Moordenaar Hendrik Jut en zijn kop-van-jut

De kop-van-jut is een bekende kermisattractie, bestaande uit een hefboom waarop hard geslagen moet worden. Slaat men hard genoeg, dan knalt een gewicht op de hefboom zo hard naar boven dat deze tegen een bel aankomt. Daarnaast kennen we de zegswijze kop van jut, die gebruikt wordt voor personen die het slachtoffer of de zondebok zijn. Veel minder bekend is dat zowel de uitdrukking als de kermisattractie hun naam danken aan een persoon die echt geleefd heeft, namelijk de moordenaar Hendrik Jut.

De eenentwintigjarige Hendrik Jut had in 1872 dringend geld nodig. Zijn vijf jaar oudere vriendin Christina Goedvolk was zwanger. Hendrik wilde wel met haar trouwen maar had daarvoor te weinig geld. Hij werkte als kelner maar verdiende daarmee klaarblijkelijk niet genoeg. Het oog van het op geld beluste jonge stel viel op de rijke weduwe Van der Kouwen, die in een mooie woning in de Bocht van Guinee in Den Haag woonde. Christina had jaren daarvoor enige tijd als dienstmeisje voor deze dame gewerkt.

Hendrik Jut en zijn vrouw Christina Goedvolk (Nieuwsblad van het Noorden, 10-05-1976 - Delpher)

- advertentie -

Hendrik Jut en zijn vrouw Christina Goedvolk (Nieuwsblad van het Noorden, 10-05-1976 – Delpher)

Een bloedbad

Een paar keer probeerden Hendrik en zijn vrouw in te breken bij de weduwe. Tevergeefs. Telkens waren de hondjes van de dame gaan keffen en hadden de twee dieven snel de benen genomen. Hendrik Jut besloot het toen gewelddadiger aan te pakken. Van geld dat hij van zijn moeder leende, kocht hij twee pistolen en een dolk. Samen met Christina trok hij hierna naar de woning van de weduwe. Jut en Christina belden aan. Toen het dienstmeisje van de weduwe opendeed, beweerde Christina dat ze nog twee laarsjes in het huis had staan. Nietsvermoedend nodigde de dame, die het gesprek bij de deur vanaf een afstandje volgde, haar vroegere werkneemster uit om even boven te komen en de hondjes gedag te zeggen. Eenmaal binnen richtten Jut en Christina een bloedbad aan. Zowel het dienstmeisje van de weduwe als de weduwe zelf werden met messteken om het leven gebracht. Hierna doorzochten de dieven de woning op kostbaarheden en vertrokken uiteindelijk met een flinke lading sieraden en geld.

Hendrik Jut had nu voorlopig genoeg geld. Hij trouwde met Christina en wist drie jaar lang uit handen van justitie te blijven. Na de moord pakte de politie verschillende onschuldigen op, maar uiteindelijk stuitte men dan toch op de echte daders, mede doordat Hendrik Jut zich tijdens een dronken bui versprak. Beiden werden hierna gearresteerd. In de rechtszaak die volgde kreeg Hendrik Jut een levenslange tuchthuisstraf opgelegd; zijn vrouw moest twaalf jaar het tuchthuis in.

Een handig kermisexploitant

Kop-van-jut op de kermis in Amsterdam, 1917
Kop-van-jut op de kermis in Amsterdam, 1917

Veel inwoners van Den Haag en omstreken vonden de straffen te laag en hadden liever gezien dat Jut de doodstraf had gekregen. Die was echter net afgeschaft. De moordenaar werd overigens verdedigd door de jonge advocaat Pieter Cort van der Linden. Veertig jaar later zou die premier van Nederland worden.

Naar verluidt liepen er in de dagen rond de rechtszaak verschillende Hagenezen door de straten die woedend waren op Jut en leuzen riepen als:

“Jut, Jut, Jut, Jut moet in put!”

Een kermisuitbater speelde handig in op de volkswoede en ontwikkelde een speciale attractie. Hij bood al zijn klanten de mogelijkheid hun woede te koelen op een special slagmachine: de kop-van-jut.

- advertentie -

Hendrik Jut werd na zijn veroordeling overgebracht naar een tuchthuis in Leeuwarden. Daar overleed hij in 1878 op zesentwintigjarige leeftijd. Zoals gebruikelijk bij gevangenen werd zijn lichaam ter beschikking gesteld van de wetenschap. In het Academisch Ziekenhuis in Groningen ontleedden artsen in opleiding – waaronder naar verluidt Aletta Jacobs – het lichaam van de misdadiger. Zijn hoofd werd op sterk water gezet, maar ging uiteindelijk toch verloren doordat de pot niet goed was afgesloten en de alcohol verdampte.

In het Universiteitsmuseum Groningen is nog wel een gipsen afgietsel van de ‘kop van Jut’ te vinden. Deze is waarschijnlijk gemaakt op het sterfbed van de moordenaar.

Ook interessant: Johann Heinrich Kemper: De laatste gehangene van Amsterdam
…of: De vingers van een vermoorde fabrieksdirecteur
…of: ‘Alle brave kinderen zijn gaarne bij Hendrik’
Boek: Moord en doodslag – 16 verjaarde zaken

Bronnen

-Universiteitsmuseum Groningen

-https://www.trouw.nl/home/stille-tovenaar-op-het-binnenhof~aa5ababa/
-Nieuwsblad van het Noorden, 10-05-1976 – https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011017543
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Kop-van-jut

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

1001 vrouwen in de 20ste eeuw - Els Kloek Napoleon - De man achter de mythe (Adam Zamoyski) De rechtvaardigen - Hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde (Jan Brokken) Reconquista - Miquel Bulnes Leonardo da Vinci - Sprekende gezichten De bokser - 
Het leven van Max Moszkowicz (Biografie) 80 jaar oorlog - Gijs van der Ham / NTR Het goede leven - Annegreet van Bergen Hitlers Derde Rijk in 100 voorwerpen - Roger Moorhouse De Zonnekoning - Glorie en schaduw van Lodewijk XIV (Johan Op de Beeck)
Gelijk naar geschiedenisboeken over: