Hans Lipschis (1919–2016) was een Duits staatsburger van Litouwse afkomst die er van werd verdacht tijdens de Tweede Wereldoorlog als bewaker te hebben gewerkt in concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz. In 2013 werd hij gearresteerd in Duitsland op verdenking van medeplichtigheid aan massamoord, maar hij werd later dat jaar vrijgelaten omdat hij door beginnende dementie niet meer in staat werd geacht terecht te staan.
Lipschis werd in 1919 geboren in Litouwen en werkte volgens het Simon Wiesenthal Centrum van 1941 tot januari 1945 in Auschwitz. Zelf verklaarde hij dat hij in het kamp als kok werkzaam was en geen oorlogsmisdaden had gepleegd. Na de oorlog verhuisde hij naar de Verenigde Staten, waar hij zich in Chicago vestigde. In 1983 werd hij het land uitgezet nadat bekend werd dat hij bij zijn immigratie had gelogen over zijn naziverleden.
In de jaren die volgden bleef hij relatief onder de radar, totdat hij in 2013 werd gearresteerd in de Zuid-Duitse plaats Aalen, waar hij op dat moment woonde. Zijn naam dook op in het kader van nieuwe onderzoeken naar voormalige kampbewakers, geïnitieerd na de veroordeling van John Demjanjuk in 2011. Die zaak maakte het juridisch mogelijk om oud-bewakers van vernietigingskampen alsnog te vervolgen, ook zonder directe getuigenverklaringen over specifieke misdrijven.
Strafzaak
Bij zijn arrestatie stond Lipschis op plaats vier van de lijst van meest gezochte nazi-oorlogsmisdadigers van het Simon Wiesenthal Centrum. Het Openbaar Ministerie in Duitsland beschuldigde hem van medeplichtigheid aan de moord op ruim tienduizend mensen in Auschwitz. In september 2013 werd hij formeel aangeklaagd.
Later dat jaar oordeelde een rechter dat Lipschis vanwege beginnende dementie waarschijnlijk niet in staat zou zijn om terecht te staan. Hij werd daarop in december 2013 vrijgelaten. De zaak werd niet meer heropend. Hans Lipschis overleed op 16 juni 2016, op 96-jarige leeftijd.
Oskar Gröning – De ‘boekhouder van Auschwitz’
Elie Wiesel – Holocaustoverlevende en Nobelprijswinnaar
“Wir haben es nicht gewusst” – Wat wisten Duitsers van de Holocaust?
