In een nieuwe tentoonstelling in het Van Gogh Museum in Amsterdam staat deze zomer het verhaal achter Vincent van Goghs wereldroem centraal. Opvallend daarbij is dat de aandacht niet in de eerste plaats uitgaat naar de schilder zelf, maar naar de rol die zijn familie speelde in de opbouw van zijn reputatie.
Dat Vincent van Gogh zou uitgroeien tot een van de beroemdste kunstenaars ter wereld, lag kort na zijn dood allerminst voor de hand. Tijdens zijn leven verkocht de schilder nauwelijks werk en brede erkenning bleef uit. Toen Van Gogh in 1890 overleed en zijn broer Theo enkele maanden later stierf, bleef diens weduwe Jo van Gogh-Bonger achter met honderden schilderijen, tekeningen en brieven.
‘Jo’
In plaats van de collectie te verkopen of te verspreiden, zette Jo van Gogh-Bonger zich doelbewust in voor het behoud van het werk van haar zwager en het vergroten van diens bekendheid. Met tentoonstellingen, publicaties en bruiklenen probeerde ze een groter publiek kennis te laten maken met de kunst van Vincent van Gogh. Veel invloed had in 1905 een grote overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Kunsthistorici zien ‘Jo’ tegenwoordig als een sleutelfiguur in de totstandkoming van Van Goghs internationale reputatie.
Volgens het museum speelde later ook Vincent Willem van Gogh, de zoon van Theo en Jo, een belangrijke rol. Hij hield de familiecollectie bijeen en droeg bij aan de oprichting van het Van Gogh Museum, dat in 1973 zijn deuren opende in Amsterdam. Lisa Smit, conservator schilderijen van het museum:
Achter iedere beroemde kunstenaar schuilen mensen die keuzes maken, risico’s nemen en blijven geloven in het belang van het werk.
Kröller-Müller
In de uitingen van het museum wordt ze niet direct aangehaald, maar ook Helene Kröller-Müller (1869-1939) verdient het hier te worden genoemd. Zij was dan geen familie van de kunstenaar, maar wel zeer belangrijk voor de waardering van het werk van Vincent van Gogh. Ze bracht de grootste particuliere verzameling van zijn werk bijeen. Met haar persoonlijke kunstcollectie legde zij tevens de basis voor een van de eerste musea voor moderne kunst in Nederland: het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Het is mede aan haar te danken dat een groot deel van het oeuvre van Van Gogh vandaag de dag nog in Nederland is te bewonderen.
Archiefstukken
De tentoonstelling Vincents weg naar wereldroem reconstrueert aan de hand van schilderijen, affiches, brieven, foto’s en archiefstukken hoe de bekendheid van Van Gogh zich vanaf circa 1900 geleidelijk ontwikkelde. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de internationale verspreiding van zijn werk en de groeiende belangstelling in onder meer Europa, de Verenigde Staten en Japan.
De tentoonstelling is sinds vrijdag te bezoeken en loopt nog tot en met 6 september 2026.
‘Kröller-Müller van grote invloed op waardering Van Gogh’
De laatste (zware én productieve) maanden van Vincent van Gogh
De sterrenhemels van Vincent van Gogh
Tekenaar Marc Verhaegen over stripboek Vincent van Gogh
Spelen met de Sterrennacht van Vincent van Gogh