Studie naar grondslagen van het internationale zeerecht bekroond met Italiaanse prijs

De rechtshistoricus Stefano Cattelan van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) heeft de Italiaanse Premio Bartolo da Sassoferrato 2026 ontvangen voor zijn boek Mare Clausum. In deze studie onderzoekt hij hoe tussen circa 1350 en 1650 de fundamenten werden gelegd voor het moderne internationale zeerecht.

In Mare Clausum. The Formation of the Law of the Sea in Pre-Modern State Practice and Legal Doctrine (ca. 1350–1650) laat Cattelan zien dat discussies over de vraag wie de zee beheerst al eeuwen oud zijn. Centraal staat het historische debat tussen mare liberum – de opvatting dat de zee vrij toegankelijk is voor iedereen – en mare clausum, waarbij staten aanspraak maken op delen van de zee.

Volgens de onderzoeker zijn veel hedendaagse conflicten op zee alleen goed te begrijpen vanuit hun historische context. Geschillen over maritieme grenzen, de vrijheid van scheepvaart en de controle over strategische vaarroutes hebben hun wortels in juridische en politieke discussies uit de late middeleeuwen en de vroegmoderne tijd. Moderne spanningen in bijvoorbeeld de Zuid-Chinese Zee of rond de Straat van Hormuz vertonen volgens hem opvallende parallellen met vroegere conflicten over maritieme soevereiniteit.

Voor zijn onderzoek bestudeerde Cattelan hoe middeleeuwse en vroegmoderne kuststaten, koninkrijken en republieken hun aanspraken op zee juridisch rechtvaardigden. Daarmee biedt het boek volgens de VUB niet alleen nieuwe inzichten in de geschiedenis van het internationaal recht, maar ook een historisch perspectief op actuele geopolitieke vraagstukken.

Bartolus van Sassoferrato

De Premio Bartolo da Sassoferrato is vernoemd naar Bartolus van Sassoferrato (1313-1357), een van de invloedrijkste juristen uit de Europese rechtsgeschiedenis. Al in de veertiende eeuw stelde hij de vraag in hoeverre politieke jurisdictie zich vanaf de kust tot op zee kon uitstrekken – een vraagstuk dat ook vandaag nog actueel is. De naar hem vernoemde prijs bekroont wetenschappelijke boeken en studies die een belangrijke bijdrage leveren aan de rechtsgeschiedenis, het publiekrecht, politieke theorieën en internationale betrekkingen.

Het bekroonde boek verscheen in 2025 bij uitgeverij Martinus Nijhoff/Brill. Cattelan, postdoctoraal onderzoeker aan de onderzoeksgroep Contextual Research in Law (CORE) van de VUB, ontving de onderscheiding in de categorie Opera prima.