Aristocratie – Betekenis en kenmerken
De term aristocratie heeft betrekking op een regeringsvorm waarbij de maatschappelijke elite de macht heeft. Met name de adel, geestelijkheid en rijken. Wat betekent aristocratie precies…
Romanisering – Verspreiding van de Romeinse cultuur
Het begrip romanisering duidt op de beïnvloeding van Germaanse, maar ook oosterse bevolkingsgroepen door de Grieks-Romeinse cultuur. Voor de Tijd van de Romeinen was vooral de…
Tweede Praagse Defenestratie (1618)
De Tweede Praagse Defenestratie van 23 mei 1618 en vormde de aanleiding tot de Boheemse Opstand en daarmee ook voor de Dertigjarige Oorlog. Bij deze gebeurtenis…
Fenicische identiteiten
Soms vraag je je af of de wereld gek is geworden. Ik had die ervaring met Josephine Quinns eerder dit jaar verschenen boek In Search of…
Monotheïsme en polytheïsme
De term monotheïsme duidt op een religie met één god. Voorbeelden van monotheïstische geloven zijn het Jodendom, christendom en de islam. Wat betekent monotheïsme precies en…
Het Edict van Milaan (313): vrijheid van godsdienst in het Romeinse Rijk
Met het Edict van Milaan – ook wel Tolerantie-edict – , uitgevaardigd op 3 februari 313, kwam er een eind aan de christenvervolgingen.…
Plebs en plebejer – Herkomst van de term
Een plebejer was een gewone burger in het oude Rome, behorend tot de lagere sociale klasse, zonder de privileges van de aristocratische patriciërs.…
‘Het bloed der christenen is zaad’ – de onstuitbare opkomst van het christendom
Begin mei van dit jaar kapittelde bisschop Eijk zijn superieur, paus Franciscus, vanwege ‘afvalligheid van de waarheid’. Aanleiding voor de zware beschuldiging was de instemming van…
De Sabijnse Maagdenroof
Het jonge Rome had een groot probleem. Al na één generatie kampte de stad met een vrouwentekort.…
“Heidens visioen en christelijke legende”
Het visioen van keizer Constantijn de Grote in 312 is een van de bekendste christelijke legenden. Hoe ontstond de legende en hoe moet deze geïnterpreteerd worden?…
Eunus en de slavenopstand op Sicilië
Volgens de overlevering was Eunus een slaaf uit Syrië die tijdens zijn verblijf in Enna op Sicilië een slavenopstand ontketende. Dit in de tweede eeuw voor…
Zo kwam de grootste vijand van Rome aan zijn einde
Je leven geven voor een eed Toen het eerste ochtendlicht over de oostelijke muur van het kleine kasteel gleed, landde er in alle stilte beneden op…
Romeinen waren mobieler dan lang gedacht
Het thema van de Romeinenweek is mobiliteit en dat is natuurlijk geen toeval. Het is een van de meest opvallende trekken van de menselijke soort dat ze beweeglijk…
Romeinenweek 2018 in teken ‘mobiliteit’
Vandaag wordt de Romeinenweek afgetrapt, met een ‘Nacht van de Romeinen’ in Museum Het Valkhof in Nijmegen. In de week hierna staat op vele plekken in…
Het visioen van Constantijn
Een bekende oudheidkundige puzzel: hoe kon een heidens visioen veranderen in een christelijke legende?…
Delische Bond – Bondgenootschap uit de Griekse Oudheid
De Delisch Bond (ook wel Delisch Attische Zeebond) was een bondgenootschap van verschillende Griekse stadstaten (poleis), aangevoerd door Athene. De bond is vernoemd naar het eiland…
Carpe diem – Wat ‘Pluk de dag’ echt betekent
De Latijnse spreuk Carpe diem betekent letterlijk ‘pluk de dag’ – een oproep om het leven ten volle te benutten en ervan te genieten. Humanisten gebruikten…
Geloof en ongeloof in de klassieken
Classicus Diederik Burgersdijk schreef De sluipwesp en de leliën (Atheneum – Polak & Van Gennep, 2018). Inleiding en achterflap beloven dat hierin zowel de christelijke als…
Een teenprothese uit het Oude Egypte (die prima werkte)