sovjet-Unie en haar Oost-Europese bondgenoten, werd de AK-47 het standaard infanteriegeweer. Groot voordeel was dat soldaten van de verschillende landen elkaars wapens en munitie zonder aanpassing konden gebruiken.

De Sovjet-Unie leverde het wapen ook aan bondgenoten buiten het Warschaupact, waaronder China. Tijdens de Koude Oorlog werden verder grote aantallen geëxporteerd naar Afrika, waar het onder meer werd gebruikt in onafhankelijkheids- en burgeroorlogen.