La Dorine – Een erfstuk van de Franse schoonheidscultuur

In een antiekwinkel valt mijn oog bij het binnenstappen vrijwel meteen op een doosje La Dorine, netjes uitgestald in een vitrine. Ik word aangetrokken door de naam, aangezien Dorine de voornaam is van mijn moeder en mijn tweede naam. De ontdekking van dit product brengt dus een persoonlijke dimensie met zich mee en na een aangenaam gesprek met de eigenaar sta ik even later buiten met het doosje netjes ingepakt in mijn tas.

Na wat opzoekwerk blijkt dat La Dorine van Franse origine is. Het behoort tot een collectie compactpoeders uitgebracht door het historische Franse merk Dorin Paris. Op de achterkant van de verpakking staat nummer 119, dat aangeeft dat het poeder een perzikkleurige tint heeft.

Fards rouges et blancs

Dorin Paris heeft een eeuwenlange geschiedenis en wist zich telkens aan te passen aan de mode en eisen van zijn tijd. De historie begint halverwege de achttiende eeuw, als een bedrijf met Fards rouges et blancs naamsbekendheid verwerft en een goede reputatie opbouwt in Parijs. Met ‘fard’ bedoelt men ‘verf’ om imperfecties van de huid te bedekken. Deze konden veroorzaakt zijn door ziekte, natuurlijke afwijking of door eerdere applicatie van schadellijke cosmetica, zoals bijvoorbeeld loodhoudende make-up.

De ‘verf’ kon wit of rood zijn, waarmee men de twee belangrijkste kleuren benoemt die in gebruik waren. Men bracht eerst een witte foundation aan, waarover een duidelijke rode blush kwam. Het effect was niet subtiel, maar dat was de bedoeling. Vooral aan het Franse hof bracht men dikke lagen aan – een mode die zich vervolgens over heel Europa verspreidde.^1,2

De onderneming is in de achttiende eeuw in handen van een vrouw, namelijk Marguerite Brunet dite Mademoiselle Montansier, ofwel La Montansier. Onder haar leiding bloeit de zaak. Mademoiselle Montansier had ook een passie voor theater en kreeg onder koning Louis XVI en koningin Marie-Antoinette toestemming om aan het hof bals, feesten en theatervoorstellingen te organiseren.

De bekendheid van haar make-up groeide dankzij het gebruik in het theater, waar het uiterlijk van acteurs een grote rol speelde en met make-up kon worden aangepast. Omwille van de kwaliteitsvolle producten wordt La Montansier in 1780 benoemd tot hofleverancier door het koningspaar. De koning en koningin kennen echter hun tragische levenseinde tijdens de Franse Revolutie, maar het cosmeticahuis blijft bestaan. Naar het schijnt zou koningin Marie-Antoinette nog rouge aangebracht hebben, voor ze naar de guillotine werd gebracht…^3,4,5

Het merk na de Franse Revolutie

Dankzij haar sterke banden met het theater profileerde La Montansier het merk na de Franse Revolutie als dé make-upleverancier voor de Parijse toneelwereld. Om het huis nog verder te ontwikkelen, gaat La Montansier een verbond aan met de heer Jean-Marie Dorin en hij neemt het bedrijf over in 1819. Het cosmeticahuis wordt genoemd naar zijn eigenaar en de naam ‘Dorin’ zal behouden blijven. Jean-Marie Dorin zet in op wetenschap en blijft innoveren. Vanaf eind negentiende eeuw kent het merk internationale uitbreiding naar onder andere de Verenigde Staten. Op een bepaald moment wordt ‘give me a Dorine’ er zelfs synoniem voor ‘geef mij een lippenstift’.^6,7

De firma Dorin Paris produceert allerhande poeders zowel voor het lichaam, de handen, als voor het gezicht en zelfs de benen om in economisch moeilijkere tijden een effect van kousen na te bootsen. Met een zwart potlood, dat bijgeleverd werd bij dit laatste soort poeder, kon de naad van de kous op het been geïmiteerd worden.

Eind negentiende eeuw schakelde de firma over van losse poeders naar geperste poeders in doosjes, die eenvoudiger te vervoeren waren. In 1893 zien de compactpoeders ‘La Dorine’ het daglicht. Zou de naam de vervrouwelijking zijn van ‘Dorin’? Zou er daarnaast een link met het theater mogelijk zijn? De naam Dorine is al sinds de late zeventiende eeuw bekend, onder meer dankzij een dienstmeid met deze naam in Molières toneelstuk Le Tartuffe. Misschien vormde die link met het theater inderdaad een bron van inspiratie voor de firmanaam?^8,9

Rijstpoeder

De compactpoeders worden geformuleerd op basis van rijstpoeder uit diverse regio’s zoals de Elzas, Lotharingen, maar ook uit Irak of Egypte.¹⁰ Een rijstkorrel kent als hoofdbestanddeel zetmeel. Rijstzetmeel heeft een zeer fijne structuur waardoor het uitstekend kan toegepast worden in gezichtspoeders.¹¹ Rijstpoeder wordt al eeuwenlang toegepast om een blekere huid te verkrijgen. In de Chinese Oudheid en in het historische Japan werd er al rijstpoeder gebruikt als basis van gezichtspoeders om de huid te witten.

Rijstpoeder verschijnt in Europa pas in de zestiende eeuw en werd in Frankrijk enkele eeuwen later populair als ingrediënt in gezichtspoeders onder Louis XV.¹² Rijstzetmeel was een vaak voorkomend ingrediënt in gezichtspoeders in de negentiende eeuw, die men ook goedkoop en merkloos kon aanschaffen in de apotheek. Vaak werden ze geparfumeerd met de zoete geur van iriswortel.¹³ Rijstpoeder wordt ook vandaag de dag nog toegepast in compactpoeders vanwege zijn vetabsorberend vermogen, omdat het makkelijk egaal aangebracht kan worden en een aangename, lichte textuur heeft met glad resultaat.¹⁴

Vrij van bismuth en adherentie

Het huis gaat er prat op veilige producten op de markt te brengen. Op de verpakking lezen we dan ook de claim ‘vrij van bismuth’. Bismuth wordt in gezichtspoeders verwerkt om een parelmoerachtige glans aan het cosmeticum zelf en aan het gelaat te geven. Het reflecteert licht waardoor het zowel de huid camoufleert als in een ondoorzichtige matte laag resulteert.¹⁵ Blootstelling aan schadelijke hoeveelheden bismuth kan plaatsvinden via inademing of huidcontact. In eerste instantie veroorzaakt dit maag- en darmklachten; op langere termijn kunnen ook de nieren, het hart en het zenuwstelsel worden aangetast.¹⁶ De aanwezigheid van bismuth in gezichtspoeder kon leiden tot bijwerkingen, zoals huidverlamming. Bovendien verkleurde het metaal zwart bij hitte, wat haaks stond op het gewenste cosmetische effect.¹⁷

Na WOII tot vandaag

Na de Tweede Wereldoorlog raakte het merk geleidelijk in de vergetelheid. In de jaren tachtig produceerde het uitsluitend nog voor andere merken. ‘France Excellence’ wordt in 1998 eigenaar en er wordt nieuw leven in het merk geblazen met een collectie parfums. Dorin Paris is tegenwoordig nog steeds op de markt, voornamelijk als parfumerie, waaronder ook een parfum met de naam ‘La Dorine’.^20,21,23 In Chatou kan het Museum Dorin op aanvraag bezocht worden.²³

Verder lezen:

Gerçuria en het voedende vet van de kameel‘Een vrouw zonder make-up is als een gerecht zonder zout’Oogmake-up Cleopatra werkte helendBlijf op de hoogte van nieuwe artikelen

Noten

Adinda Roelens

Apotheker

Meer over:

Steun Historiek

Frankrijk

• Facebook
• Bluesky
• X
• Linkedin
• Pinterest
• Whatsapp
• Email

Veel gelezen op Historiek:

Europa’s andere slavernijverleden

Curon bestaat niet meer, maar de kerktoren is nog wel te zien

Joseph Merrick – ‘The Elephant Man’

Meer geschiedenis?
Volg Historiek op WhatsApp.

Volg ons

Uit de rubriek

Frankrijk

• › Vóór Adam Smith: hoe Turgot en zijn tijdgenoten het economisch denken vormgaven
• › De soldaat zonder verleden – het raadsel van Anthelme Mangin
• › Waarom we geen weken van tien dagen hebben

Alle rubrieken en onderwerpen →

Doorzoek ons enorme archief

Gratis geschiedenismagazine

Ontvang, net als ruim 60.000 anderen, iedere week de gratis nieuwsbrief van Historiek: