Indringend tijdsbeeld uit de DDR

Verboden foto uit Stasi-tijd
Alfred Huizinga maakte in 1984 een bijzondere foto in Leipzig, ruim voor de val van de Berlijnse Muur. De fotograaf moest recent aan het treffende beeld denken toen hij een artikel op Historiek las over de tweede stad van Oost-Duitsland. In dit artikel werd onder meer geschreven over de DDR-tijd van de stad, toen communisten het leven in de stad controleerden met behulp van een gevreesde veiligheidsdienst. Het verhaal achter de foto:


Excursie naar de DDR (1984)

Als jonge student bezocht Alfred Huizinga Leipzig tijdens een excursie naar de DDR van zijn school, het Christelijk College Nassau-Veluwe te Harderwijk. Een van de begeleiders was de bekende historicus Liek Mulder, die toen nog leraar was. Tijdens een paar vrije uurtjes waarin de leerlingen op eigen gelegenheid de stad mochten verkennen, kwam hij met een klein groepje medeleerlingen bij “een mooi gebouw met de gebruikelijke propagandatekst en een man op wacht”.

“Wij vonden dit wel fotogeniek en begonnen het tafereel te fotograferen en hadden totaal niet in de gaten wat voor gebouw het was. Er kwam nog een andere man naar buiten die op zijn beurt ons begon te fotograferen. Ik heb nog vrolijk naar hem gezwaaid. We liepen verder maar even later werden we staande gehouden door twee agenten die ons ruw naar onze “Ausweis” vroegen maar toen ze doorkregen dat we buitenlandse toeristen waren werden ze op slag een stuk vriendelijker.”

Foto van het Stasi-kantoor in Leipzig, 1984 - Foto: Alfred Huizinga
Foto van het Stasi-kantoor in Leipzig, 1984 – Foto: Alfred Huizinga

Hoe vriendelijk ook, de agenten maakten de scholieren wel duidelijk dat ze het gebouw niet hadden mogen fotograferen en dat de filmpjes ingeleverd moesten worden. Huizinga:

“Mijn medeleerlingen waren hun foto’s kwijt maar ik had mijn camera onder mijn jas gestopt en de agenten hadden dat niet in de gaten. Zo heb ik de foto’s mee kunnen “smokkelen” en later bij mij thuis in de doka kon ik het bordje naast de deur lezen waarop stond: Ministerium für Staatssicherheit / Bezirksverwaltung Leipzig.”

De Stasi was de binnenlandse veiligheidsdienst en inlichtingendienst van de DDR die een enorme invloed had op bijna ieder aspect van het dagelijks leven in Oost-Duitsland. De dienst steunde op grote aantallen burgerinformanten, zogeheten Inoffizielle Mitarbeiter, waardoor Oost-Duitsers nooit wisten wie men vertrouwen kon.

Alfred Huizinga keerde terug naar huis met een mooi verhaal en een indringend tijdsbeeld op zak. Na de Wende nam hij contact op met het Stasi-museum dat tegenwoordig in het gebouw gevestigd is. Zijn foto is inmiddels al voor verschillende publicaties van het museum gebruikt. Begrijpelijk, want hij maakt helder hoe gedisciplineerd de Stasi te werk ging. Niets bleef ongezien.

Ook interessant: Geschiedenis van de DDR (1949-1990) – Duitse Democratische Republiek
…of: Het voorbijgaande DDR-socialisme (1945-2014)
Overzicht van Boeken over de DDR en de Berlijnse Muur

Heeft u ook een mooi historisch verhaal voor Historiek? We houden ons aanbevolen

Archiefstukken:

Meer tips ➱

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister