De dag dat John Lennon werd doodgeschoten

Op 8 december 1980 werd muzikant John Lennon doodgeschoten door Mark David Chapman. De moord schokte de wereld.

Wat de moordenaar bezielde om Lennon dood te schieten is nooit helemaal duidelijk geworden. Mark David Chapman was aanvankelijk juist een groot fan van de Beatles geweest en John Lennon was zijn grote held. Zijn bewondering ging zelfs zo ver dat Chapman net als Lennon (getrouwd met Yoko Ono) in het huwelijk trad met een Amerikaans-Japanse vrouw.

Bekend is dat Chapman psychische problemen had en ooit werd opgenomen in een psychiatrische inrichting. In de jaren zeventig verbleef hij enige tijd in Hawaï, waar hij een suïcidepoging deed en in het ziekenhuis werd opgenomen. Later werkte hij er onder meer voor de YMCA, een christelijke jongerenorganisatie, en in een drukkerij, maar zijn mentale toestand bleef fragiel. Toen zijn persoonlijke situatie verder verslechterde zou hij een hekel hebben gekregen aan John Lennon.

Chapman had een grote fascinatie voor de roman The Catcher in the Rye (De vanger in het graan) van de Amerikaanse auteur J.D. Salinger. Op het moment van de moord had hij het boek ook bij zich. Chapman identificeerde zich met hoofdpersoon Holden Caulfield die mensen in het boek herhaaldelijk nep noemt. Chapman gebruikte die bewoording ook als hij over Lennon sprak.

Chapman koesterde in deze periode gewelddadige gedachten en stelde zelfs een lijst samen met bekende personen die hij wilde doden. Naast John Lennon stonden op deze kill list onder anderen presentator Johnny Carson en actrice Elizabeth Taylor. In oktober 1980 zegde hij zijn baan op en schafte een revolver aan. Chapman reisde vervolgens naar New York met het voornemen Lennon om het leven te brengen. Op het laatste moment keerde hij echter terug naar Hawaï. Begin december vloog hij opnieuw naar New York, dit keer vastbesloten om de muzikant om te brengen.

Double Fantasy

De moord werd om 22:50 uur gepleegd, voor Lennons huis aan 72nd Street in New York. Kort daarvoor had Lennon zijn moordenaar nog de hand geschud en op diens verzoek een handtekening gezet op het album Double Fantasy. Na deze korte ontmoeting bleef de toen vijfentwintigjarige Chapman rond de woning van Lennon hangen. Toen hij Lennon weer zag loste hij vijf schoten met zijn .38 Charter Arms Special-revolver, waarvan er vier Lennon in de rug troffen. De gewonde muzikant werd in allerhaast nog met een politieauto naar een ziekenhuis gebracht, maar bleek al te veel bloed te hebben verloren. Om 23.15 uur werd Lennon dood verklaard.

Chapman nam na de daad niet de benen. In afwachting van de komst van de politie haalde hij The Catcher in the Rye uit zijn zak en besloot hij een stukje te lezen. Tegenover de politie verklaarde hij later dat hij al een keer eerder naar New York was gekomen om John Lennon te vermoorden. Hij bekende schuld en wilde per se niet ontoerekeningsvatbaar worden verklaard.

In een artikel in de Nederlandse krant Het Vrije Volk komt de portier van het gebouw waar Lennon woonde aan het woord. Hij zou als enige getuige zijn geweest van de moord. Na de dood vroeg hij de moordenaar: “Beseft u wat u gedaan heeft?”. Waarop Chapman volgens hem antwoordde: “Ik heb zojuist John Lennon doodgeschoten”.

De moordenaar kreeg een levenslange gevangenisstraf opgelegd en zit momenteel vast in de Attica State Prison in de buurt van Buffalo, in de staat New York. Sinds 2000 kan hij om de twee jaar om vervroegde vrijlating vragen. Chapman doet dit steevast, maar zijn verzoeken worden tot nu toe telkens afgewezen. Lennons weduwe Yoko Ono verzet zich ook fel tegen vrijlating. Volgens de weduwe is Chapman nog steeds een bedreiging voor haar en haar familie.

Chapman hoopt nog altijd dat hij op een dag weer een vrij man is. Mocht dat ooit gebeuren, dan wil hij samen met zijn vrouw graag een kerk beginnen, zo verklaarde hij ooit tegenover de parole board. Gedurende zijn gevangenschap gaf Chapman een aantal keer een interview. Zijn eerste televisie-interview werd in 1992 afgenomen door Barbara Walters. Kort daarna was hij ook te zien bij Larry King. Over de moord zijn verschillende films verschenen waaronder The Killing of John Lennon (2006).

Na de dood van Lennon steeg het album Double Fantasy in een groot aantal landen naar de top van de verkooplijsten. Ook Lennons bekende nummer Imagine werd in de periode na de moord veel gedraaid.

Complot

Zoals vaker bij grote gebeurtenissen, ontstonden al snel geruchten over een complot.Zo zijn er bijvoorbeeld mensen die denken dat John Lennon werd vermoord in opdracht van de Amerikaanse overheid.

Monument

Op 9 oktober 1985, de dag dat John Lennon 45 jaar zou zijn geworden, werd in Central Park een herdenkingsmonument voor de muzikant onthuld: Strawberry Fields. Het monument, vernoemd naar het Lennon-McCartney-lied Strawberry Fields Forever, werd ontworpen door landschapsarchitect Bruce Kelly en bevindt zich tegenover de plek waar Lennon werd vermoord. Op de sterfdag en geboortedag van de muzikant komen veel mensen naar de herdenkingsplek om Lennon respect te tonen en om liedjes te zingen.

Motief

Tijdens zijn laatste verzoek om vervroegde vrijlating, in het najaar van 2025, gaf Chapman voor het eerst openlijk meer uitleg over zijn beweegredenen. Hij verklaarde dat de moord voortkwam uit egoïsme. Tegenover de commissie die over zijn voorwaardelijke vrijlating besliste, zei hij:

Ik deed dit voor mezelf en voor niemand anders. Mijn misdaad was puur egoïstisch en had alles te maken met zijn populariteit. Ik wilde ook iemand zijn, nu weet iedereen wie ik ben. (…) Die ochtend wist ik het gewoon. Ik weet niet waarom, maar ik wist dat dit de dag zou zijn dat ik hem zou ontmoeten en vermoorden.

Hoewel hij excuses aanbood en meer openheid gaf over zijn motief, werd het verzoek om vrijlating opnieuw afgewezen. Chapman blijft voorlopig dus vastzitten.