In de zeventiende eeuw maakte het lezen van kranten al deel uit van het dagelijks leven in de Republiek. Dat blijkt onder meer uit een recente herinterpretatie van een schilderij van de Leidse genreschilder Frans van Mieris de Oude (1635-1681). Het werk uit 1676, dat lange tijd werd beschouwd als een voorstelling van een vrouw die een brief leest, blijkt in werkelijkheid een vrouw te tonen die een krant leest.
Kunsthistorici Menno Jonker en Lara Yeager-Crasselt identificeerden het vel papier in handen van de vrouw als een specifieke editie van de Oprechte Haarlemse Courant, een van de meest gelezen en internationaal georiënteerde nieuwsbronnen die destijds in de Lage Landen werd uitgegeven. Daarmee laat het schilderij zien hoe kranten in de zeventiende eeuw ook binnenshuis werden gelezen, iets wat zelden in beeld werd gebracht.
Hoewel uit bewaard gebleven kranten en archiefbronnen bekend is dat het nieuws in deze periode door uiteenlopende groepen werd gevolgd, zijn afbeeldingen van krantenlezers schaars. En bij de bekende voorstellingen gaat het vrijwel altijd om mannen. Dat maakt de voorstelling van een vrouwelijke krantenlezer volgens de onderzoekers bijzonder, ook omdat het benadrukt dat vrouwen destijds wel degelijk actief deelnamen aan het verzamelen en delen van nieuws.
Context
In een wetenschappelijk artikel wordt Mieris’ schilderij in een bredere kunsthistorische context geplaatst. Andere zeventiende-eeuwse kunstenaars, zoals Adriaen van Ostade, Jan Steen en Cornelis Dusart, verbeeldden namelijk eveneens krantenlezers, maar kozen daarbij meestal voor figuren uit de lagere sociale klassen. Volgens de onderzoekers contrasteert dat met de historische werkelijkheid, waarin krantenlezen vooral een bezigheid van de elite was. Gesuggereerd wordt dat deze voorstellingen de belangstelling van welgestelde verzamelaars voor scènes uit het dagelijks leven van arbeiders en boeren illustreren.
Het onderzoek naar het schilderij verschijnt eind januari in Oud Holland – Journal for Art of the Low Countries, het oudste kunsthistorische tijdschrift ter wereld.
Nederlandse vrouwen in zestiende eeuw al redelijk geëmancipeerd
Vrouwelijke personages in romans delven nog altijd onderspit-https://brill.com/view/journals/oh/138/4/article-p177_1.xml?ebody=Abstract%2FExcerpt
Werkloosheid tijdens de Eerste Wereldoorlog, 1915
De Eerste Wereldoorlog door de ogen van Nederlandse journalisten en schrijvers