Wie was Roland Garros? De vliegenier achter het beroemde tennistoernooi

Roland Garros was geen beroemde tennisser, maar een Franse vliegenier en oorlogsheld uit de Eerste Wereldoorlog. Het beroemde tennistoernooi in Parijs werd later naar hem vernoemd als eerbetoon aan de luchtvaartpionier.

Roland Garros werd geboren op Réunion, een eiland in de Indische Oceaan nabij Madagaskar. In 1909 raakte hij in de ban van de luchtvaart toen hij een luchtshow in Reims bezocht. Gefascineerd door de nieuwe techniek kocht Garros al snel een eigen toestel en leerde hij zichzelf vliegen. Datzelfde jaar maakte hij al zijn eerste vlucht, in een door de Braziliaanse luchtvaartpionier Alberto Santos-Dumont ontwikkeld monovliegtuig.

In de jaren hierna vestigde Roland Garros zijn naam als piloot. In 1911 nam hij bijvoorbeeld deel aan de Europese Rondvlucht, een belangrijke vliegwedstrijd uit de beginjaren van de luchtvaart. Garros eindigde daarbij als derde. Bijzonder detail is nog dat Duitsers uitgesloten waren van deelname aan deze luchtrace. Dit om te voorkomen dat Duitse spionnen meer te weten zouden komen over de nieuwe ontwikkelingen in de luchtvaart.

In 1913 kwam Roland Garros groot in het nieuws. Op 23 september 1913 werd hij wereldnieuws door als eerste vlieger de Middellandse Zee over te steken, van Zuid-Frankrijk naar Tunesië, een vlucht van bijna acht uur. Ook boekte hij in deze periode diverse hoogterecords. Voordat de Eerste Wereldoorlog uitbrak was Garros mede hierdoor al een beroemd man. De Fransman brak ook verschillende keren het wereldhoogterecord. De avontuurlijke piloot had ook plannen om de Atlantische Oceaan over te steken. Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kreeg hij echter niet de kans dit plan ten uitvoer te brengen.

Gevechtsvliegtuig

Tijdens de Eerste Wereldoorlog meldde Roland Garros zich aan om als piloot in de lucht de strijd aan te gaan met de Duitsers. Hij vloog op dat moment in een Morane-Saulnier eendekker.
Ingenieurs probeerden in die tijd manieren te vinden om een machinegeweer zo te monteren dat er tussen de draaiende bladen van de propeller door geschoten kon worden, zonder deze te raken. Samen met vliegtuigbouwer Saulnier werkte Garros een systeem uit waarbij een machinegeweer door de propeller kon schieten zonder de bladen te raken – een belangrijke stap in de ontwikkeling van het gevechtsvliegtuig. Kort daarna wist Garros met zijn aangepaste toestel drie Duitse vliegtuigen neer te schieten.

Op 18 april 1915 moest Garros tijdens een vlucht vanwege brandstoftekort landen in het door Duitse troepen gecontroleerde Hulste, een dorpje in West-Vlaanderen. Volgens protocol probeerde de Fransman zijn toestel te vernietigen door het in brand te steken. Dit lukte echter onvoldoende, waardoor de Duitsers de kans kregen het schietsysteem in zijn toestel te bestuderen. Zij ontwikkelden hierna, mede met behulp van de Nederlandse vliegtuigbouwer Anthony Fokker, een verbeterde versie van het gevechtsvliegtuig.

Na drie jaar gevangenschap slaagde Garros er, vermomd als Duitse officier, in te ontsnappen uit een krijgsgevangenenkamp. Via Nederland wist hij Frankrijk te bereiken waar hij zich vervolgens weer aansloot bij het Franse leger. Geheel gezond was de luchtvaartpionier toen al lang niet meer. Zijn gezondheid was tijdens zijn gevangenschap ernstig verslechterd en bovendien was hij bijziend geworden. Om toch te kunnen blijven vliegen liet hij in het geheim een bril maken.

Op 5 oktober 1918 werd de beroemde Fransman bij Vouziers (Ardennen) neergeschoten door de Duitse aas Hermann Habich, een gevechtspiloot met meerdere overwinningen op zijn naam. Kort daarvoor had hij nog een vierde luchtduel gewonnen. Het treffen met Habich overleefde de luchtvaartpionier niet. Hij werd begraven in Vouziers.

Tennisstadion

Enige tijd na zijn overlijden – in 1927 – werd het grote tennisstadion in Parijs naar de Fransman vernoemd: Stade Roland Garros. Dit op initiatief van Emile Lesueur, voorzitter van sportclub Stade Français en een oud-studiegenoot van Garros, die de vliegenier wilde eren. Het gehele grandslam-toernooi dat jaarlijks rond dit stadion wordt gehouden, het Frans Open, draagt officieel tegenwoordig ook zijn naam. De Fransman stond overigens bekend als sportliefhebber, maar was zelf geen fervent tennisser. In zijn jonge jaren deed hij onder meer aan voetbal, rugby en wielrennen. Daarnaast was hij een groot muziekliefhebber en koesterde hij enige tijd de ambitie concertpianist te worden.

Het internationale vliegveld op La Réunion draagt eveneens de naam van de vliegtuigpionier en Franse oorlogsheld: Aéroport Roland Garros de la Réunion.

Bronnen