KlussenKlussen

De zondebok – Betekenis en herkomst

Het begrip zondebok wordt gebruikt om aan te geven dat iets of iemand, mogelijk onterecht, de schuld op zich geschoven krijgt. Dit taalkundige begrip vindt zijn herkomst in de Bijbel.

- ad -

In het Oude Testament wordt beschreven hoe de hogepriester die het Heilige der Heilige in de Joodse tempel binnentrad, een geit offerde. De geit werd verkozen om de zonden van het volk te dragen en werd de stad uitgeleid en de woestijn ingestuurd. Deze handeling vloeide voort uit de wet van Mozes, zoals opgetekend in Leviticus 16:

“Dan zal Aaron den bok, op denwelken het lot voor den Heere zal gekomen zijn, toebrengen, en zal hem ten zondoffer maken. Maar de bok, op denwelken het lot zal gekomen zijn, om een weggaande bok te zijn, zal levend voor het aangezicht des Heeren gesteld worden, om door hem verzoening te doen; opdat men hem als een weggaanden bok naar de woestijn uitlate.” – online-bijbel.nl

Edward VI en zijn 'Whipping Boy' - Walter Sydney Stacey, 1882 (Publiek Domein - wiki)
Edward VI en zijn ‘Whipping Boy’ – Walter Sydney Stacey, 1882 (Publiek Domein – wiki)
In het Algemeen Nederlands Woordenboek (AWN) vinden we de volgende definitie van ‘zondebok’:

“iemand die de volledige schuld krijgt en bestraft wordt voor iets wat verkeerd gaat, ook als hij die verantwoordelijkheid met anderen deelt of als die beschuldiging onterecht is; iemand die altijd de schuld krijgt voor alles wat er fout loopt.”

Psychologie

In de psychologie is het zondebokmechanisme bekend. Hiermee doelt met op het fenomeen dat binnen groepen en sociale verbanden, zowel grote als kleinere, vaak één persoon wordt aangewezen die als een soort zondebok fungeert. De leden van de groep projecteren problemen of frustraties op deze persoon, meestal de zwakste in de groep. Zodra deze persoon uit de groep verdwijnt wordt vaak een nieuwe persoon tot zondebok verkozen.

- advertentie-

- ad -
- advertentie -

‘Whipping boy’ als zondebok

In de tijd van de slavernij werden er soms slaven aangewezen die de straf van hun meesters moesten ondergaan als deze wat hadden misdaan. In het oude Engeland kende men hiervoor het fenomeen ‘whipping boy’.

Bekijk ook: Top 100 Bijbelse uitdrukkingen, gezegden en woorden
Overzicht van Historische uitdrukkingen, spreekwoorden
Boekenrubriek: Taalgeschiedenis

Bronnen

-https://en.wikipedia.org/wiki/Whipping_boy#/media/File:Whipping-boy.jpg
-http://www.online-bijbel.nl/bijbelboek/Leviticus/16/
-http://anw.inl.nl/article/zondebok

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

  • William Rex, een scheepsmodel van formaat

    William Rex, een scheepsmodel van formaat

    ‘Een pronkscheepjen’ wilde ze, de bestuurders van de Zeeuwse admiraliteit, voor hun vergaderzaal in de Abdij van Middelburg. Het ‘scheepken op de kleyne mate gemaekt’ stond symbool voor de core business van de admiraliteit: het onderhouden van de Zeeuwse oorlogsvloot …Lees bericht »
  • Poes was leven niet zeker in oorlog

    Poes was leven niet zeker in oorlog

    Ook voor poezen was de Tweede Wereldoorlog een hoogst onzekere periode. Ze stonden aan een intensieve vervolging en honger bloot. Misschien wel de helft van de populatie heeft het niet overleefd. Dat wordt duidelijk in ‘Poes in verdrukking en verzet, …Lees bericht »
  • Ashurbanipal – Machtigste koning uit Mesopotamië

    Ashurbanipal – Machtigste koning uit Mesopotamië

    Aššur-bāni-apli was de Akkadische naam van Ashurbanipal en betekent ‘Ashur heeft een opvolger gegeven’. Ashurbanipal was de laatste grote koning van het Neo-Assyrische rijk, van 668 tot ca 631 v.Chr.Lees bericht »
  • Frau Antje – Echte kaas uit Holland (voor Duitsers)

    Frau Antje – Echte kaas uit Holland (voor Duitsers)

    Begin jaren zestig van de vorige eeuw schiep het Nederlands Zuivelbureau ‘Frau Antje’. Deze kaasvrouw in klederdracht, die enigszins doet denken aan het bekende Zeeuws Meisje, moest in Duitsland reclame maken voor de Nederlandse zuivel. Ze werd razend populair.Lees bericht »

Veel meer tips ➱


Blij met deze site?

Klant bij Bol?Klant bij Bol? Bestel via deze link en Historiek krijgt een kleine vergoeding. Dank u wel!