EreadersEreaders

Slavernij-achtergrond Mauritshuis is zorgvuldig gewist

De gepasteuriseerde geschiedenis van het Mauritshuis

Na een twee jaar durende verbouwing – met steun van Shell, de Bankgiroloterij en de EU – was op 27 juni 2014, vier dagen voor Keti Koti, de officiële heropening van het Mauritshuis in Den Haag.

- ad -

Johan Maurits van Nassau – Geschilderd door Pieter Nason, 1675
Johan Maurits van Nassau – Geschilderd door Pieter Nason, 1675
Tijdens de verbouwing van het zeventiende-eeuwse gebouw, ook wel bekend als ‘het Koninklijk Kabinet van Schilderijen’, is geprobeerd om zoveel mogelijk de oorspronkelijke afwerking te benaderen. En in de openingstentoonstelling Mauritshuis – Het gebouw wordt ‘teruggeblikt op de rijke geschiedenis en illustere bewoners en gebruikers van het pand dat sinds 1644 als icoon van Den Haag aan de Hofvijver staat’, zo valt te lezen op de officiële website.

Slavernij

Maar nergens op de website valt te lezen wat de echte geschiedenis van het Mauritshuis is. Slechts in één zin staat er dat Graaf Johan Maurits van Nassau-Siegen (1604-1679) het Mauritshuis als woonhuis liet bouwen door de ‘star architect van die tijd’ Jacob van Campen. Voor de rest is er geen achtergrondinformatie.

In werkelijkheid was Johan Maurits van Nassau, een achterneef van Willem van Oranje, van 1637 tot 1644 gouverneur-generaal in Nederlands Brazilië – tussen 1630 en 1654 was de noordoostelijke hoek van Brazilië gekoloniseerd door de Nederlandse Republiek. De West-Indische Compagnie (WIC) betaalde hem een riant salaris en een aandeel in de winst die de WIC daar ging maken.

- advertentie-

- ad -
- advertentie -

Johan Maurits van Nassau werd zeer rijk over de rug van tot slaaf gemaakte Afrikanen die hij liet werken op suikerplantages, overigens met goedkeuring van de kerk. Daarnaast voer hij om de toevoer van slaven voor de suikerplantages in Brazilië veilig te stellen met negen schepen en twaalfhonderd man naar de Afrikaanse Goudkust en veroverde hij het Portugese slavenstation Elmina. Later veroverde hij ook het slavenstation Luanda in Angola.

Nèt echt!! Of tóch niet?
Nèt echt!! Of tóch niet?
Johan Maurits van Nassau stond bekend om zijn uitzonderlijk wrede bewind tegenover slaven. Ook de Nederlandse schepen waarmee de overtocht van tot slaaf gemaakte mensen naar Brazilië plaatsvond waren ‘drijvende doodskisten voor hun deerniswekkende passagiers’ (De Mello, 187.) Met het geld dat Johan Maurits van Nassau verdiende omgaf hij zich in weelde. Onder andere zijn opulente woonhuis in Den Haag, het Mauritshuis, liet hij afbouwen met het geld dat hij in Brazilië had verdiend via slavenhandel en -arbeid. Hij werd zelfs zo rijk dat hij ook twee paleizen liet bouwen in Nederlands Brazilië.

Suikerhuis

Hier is niks van terug te vinden in de officiële documenten over het Mauritshuis, zoals het educatieve materiaal voor kinderen, dat we via de website kunnen bestellen. In het kinderboek Nèt echt!! Of tóch niet? worden bijvoorbeeld vier pagina’s aan Johan Maurits van Nassau en het gebouw van het Mauritshuis gewijd. De positieve spin op deze pagina’s is van dermate lachwekkende proporties dat het onmogelijk is om het te beschrijven. Daarom citeer ik even hoe de geschiedenis van het Mauritshuis wordt gepresenteerd aan kinderen:

“Omdat Johan Maurits zo belangrijk was, moest hij natuurlijk wel veel deftige gasten ontvangen en grote feesten geven. Daarom werd zijn huis een echt paleis, midden in de stad. Een ‘stadspaleis’.
(…)
Het Mauritshuis werd niet gebouwd als museum, maar als woonhuis. Als huis van Maurits, de naam zegt het al (…) Hij was rijk, beroemd en belangrijk. En niet alleen omdat hij een graaf was, hij was ook nog de baas over een stuk van Brazilie dat in die tijd bij Holland hoorde. Terwijl hij in Brazilië zat, liet Johan Maurits in Den Haag een huis bouwen. Een enorm pand, met wel tien zalen, helemaal voor hemzelf! Hij was namelijk niet getrouwd en had geen kinderen.”

Die arme Johan Maurits moest dus wel een paleis als woonhuis hebben want als belangrijke man moest hij grote feesten geven. Nergens wordt uitgelegd hoe Johan Maurits aan zijn geld kwam om zijn ‘stadspaleis’ te financieren. Laat staan dat het perspectief van de tot slaaf gemaakte mensen in Brazilië of de arbeiders in Den Haag aan bod komt in dit historische propaganda-boekje voor kinderen.

- ad -

Saillant detail is dat Hagenezen in de zeventiende eeuw wel degelijk wisten waar Johan Maurits van Nassau rijk mee was geworden. Gewone Hagenezen moesten eigenlijk helemaal niks van hem hebben, onder andere vanwege zijn schaamteloze tentoonstelling van zijn rijkdom. Zij noemden het gebouw dan ook spottend ‘het Suikerhuis’, een benaming die snel inburgerde (Bouman, 85-89).

- advertentie-

Gepasteuriseerd

Als je melk pasteuriseert wordt het behapbaar. Het brengt de maag niet meer op hol en het wordt marketable voor massaconsumptie.

- advertentie -

Op een vergelijkbare manier wordt geschiedenis vaak gepasteuriseerd, meestal door hetzij overheden hetzij het bedrijfsleven of – zoals in dit geval – door een collaboratie tussen beide centra van macht.

Zo heeft de pasteurisering van het Mauritshuis bijna Noord-Koreaanse proporties. Elk spoor van de slavernij-achtergrond van dit gebouw is zorgvuldig gewist. Waarom staat het bijvoorbeeld nergens op de officiële website van het Mauritshuis? Of in het zogenaamd ‘educatieve’ materiaal dat door het Mauritshuis wordt aangeboden? Ook in alle berichtgeving over de verbouwing van het Mauritshuis is deze geschiedenis weg-gepasteuriseerd.

- ad -

Nationaal monument slavernijverleden
Nationaal monument slavernijverleden
Het is over het algemeen moeilijk in Nederland om een eerlijke en objectieve blik op onze eigen geschiedenis te werpen. Ik doceer bijvoorbeeld al vier jaar Wereldgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Een van de thema’s die ik behandel is de Transatlantische Slavernij. Ik merk dat voor de meeste studenten de voorhoederol die wij speelden in die Transatlantische Slavernij alsook de anti-zwarte culturele productie die daarmee gepaard ging volkomen onbekend is. En dat is logisch, want ze krijgen er nauwelijks iets over mee in de curricula van de basis- en middelbare school.

Met andere woorden, het educatieve materiaal van het Mauritshuis is illustratief voor de officiële geschiedschrijving in Nederland. Die is dus zeer gepasteuriseerd.

- advertentie-

In de afgelopen jaren zijn – mede hierdoor – grassroots initiatieven opgekomen om onze geschiedenis te de-pasteuriseren. Zo is er de Black Heritage Tour in Amsterdam waar onder andere de verborgen geschiedenis van de Grachtengordel aan bod komt. Soortgelijke initiatieven zijn er ook elders in het land. En dat is hoopvol. Het laat zien dat er jonge Nederlanders zijn die geen genoegen meer nemen met de fenomenale eenzijdigheid van geschiedschrijving in Nederland.

Tot slot, beste lezers, het niet als zoete koek slikken van officiële, gepasteuriseerde geschiedenis zou de taak van ons allen moeten zijn. We leven tenslotte in een democratisch land. Toch?

- ad -

~ Zihni Özdil

Geschiedenisboeken over het slavernijverleden
Artikelen over slavernij op Historiek

Berichten in deze serie:

Reactie van Piet EmmerHet slavernijverleden van het Mauritshuis – 31/7/2014
Zihni ÖzdilDe drogredeneringen van Piet Emmer – 3/8/2014

- advertentie-


Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

Veel meer tips ➱


Populaire geschiedenisboeken:

Spinozoland - Maxime RovereMoederstad - Philip DrögeBoeken bij de Netflix-serie BridgertonLied van de Goden - Reggie BaayDe tuinen van Buitenzorg - Jan Brokken

Bekijk hier meer geschiedenisboeken of recenseer de boeken die al las

44 Comments Join the Conversation →


  1. Johan Pronk

    Dit is natuurlijk niets nieuws. En bovendien is het ook niet waar dat wij niks meekregen over de slavenhandel op school. Op de middelbare school leerde ik namelijk reeds over de slavenhandel, compleet met plaatjes over de brute behandeling van deze mensen. De WIC en hun bewindsvoerders dreven voor een belangrijk deel op de lucratieve slavenhandel. En natuurlijk pikten daar de gouverneurs van de koloniën in West-Indië een aardig graantje mee.
    Ik weet dus niet goed waar de heer Ozdil naar toe wil. Ons schuldbewust maken van deze zwarte bladzijde in onze geschiedenis? Dat zijn we reeds en ik meen zelfs dat Lodewijk Asscher in 2013 namens de Nederlandse regering zijn diepe spijt heeft uitgesproken over dit gebeuren. Rijkelijk laat naar mijn mening, maar toch.

    Het zou de heer Ozdil sieren als hij eea in een bredere context zou hebben getrokken. Geen enkel volk op deze aardkloot heeft zijn geschiedenis zonder bloedvergieten, onderdrukking en bruutheid geschreven. Dus als mensheid zijn we collectief de fout ingegaan: Nederlanders, Fransen, Spanjaarden, Arabieren, Turken, Afrikaanse volken etc..

    Het lijkt er nu op dat de heer Ozdil, misschien vanwege de grote aandacht die de opening van Neerlands mooiste museum kreeg, een persoonlijke kruistocht tegen het Mauritshuis is gestart. Een kruistocht met een zwaaiend vingertje, belerend en bestraffend tegelijkertijd. Het geheel komt dan ook een beetje zielig en infantiel over.

    1. Noman

      Dat gevoel van een zielig hoopje kreeg ik nu juist bij uw lijvige reactie, want het door de heer Ozdil aangevoerde gegeven dat overheden en/of bedrijfsleven de historie graag “een toefje retoucheren” kan echt niet vaak genoeg onder de aandacht worden gebracht.

      (in reply to Johan Pronk)
  2. Ivo Westerlaken

    Wat een sneue bedoening! De overwinnaar schrijft weer eens geschiedenis, de verliezers hebben het nakijken. Nederland is het altijd alleen maar om geld te doen geweest. Nog steeds is geld hier belangrijker dan welzijn, belangrijker dan mensen!

  3. WIllem

    Dat deze vent les geeft op een universiteit is de werkelijke schande. De man heeft een structureel gebrek aan kennis en doet niets anders dan sneren. Een historicus zoekt naar inzicht en daar geeft deze ‘historicus’ geen enkele blijk van. Ook deze informatie gaat weer niet verder dan de inhoud van een paar websites. Lees ook zijn andere zgn. essays. Dat is Mavo 1 niveau. Hij veronderstelt ook nu weer dat de slavernijgeschiedenis bewust verzwegen wordt. Een onzinnig verwijt. Ja hij gaat er zelfs van uit dat er in Nederland een officiële geschiedschrijving bestaat. En u neemt dat zo maar over. Ongelooflijk. Hij verwisselt Nederland met zijn geboorteland. Daar bestaat dat soort geschiedschrijving wel. Ja, sterker, daar wordt alleen dergelijke historiografie geaccepteerd. Wie daar van de officiële lijn afwijkt verdwijnt in de gevangenis of wordt vermoord.

    1. Tristan

      Er bestaat wel een soort van officiële geschiedschrijving van Nederland, of althans een lijstje van dingen waarvan onze regering graag wil dat we er allemaal iets van weten. De Canon, ook wel. Venster 22: de slavernij.

      (in reply to WIllem)
    2. Noman

      Wat zouden ze in Turkije doen met mensen die fotorolletjes, rapporten of tapverslagen kwijtraken?

      (in reply to WIllem)
  4. W.C.J.M. Dankers

    Een hele wereldvreemde en bespottelijke bijdrage op Historiek. Ik kreeg op de basisschool al uitgebreid onderwijs over de slavernij en ik heb er toen al een spreekbeurd over gehouden.

    geen enkel volk heeft een onbevlekte geschiedenis. Nederland ook niet. Persoonlijk vind ik wel dat Nederland beter om gaat met zijn “Zwarte pagina’s”, dan andere landen. In Nederland kun je er over discussiëren, in andere landen niet. We hhebben onze spijt betuigd over de politionele acties in Indonesië en voor de slavernij. Slavernij was iets verschrikkelijks, maar Nederland heeft het 150 jaar geleden al afgeschafd, (in bepaalde Arabische landen is slavernij trouwens nog steeds de normaalste zaak van de wereld.) Zonder de Arabieren was de transatlantische slavenhandel trouwens ook niet mogelijk geweest. De Arabieren hebben nooit hun excuses aangeboden voor wat dan ook, terwijl er toch heel wat is waar zij zich schuldig over zouden moeten voelen.

    Mensen uit Turkije hebben geen recht van spreken over verantwoordelijkheid voor daden uit het verleden. Dat land weigert zelf om toe te geven dat het volledige volkeren heeft onderdrukt en uitgemoord, Armeniërs, Koerden, Assyriërs, Grieken en ga nog maar even door.

    Als een land een geschiedenis heeft om zich voor te schamen, dan is het Turkije, maar ik denk niet dat de kinderen daar op school er ook maar iets van mee krijgen, of dat het land ooit ook maar zijn verantwoordelijkheid zou nemen voor wat dan ook.

    1. Mobiku

      Wat leuk dat u een spreekbeurt heb gehouden over de slavernij! Ik hoop dat uw klasgenoten veel van u hebben geleerd. Ik mag hopen dat de strekking van uw spreekbeurt anders was dan die van uw comment anders zullen uw klasgenootjes er niet veel van opgestoken hebben.

      Zijn er ook nog inhoudelijke argumenten waarmee je aan kan tonen dat Zihni het niet goed gezien heeft?? Wat er in Turkije of Arabische landen gebeurde is totaal niet relevant voor dit stuk. Over wereldvreemd gesproken…..

      (in reply to W.C.J.M. Dankers)
      1. loot

        “Wat er in Turkije of Arabische landen gebeurde is totaal niet relevant voor dit stuk. Over wereldvreemd gesproken…..”

        Zihni Ozdil is van Turkse ethniciteit. En of dat relevant is. Tenzij U denkt dat ethniciteit ophoudt bij een verandering van paspoort. U kunt zelf aan de populariteit van Turkse voetbalploegen aflezen hoe wereldvreemd U eigenlijk zelf bent, als U dat gelooft.

        (in reply to Mobiku)
  5. Ruud

    Nounounou… wat een blamage dat dit op historiek.net is verschenen!
    Een suf huilberichtje over dat de kinderen op een leuke manier stof krijgen aangedragen waardoor ze zich voor geschiedenis gaan interesseren. Misschien is dat juist een goed idee!? Dan leren ze naarmate ze ouder worden wel meer over geschiedenis. En ja ook de minder mooie kanten zullen ze dan wel leren. Daar hoeven kinderen heus niet een hele boetepreek voor te horen hoor.
    Nog een paar zaken die ze dan in de loop der tijd misschien kunnen leren: Maurits heeft Mauritsstad gesticht, met in de Jodenstraat de allereerste synagoge van het continent Amerika!
    Waarom is dit niet meegenomen in je stukkie Özdil? Heb je wel eens gelezen hoe de Turken met Joden omgingen? En gaan? Tik daar eens een stukkie van joh! Iets met hand in eigen boezem!

    Verder kan ik me alleen maar aansluiten bij de overige reageerders, en dan met name omtrent de tweede allinea van de heer of mevrouw W.C.J.M. Dankers.
    Aan de redactie van Historiek (die overigens altijd uit-ste-kend werk leveren!) zou ik aanraden: Geen eenzijdige kletskoek meer te publiceren maar gedegen, genuanceerde en vooral gebalanceerde stukken.

    Ruud.

    1. Mobiku

      Dus u vindt een goed idee om onze geschiedenis rooskleuriger voor te stellen zodat kinderen zich voor geschiedenis gaan interesseren? Lijkt mij geen goede insteek. Laat kinderen juist alle kanten zien van het verhaal. Vertel ze dat Maurits een meedogenloze slavenhandelaar was maar ook dat hij Mauritsstad heeft gesticht. Of het oprichten van de betreffende synagoge aan Maurits kan worden toegeschreven betwijfel ik, maar goed die credits wil ik hem best geven. Als het maar een eerlijk, genuanceerd en voor gebalanceerd verhaal is toch?

      Je argumenten over wat de Turken wel niet allemaal hebben misdaan zijn totaal niet relevant. Zihni is een Nederlands academicus en schrijft over zijn eigen land (NEDERLAND). Hij steekt zijn hand dus al in eigen boezem. Of is het je niet opgevallen dat hij het heeft over “ONZE eigen geschiedenis”??

      (in reply to Ruud)
      1. Anoniem

        Wij, maar alleen als het voor het verhaal nuttig is.

        (in reply to Mobiku)
  6. G. Maenhout

    In mijn schooljaren, lang geleden, leerden we dat het Mauritshuis zo heette naar “Maurits de Braziliaan”, en dat hij niet in Brazilië zat om te voetballen was heus wel duidelijk. Beetje flauw van de schrijver om de mooiste kunstverzameling van Nederland te besmeuren met de slavernij-hetze, waarbij uiteraard de rol van de Afrikanen en Arabieren buiten beschouwing wordt gelaten. Die zijn tenslotte niet blank en dus goed.

    Terzijde: dat pasteuriseren melk ‘behapbaar’ maakt, klinkt ronduit idioot. Sorry voor het lelijke woord, maar het toont wel de kwaliteit van dit luie broddelwerkje.Het zou de redactie sieren om het artikelen te verwijderen.

  7. Sander

    “Maar nergens op de website valt te lezen wat de echte geschiedenis van het Mauritshuis is.”
    Een behoorlijk verwijt. Uw stuk verder lezend kom ik tot de conclusie dat uw versie van ‘de echte geschiedenis’ niets meer behelst dan op welke wijze een deel van de bouw is gefinancierd. Vanwaar deze bijzondere en beperkte insteek? U bent naast uw werk als docent Wereldgeschiedenis ook hypotheekadviseur?

    “Zo heeft de pasteurisering van het Mauritshuis bijna Noord-Koreaanse proporties.”
    Na het lezen van deze zin begreep ik exact uw gevoelens ten aanzien van de ‘lachwekkende proporties’ van het kinderboek. Direct gevolgd door de beangstigende gedachte dat u een platform heeft om dagelijks deze quatsch over leergierige Rotterdamse studenten uit te strooien.

  8. m.. heijboer

    Al deze reacties zeggen zoveel. Zodra het over onze mindere kanten van de geschiedenis gaat willen mensen er niet meer van weten. Dan worden mensen zelfs emotioneel. Onbegrijpelijk maar waar. Veel Nederlanders doen de slavernij af als een minder kantje van onze geschiedenis. Terwijl je de gruweldaden van de WO 2 gerust kunt vergelijken met de onmenselijkheden van de transatlantische slavernij. Over de WO2 wordt schande gesproken. Dat waren de Duitsers. Over de slavernij wordt amper gesproken. Of het wordt afgedaan alsof het toen andere tijden waren, het nu wel erg lang geleden is. Dat is net doen alsof er niks is gebeurd. Ik kan het niet anders zien dan dat Nederland er zich nog voor schaamt. Het roept nog emoties op. Vooral boze reacties. Als je boos bent hebje het nog niet verwerkt. En dat 140 jaar later…

    1. Sander

      Over de slavernij wordt amper gesproken? De Zwarte Piet discussie loopt al jaren, Keti Koti en andere evenementen, de media hype rond films als 12 years a slave & The Butler, de steeds terugkerende eisen voor herstelbetalingen, de link die naar slavernij wordt gelegd in bijna elk racisme-debat… Volgens mij krijgt dit item meer dan voldoende aandacht.

      (in reply to m.. heijboer)
      1. m.. heijboer

        Sander, er wordt dit jaar eindelijk meer aandacht besteed aan de transatlantische slavernij. Dit komt omdat het dit jaar 150 jaar geleden is afgeschaft in Nederland.

        (in reply to Sander)
    2. G. Maenhout

      Weer zoiets lekker makkelijks. Als iemand iets van kritiek uit op de slavernij-revisionisten, zijn “wij blanke Hollanders” opeens overdreven emotioneel en irrationeel, en willen “wij” onze geschiedenis vergeten. Hetzelfde mechanisme als wanneer iemand het waagt om kanttekeningen te zetten bij islam of homoseksualiteit, dan wordt hij/zij/het voor gek uitgemaakt …-foob). Dom en arrogant, met een sausje van psychologie van de koude grond “… dan hebje het nog niet verwerkt…,” ook zo’n lekkere dooddoener). Weet je Heijboer: het waren andere tijden! Waar ook hier mensen werden ophangen, stierven door ziekte en honger, waar mensen in natte plaggenhutten woonden, en waar zeelui en gevangen er van langs kregen met de zweep. Dat maakt het leed van de transatlantische slaven niet minder, maar de verontwaardiging van het nageslacht is wel heel erg selectief. En dat, dat maakt mensen inderdaad boos,

      (in reply to m.. heijboer)
  9. Sander

    De mensen die dit al lang wisten en blijkbaar uitgebreid onderwezen zijn over de Nederlandse rol in de slavernij hebben volledig ander onderwijs gehad dan ik. De slavernij en de WIC waren niet meer dan een voetnoot in mijn historisch onderwijs (zeker in het basisonderwijs), en het Mauritshuis werd al helemaal niet behandeld.

    Toch frappant hoe ik nooit de klacht hoor dat het niets nieuws is, dat we dit allemaal al lang en breed hebben behandeld met z’n allen (want iemand heeft op de basisschool een spreekbeurt gehouden) als het over het zoveelste artikel over de Tweede Wereldoorlog gaat. Nee, daar kunnen we geen genoeg van krijgen. Maar o wee als iemand terecht opmerkt dat het Mauritshuis zijn eigen historie iets te rooskleurig laat zien. Want dat weet iedereen toch al?

    Als iedereen het al lang en breed weet, waarom maakt het Mauritshuis daar nergens melding van?

    1. Jelle

      Sander, ik ben het geheel eens met je reactie.
      Zo’n reactie van “we weten het al” is al een fout teken. Als je het echt weet, dan betreur je het slavernijverleden, en dan begroet je Zihni’s informatie over het Mauritshuis positief.

      (in reply to Sander)
  10. Tristan

    Als het Mauritshuis er inderdaad een punt van maakt te verzwijgen dat Johan Maurits gouverneur van een plantagekolonie met slavenarbeid was, is dat inderdaad een beetje vreemd. Maar mijnheer Özdil, ik krijg de indruk uit het stuk dat u de tentoonstelling niet hebt bezocht en hier slechts ageert tegen de teksten die u op hun website hebt gevonden. Klopt dat?
    Overigens is er wel meer over Johan Maurits te zeggen dan alleen dat hij gouverneur was van een plantagekolonie. Ook begint het verwijt dat de Nederlanders het slavernijverleden (venster 22 van de Canon van de Nederlandse geschiedenis en tegenwoordig uitgebreid behandeld in elk schoolboek) actief verzwijgen wel een beetje oud te worden, en eigenlijk niet meer serieus te nemen. Er is in Nederland juist erg veel aandacht voor het slavernijverleden, en dat is ook goed.

  11. André Horlings

    We wisten het al, in plaats van ‘haben es nicht gewusst’. Lees toch ook maar http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/27632_zwarte_slavendrijvers_en_blanke_museumdirecties/

  12. W.C.J.M. Dankers

    Volgens mij was ik in mijn vorige reactie vrij duidelijk, maar ik ben best bereid het nogmaals uit te leggen.

    De auteur beweert in zijn artikel dat het Nederlandse slavernijverleden wordt doodgezwegen. Dit is gewoon niet waar. Vanaf de jaren 90 wordt er zeer veel aandacht gegeven aan deze zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis. Ik ben er op school uitgebreid over onderwezen en ik heb er toen de inmiddels veel besproken spreekbeurt over gehouden, waarin ik liet zien wat voor vreselijk iets de slavernij was. Of mijn klasgenoten er iets van hebben geleerd weet ik niet. Het is inmiddels meer dan 10 jaar geleden, dus dat vind ik nu moeilijk te beoordelen. Wat mij er nog wel van bij staat, is dat deze spreekbeurt meer onderbouwde feiten bevatte dan de bijdrage van de auteur. Een voorbeeld, de bijnaam “suikerhuis”, ontstond doordat Johan Maurits het liet bouwen met het geld dat hij verdiend had met de handel in suiker. Indirect had dit met de slavernij te maken, maar ik denk niet dat er toen ook maar iemand was die daar een punt van maakte. Slavernij was toen immers een normaal iets. De bijdrage van de auteur is slecht onderbouwd en hij noemt nauwelijks bronnen. Zeker voor een “academici” is dat zeer slordig, waar blijkt bijvoorbeeld uit dat de Hagenezen niets van Maurits moesten hebben?

    Slavernij kun je naar mijn mening overigens niet vergelijken met WOII. Tijdens deze oorlog vond er een volkerenmoord plaats op grote schaal en dat gebeurde tijdens de periode van de slavernij niet.

    @Mobiku. De geschiedenis van Turkije is weldegelijk relevant voor dit stuk. Uit de naam van de auteur leid ik namelijk af dat hij, of in ieder geval zijn familie afkomstig is uit dat land en juist Turkije heeft een geschiedenis die met bloed doordrenkt is en Turkije heeft nooit ook maar enige excuses gemaakt voor wat het de omliggende volkeren heeft aangedaan. Daar lees je ook niets over in de Turkse geschiedenisboeken.

    In de Nederlandse boeken wordt een goed en uitgebalanceerd beeld gegeven van de geschiedenis, waarin ook zeker aandacht is voor de zwarte pagina’s. Toch vind de auteur het nodig om hier kritiek op te leveren, terwijl het land waar hij oorspronkelijk vandaan komt, in dat opzicht lichtjaren achterloopt.

    De Arabieren noem ik als voorbeeld om te laten zien dat Nederland veel beter om gaat met zijn geschiedenis dan andere landen.

    1. Sander

      Ik vind het amusant dat u denkt de geschiedenis van de slavernij beter te begrijpen dan een historicus die erin is gespecialiseerd, omdat u een keer een spreekbeurt op de basisschool heeft gehouden.

      Het feit dat u niet weet dat de slavernij ook een volkerenmoord op grote schaal was, noch dat de term “suikerhuis” wel degelijk naar de slavernij verwijst, noch dat er ook toen morele bezwaren tegen slavernij waren, geeft aan dat uw kennis toch danig te kort schiet.

      Overigens, om dit nog eens te benadrukken, toen ik op de basisschool en middelbare school zat in de jaren ’90 is de slavernij amper langs gekomen. Dat dit op uw school anders was kan natuurlijk, maar de sterke bewering dat dit nu overal in Nederland “goed en uitgebalanceerd” is, lijkt u alleen te baseren op uw eigen ervaringen. En als wij kijken naar recente populaire geschiedenissen over de slavernij (P.C. Emmer), is die ‘balans’ zeer ver te zoeken.

      Bovendien lijkt u nu te willen zeggen dat ‘we’ het in ieder geval beter doen dan Turkije. Oke. Dit spreekt op geen enkele manier ook maar één punt tegen dat door dhr. Ozdil gemaakt is, aangezien hij nergens beweert dat ‘we’ het slechter doen dan Turkije. U had er ook vrij makkelijk achter kunnen komen dat dhr. Ozdil ook over de Armeense genocide heeft geschreven, en ook het Turkse standpunt daarbij bekritiseerd. Niet dat dat verder relevant is: zijn punt zou niet meer of minder accuraat zijn daardoor.

      Als uw criterium is dat we geen kritiek mogen hebben op alles dat niet het niveau van het actief verdoezelen van genocide bereikt, dan heeft u toch een belachelijk hoge drempel voor kritiek. Ik verwacht echter wel wat meer van het Nederlandse geschiedenisonderwijs.

      (in reply to W.C.J.M. Dankers)
  13. Freek

    Mag ik dan ook als geboren Nederlander niets zeggen over de genocidegeschiedenis van Turkije omdat Nederland er ook een heeft? Wat een logica.. Ozdil kan maar beter (als bij zijn sollicitaties ) een of ander kazig pseudoniem aannemen als ie nog serieus genomen wil worden als academicus

  14. W.C.J.M. Dankers

    @Sander. Jij trekt mijn opmerkingen volledig uit zijn verband. Ik zeg niet dat ik er meer van weet dan de auteur. Ik zeg alleen dat zijn bijdrage zeer krakkemikkig is en nauwelijks onderbouwde feiten bevat. Hoe zijn algemene kennis is, kan ik niet beoordelen. Ik heb voor de rest geen stukken van de beste man gelezen, zijn bovenstaande bijdrage nodigt daar namelijk niet echt toe uit.

    Mijn vraag blijft overeind staan. Waar baseert de auteur zich op als hij zegt dat Johan Maurits niet populair was in Den Haag en dat het Suikerhuis is vernoemd naar de slavenhandel. Er is nog steeds geen bron genoemd.

    Johan Maurits was een goed militair en bestuurder. In Brazilië was en is hij zeer populair, onder meer vanwege zijn verdraagzaamheid. Hij liet inderdaad de eerste synagoge in Amerika bouwen. zie voor meer informatie:
    http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/32501/johan-maurits-1604-1679-koloniaal-bestuurder-van-brazilie.html
    Hier wordt overigens ook gezegd dat het Suikerhuis gewoon is vernoemd naar het product waarmee Johan Maurits zijn geld verdiende om het huis te laten bouwen.

    Ook in de 17e eeuw was er natuurlijk kritiek op de slavernij, deze werd echter alleen geuit door verlichte denkers. Gewone burgers kon het niets of in ieder geval weinig schelen.

    Volkerenmoord is in mijn ogen het op grote schaal doden van mensen puur en alleen vanwege hun afkomst. Dan denk ik aan de Holocaust, de Armeense genocide, de Porajmos en de Bersiap. Tijdens de slavernij werden de Afrikanen niet vermoord, zij werden weggevoerd om te werken. Dit is net zo erg, dat is zeker, maar het is geen volkerenmoord.

    Ik heb middels deze reacties alleen duidelijk willen maken, dat ik het niet eens ben met de auteur. Deze roept immers zelf op om niet alles voor zoete koek te slikken en dat doe ik ook zeker niet.

    Andere mensen kunnen het met mij oneens zijn. We leven immers in een vrij land en hier kunnen we discussie voeren over onze geschiedenis en dat is alleen maar mooi. In veel staten is dat namelijk niet mogelijk.

    Ik heb mijn mening alleen kenbaar gemaakt om een tegengeluid te laten horen. Anders denkt straks iedereen dat de situatie zo is, zoals de auteur deze weergeeft en dat is gewoon niet zo.

  15. Frans en Vrij

    [Wat we niet mogen weten … over hoe een duister verleden wordt verborgen]

    Dit impliceert dat er iemand opdracht geeft deze geschiedenis te verbergen. Wie is dan die opdrachtgever? De museumdirectie die alleen verstand van schilderijen lijkt te hebben? De boekenschrijvers of hebben die klakkeloos een geschrift van hun (verre) voorgangers overgenomen? Wie dan en hoe dan?

    [ -door een collaboratie tussen beide centra van macht. ]

    Welke centra, wie zijn dat?
    Ik geloof best dat in onze cultuur het telkens veel aandacht geven aan het slavenaspect van onze geschiedenis geen gewoonte is, het wordt te snel met “ja, maar dat was normaal in die tijd” afgedaan.

    Maar dat het vandaag de dag bewust wordt weggehaald, weggepasteuriseerd, ja zelfs op Noord-Koreaanse(!) wijze met dus censuur en mogelijk verbanning naar een strafkamp e.d., daar levert de schrijver geen spat bewijs voor en is schromelijk overdreven.

    Schrijf nooit aan kwade opzet toe wat afdoende verklaard kan worden door stompzinnigheid.

    P.S. Raar dat Zihni Özdil blijkbaar nog niet de moeite heeft genomen het slavernijaspect op de Wikipedia pagina’s over het Mauritshuis alsook die van Johan Maurits uit te breiden. Zo leren we het toch nooit?

  16. Lucas

    Daarentegen besteedt het Mauritshuis gelukkig volop aandacht aan de Armeense genocide.

  17. Lucas

    Armeense volksdansen op de dag van de Turkse omafhankelijkheid https://www.youtube.com/watch?v=ASlXQZcL_MM

  18. Pietje Puk

    Het is te gek voor woorden dat een site als Historiek.net dit onwetenschappelijke en gekleurde artikel plaatst van deze turk. Bovendien, als er een volk bloed aan zijn handen heeft zijn het wel de uit Centraal-Azië afkomstige Turken, en daar zou ik als historicus een bijzonder doortimmerd en wetenschappelijk artikel over kunnen schrijven. Alsjeblieft, zeg !

  19. Max

    De Brazilianen daarentegen noemen de periode van Maurits één van de beste van Noord-Oost Brazilië. Maurits was voor geloofsvrijheid, en probeerde verschillende partijen bij elkaar te brengen. Ook zijn er prachtige schilderijen gemaakt door Maurtis meegebracht naar Noord-Oost Brazilië, die de natuur en de volkeren van Brazilië destijds op een prachtige manier illustreerden.

    De schrijver is zo te zien van Turkse komaf, en wil gewoon tegen Nederland aanschoppen. Ik moet zeggen dat ik in ieder geval erg trots ben op dit stukje Nederlandse erfgoed, samen met vele mensen in binnen- en buitenland.

  20. Max

    En laat deze schrijver eerst maar een uitgebreid artikel over de Armeense Genocide van Turkije schrijven

  21. Yuri Visser

    Reactie van emeritus hoogleraar Piet Emmer op dit artikel van Zihni Özdil: https://historiek.net/het-slavernijverleden-van-het-mauritshuis/44119/

  22. Sjoeriname

    Alles wat deze man zegt klopt, Nederland, USA en de West-Europese landen zouden niks zijn geweest zonder slavernij.
    Dan waren ze heden ten dage net zo,n arm als Ukraine.

    Na de val Nederlands Brazilië, zijn veel van de slavenuitbuiters, met name de joodse slavenhouders, die vervolgt werden door de nieuwe katholieke heersers, met hun slaven naar Suriname gevlucht.

  23. Piet.

    Leuk dat iemand waarvan zijn land veel korter geleden de Armeense genocide op zijn geweten heeft dit schrijft. Daarbij snap ik ook niet dat er hier nog word geklaagd over de slavernij dat een paar honderd jaar heeft plaatsgevonden ? Deze lieden van vooral Surinaamse afkomst doen net alsof ze zelf onder de slavernij hebben geleden. Daarbij heeft ons land miljoenen gestopt in de corrupte Surinaamse samenleving, die nu eigenlijk onafhankelijk van ons zijn. Dus houd eens op met dat gejammer over ons land ( waar veel Surinamers voor niks leven) en over Zwarte Piet ! Is men hier niet tevreden dan kan men misschien in Suriname gaan wonen en daar het land helpen opbouwen.

  24. Antigoon

    Slavernij is iets wat naar huidige maatstaven niet goed te praten valt, gelukkig komt het steeds minder voor. Waar ik wel moeite mee heb is dat men er immer van uit gaat dat het de blanken waren die de anders gekleurden bezaten, dit is een historische onjuistheid.

    Er waren ook blanke slaven en zwarte slavenhouders en/of handelaren. Het kwam wereldwijd voor onder alle “rassen” (ik haat dat woord, maar weet even geen beter alternatief).

    Je kunt de huidige blanken niet verwijten dat er voorouders waren die slaven bezaten of er in handelen, sorry maar zonder teletijdmachine kunnen we er ook niets meer aan doen… Het is nu eenmaal onderdeel van de geschiedenis… Moet ik me er voor schamen? Als mens wellicht, maar niet omdat ik blank ben… Dat zou net zo dom zijn als dat ik trots ben dat het de blanken waren die de slavernij als eerste afgeschaft hebben begin 19e eeuw… Ook een historisch feit.

  25. ennietanders

    Eindelijk komt dan Aaron met de enig juist muilkorf tegenstoot: Usdil de turk moet zijn eigen, dat andere paspoortverleden uitpluizen. Wat de ottomaniakken tot na 1900 – en nu in de politiestaat van Erdogan – uitvraten en vreten met minderheden en in sweatshop fabrieken is onmenselijk. Vrouwenrechten? Op het aanrecht met Fatwa, benen wijd voor Hassan. Overal tussen de Bosporus en Tanger, een varkensbende.
    In Arabische landen is de slavernij tot op vandaag een feit: import islam Indonesische die jarenlang het daglicht niet mogen zien in de oliedollar werkhuizen. Waar ze de besneden heer des huizes moeten bevredigen.

    Prof. Emmer schrijft lekker pittig en geserreerd, maar hij is – gezien zijn familienaam van joodse komaf, google maar. Hij gebruikt de term “Portugesen” waar hij de volle waarheid verhullend had moeten schrijven: Portuguees-joodse suikerplanters en -handelaren. Want dat waren het overwegend – gespecialiseerd in de teelt, of het financieren van de teling van suiker en tabak. Vandaar typisch joodse, aan geld gelinkte familienamen als Zuckermann (Mark van shitFacebook) Lord Sugar (BBC coryfee) hier te lande hadden we ‘n biz tycoon Morris Tabakblatt etc etc , Goed dat Emmer in de arena klom, zijn motivatie om deze ongeschoren pre-haatbaard te scheren is wel duidelijk.

    Ben eigenlijk wel nieuwsgierig of het nare, pedante mannetje Ozdil – zwaar gesubsidieerd door graties gemeenschapsgeld; er is echt iets mis met de kwaliteitscontrole in het onderwijs, dat sukkels doorlaat; ze leveren Haags geld op – zich gaat werpen op publicatie van de perversiteiten begaan in Istanboel rond 1900 door de laatste ottomaniakale pasja, in 1001 harem syfilitische hoer paleizen, vol geroofde Balkan en Armeens meisjes van 13. Dat alles is al honderd jaar van alle kanten beschreven. Vooruit, wees een goede moslim, Ozdildo, hang de vuile turken was buiten… sterf voor je zaak. De 72 maagden zullen je verwennen :-)

  26. Roelof Arendsveen

    Aan de te politiek correcte en hypocriete reacties te zien van sommige mensen, die in de greep zijn van het Stockholm syndroom, laten wij ons nog steeds gijzelen op feiten die 150 jaar hebben plaatsgevonden. Excuses hebben plaatsgevonden, de betalingen zijn gedaan. Hou er dan over op; zeker als ze lang en breed op hoog niveau aanvaard zijn. Dit terugkerend thema begint nu te vervelen.

  27. nico

    Wat in de geschiedschijving over de slavernij en in dit geval m.b.t. Maurits van Nassau stelselmatig achterwege wordt gelaten is dat bijv. de WIC onder Maurits de slaven in Elmina weer aankocht van o.a. Ashanti, een overheersende stam destijds en nog in Ghana. Kennelijk is het voor bepaalde groepen, waaronder Zihni Özdil ook behoort, te pijnlijk om ook dit deel van de slavernijgeschiedenis te vermelden. Daarmee is Zihni Özdil net zo hypocriet als de website van het mauritshuis, daar hij slechts aandrtingt op de halve waarheid.

  28. Aaron

    Ik vind het best om de slavernij kenbaar te maken, maar dan moeten we het eindelijk ook een keer hebben over de slavernij van de Turken en de Arabieren. Die perioden van slavernij duurden immers veel langer en was veel wreder. Tot nu toe wordt het Europese slavernijverleden voornamelijk gebruikt als stok om het Westen mee te slaan en te ondermijnen. Wij moeten buigen, maar in het Midden-Oosten is er geen enkel berouw voor het eeuwen lang systematisch castreren van zwarte slaven. Zeker Zihni Özdil kan zich beter bezighouden met het bespreekbaar maken van de misdaden van de Turkse Ottomanen, zoals de Armeense genocide.

  29. Andre

    Meneer Özdil, u bent een haatzaaier.

  30. nico

    “Een van de thema’s die ik behandel is de Transatlantische Slavernij. Ik merk dat voor de meeste studenten de voorhoederol die wij speelden in die Transatlantische Slavernij alsook de anti-zwarte culturele productie die daarmee gepaard ging…”
    @Zihni Özdil ,DE VOORhoede rol bij uitstek in de transatlantische slavenhandel werd gespeeld door afrikaanse stammen als de Ashanti in Ghana, Yoruba in Nigeria en nog een aantal stammen in Angola, die door de eeuwen heen veruit het grootste deel van de afrikaanse slaven in het binnenland ving en vanuit daar aanvoerde en verkocht op de slavenstations aan de kust.
    Zonder deze afrikaanse stammen had de transatlantische slavenhandel gewoonweg niet bestaan.
    Om de anti-zwarte culturele productie die met deze slavenhandel gepaard ging in de schoenen te schuiven van de “blanken” zonder de hoofd rol van de afrikanen zelf te noemen is mijns inziens een historicus onwaardig.

  31. nico

    Oh ja, en tot slot meneer Zihni Özdil, met uw bewering dat de hollanders een voorhoederol de transatlantische slavenhandel hadden, geeft u ook nog eens aan de feiten niet te kennen, t.w. allereerst de alles overheersende rol van een aantal afrikaanse stammen met hun aanvoer, 2. dat nederland in de totale transatlantische handel een aandeel had van 4 a 5 % en 3. er mee begon 100 jaar nadat de portugezen en sapnjaarden ermee begonnen waren.
    Uw bewering is dan ook op zijn minst TENDENTIEUS, waarmee het ook onbegrijpelijk wordt dat u deze onzin en halve waarheden voor de klas mag verkondigen.

Comments are closed.