Fajoemportretten: oog in oog met de geschiedenis

Op moderne begraafplaatsen zie je wel eens portretjes op grafzerken. Niet dat ik heel vaak op begraafplaatsen te vinden ben, maar als ik er eens rondwandel en zo’n portretje zie, moet ik altijd denken aan de beroemde Fajoemportretten.

In de eerste eeuwen na Christus werden in de Romeins-Egyptische stad Fajoem op kleine houten paneeltjes honderden portretten gemaakt van overledenen. Deze portretten werden, als een soort funerair artefact, op de mummies van de overledenen gelegd. Het was niet de bedoeling dat de portretjes ooit nog gezien werden, maar tegenwoordig zijn ze desondanks wereldberoemd. In de loop der tijd zijn er ongeveer duizend van zulke mummieportretten gevonden en ze zijn uitvoerig onderzocht.

De verf blijkt met verschillende pigmenten, hete bijenwas en hars vermengd te zijn. Deze encaustische schildertechniek zorgde voor een transparant effect en een helder kleurenpalet. Mede door de droge hitte inherent aan de omliggende woestijn zijn de kleuren op de Fayoum-portretten nog altijd zeer helder.

Fajoemportretten: oog in oog met de geschiedenis
Fajoemportretten: oog in oog met de geschiedenis

De portretjes hebben duidelijk Romeinse, Byzantijnse en Koptische invloeden. Onderzoek heeft aangetoond dat de meeste mensen die op de paneeltjes zijn afbeeld vrij onbelangrijk waren. Wie belangrijk was, werd in dit gebied doorgaans namelijk volgens de Romeinse traditie begraven, in een sarcofaag en zonder portret. De geportretteerden zijn over het algemeen vrij jong.

- advertentie -

Vermoedelijk overleden de geportretteerden op jonge leeftijd door ziekten, maar daarvan is op de paneeltjes eigenlijk niks te zien. De personen ogen vrij vitaal. Mogelijk hebben de makers ervoor gekozen (of de opdracht gekregen) de overledenen af te beelden zoals ze er in goede gezondheid uitzagen.

Bekijk hieronder een aantal van de Fajoemportretten

Ashmolean Museum (Oxford)
Vroege 3e eeuw

Petrie Museum (London)
Royal Museum of Scotland (Edinburgh)

Neues Museum (Berlin)
Neues Museum (Berlin)

Brooklyn Museum (New-York)
Ny Carlsberg Glyptotek (Copenhagen)

Egyptian Museum (Cairo)
Fayum-09

1024px-Fayum-05


Fayum-70
British Museum (London)

National Museum (Warsaw)

Lees ook: Iconen, bron van devotie
Boek: The Mysterious Fayum Portraits

– advertentie –



Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

1001 vrouwen in de 20ste eeuw - Els Kloek Napoleon - De man achter de mythe (Adam Zamoyski) De rechtvaardigen - Hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde (Jan Brokken) Reconquista - Miquel Bulnes Leonardo da Vinci - Sprekende gezichten De bokser - 
Het leven van Max Moszkowicz (Biografie) 80 jaar oorlog - Gijs van der Ham / NTR Het goede leven - Annegreet van Bergen Hitlers Derde Rijk in 100 voorwerpen - Roger Moorhouse De Zonnekoning - Glorie en schaduw van Lodewijk XIV (Johan Op de Beeck)
Gelijk naar geschiedenisboeken over: