Aanstaande zaterdag opent in Sint-Niklaas (Oost-Vlaanderen) het volledig vernieuwde MAP | Mercator Museum zijn deuren. Het museum, het enige in België dat zich volledig toelegt op cartografie, ontleent zijn naam aan Gerard Mercator. De Vlaamse cartograaf die in de zestiende eeuw als eerste de wereld in kaart bracht. Na een grondige make-over biedt het museum voortaan een hedendaagse belevingsomgeving waarin erfgoed, wetenschap en verbeelding samenkomen.
Gerardus Mercator
Gerardus Mercator (1512-1594) geldt wereldwijd als de grondlegger van de moderne cartografie. Zijn verhaal begint in 1512, wanneer hij als Gerard De Cremer, zoon van een schoenmaker, wordt geboren in Rupelmonde. Hij groeit op in een periode van religieuze spanningen en wetenschappelijke omwentelingen. Tijdens zijn studies in Leuven ontplooit hij zich razendsnel tot een briljant cartograaf. Zijn humanistische ideeën wekken echter argwaan bij de katholieke Spaanse overheid, die elke vorm van protestantse sympathie wantrouwt. Mercator wordt beschuldigd van ketterij en belandt enkele maanden in de waterburcht van zijn geboorteplaats. Die donkere episode spoort hem wellicht aan Vlaanderen te ruilen voor het tolerantere Duitsland.
In het Duitse Duisburg vindt Mercator de vrijheid die hij zoekt. Daar werkt hij jarenlang aan zijn levenswerk: de allereerste atlas. De eerste editie verschijnt kort na zijn dood en omvat meer dan honderd gedetailleerde kaarten. Daarmee haalt Mercator de cartografie definitief uit het moeras van de middeleeuwen met hun fabeldieren en verzonnen landen. Ook zijn wereldkaart is revolutionair. Hij slaagt er in het raadsel op te lossen dat al eeuwenlang kaartenmakers intrigeerde: de driedimensionale wereldbol omzetten in een vlak, tweedimensionaal beeld. Zijn Mercatorprojectie en zijn baanbrekende atlas vormen tot op vandaag een standaard in de manier waarop we de wereld verbeelden.
In zijn geboortedorp Rupelmonde herinneren een standbeeld, straatnaam en de restanten van de oude waterburcht waar hij ooit werd opgesloten aan Mercator. Tijdens lokale buurtfeesten wordt ook met een Mercator reus geparadeerd maar voor een grondige kennismaking met de meester-cartograaf moet je in het naburige Sint-Niklaas zijn.
Vernieuwd Mercatormuseum
Sint-Niklaas is de thuisstad van de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas. Opgericht in 1861 is de Oudheidkundige Kring een der oudste heemkundige verenigingen van België die bovendien kan bogen op de belangrijkste Mercatorcollectie van België. De vereniging lag ook aan de basis van het Mercatormuseum dat vorige eeuw, in samenwerking met het stadsbestuur werd opgericht.
Wat ooit begon als een klassieke erfgoedcollectie, is nu omgevormd tot een innovatief belevingsmuseum. Blikvangers zijn onder meer de uiterst zeldzame aardglobe (1541) en hemelglobe (1551) van Mercator, naast een rijke selectie historische atlassen. Nieuwe multimedia-installaties, interactieve toepassingen en immersieve presentatievormen laten bezoekers de evolutie van de cartografie op een actuele manier ervaren. Op die manier brengt het vernieuwde MAP-Mercator een uitgebreid en historisch onderbouwd eerbetoon aan de man die de wereld in kaart bracht, Gerard Mercator.
Openingsfestival
Om de nieuwe start van enige luister te voorzien organiseert MAP-Mercator van 13 december tot 4 januari een openingsfestival. Naast de vaste collectie wordt in de tentoonstelling ‘Compleet van de kaart’ de link gelegd tussen hedendaagse kunst en cartografie. De Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Waasland toont unieke stukken uit hun rijke collectie kaarten in boeken en een reeks workshops en lezingen maken het programma compleet. Tijdens twee winterweekends in december zijn er ook nog nocturnes gepland waarbij het museum tot tien uur ’s avonds kan worden bezocht.
Gerard Mercator – Vlaamse cartograaf
Wandelen over Mercators geboortegrond
Fopstraten en ander cartografisch vermaak
Het rampjaar van Zutphen (1572)
Een unieke wereldkaart van Joan Blaeu