De speech die Patrice Lumumba zijn leven kostte

In ‘Speeches’ 17 januari om 21.00 uur NPO 2

Op 17 januari 1961, aankomende zondag exact 55 jaar geleden, verdween de nieuwe premier van Belgisch Congo Patrice Lumumba letterlijk van de aardbodem. Dit gebeurde met medeweten van het Belgische bewind. Eerder beledigde Lumumba tijdens de onafhankelijkheidsceremonie van het voormalige Belgisch Congo in 1960 de Belgische koning Boudewijn door, geheel tegen het protocol in, het woord te nemen. In een vurige speech hekelde hij het koloniale regime en de jarenlange vernedering van de zwarte bevolking.

Over de affaire Lumumba wilden direct betrokkenen jarenlang niet praten. Totdat in 1999 de oud-politiecommissaris Gerard Soete in een interview met de Belgische televisie het stilzwijgen doorbrak. Het gaf een verbijsterend inkijkje in de omstandigheden rond de moord op Lumumba, krap zeven maanden na zijn omstreden speech. Het was Soete die de opdracht had gekregen het stoffelijk overschot van de premier te laten verdwijnen. Hij besloot het lichaam op te lossen in zoutzuur. De VRT zond slecht een klein stuk uit van het gesprek. Speeches zocht en vond de originele banden van het interview. Soetes dochter kijkt voor het eerst naar haar vaders volledige bekentenis, waaruit blijkt hoezeer deze opdracht zijn leven had beheerst.

Daarnaast spreekt Speeches met Jamais Kolonga, die op de radio verslag deed van de onafhankelijkheidsspeech en daarna perschef werd van Lumumba. In Belgisch Congo mocht hij zichzelf een evolué noemen. Wat betekende dat je je als zwarte net iets blanker wist te gedragen. Kolonga had bijvoorbeeld geleerd hoe met mes en vork te eten en droeg pantoffels thuis. Na Lumumba’s dood, verdween Kolonga voorgoed van het politieke toneel.

- advertentie -

Speeches vertelt ook het verhaal van Julie. Als half-blank meisje werd ze weggehaald uit het nieuwe onafhankelijke Congo, nu bestuurd door zwarten. Ze komt terecht in een adoptiegezin in een klein Vlaams dorp. In dit dorp is ze een heuse bezienswaardigheid; waar ze in Congo gewantrouwd werd omdat ze half-blank was, is ze nu vooral half-zwart.

Regie: Roel van Broekhoven,
Research: Maren Merckx
Uitzending Speeches: zondag 17 januari om 21.00 uur NPO 2


VPRO-serie Speeches

De aflevering over Patrice Lumumba is de vijfde in een zesdelige reeks van de VPRO-serie Speeches. In Speeches wordt wekelijks een bekende of minder bekende toespraak uitgelicht, elk met een onmiskenbare, belangrijke impact op de moderne wereldgeschiedenis. In de laatste aflevering van deze reeks (op 24 januari) de speech die de Amerikaanse president Ronald Reagan in 1986 hield na de mislukte lancering van de Space Shuttle Challenger. Hij koos in zijn speech woorden van troost maar liet de schuldvraag liggen.

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Gelijk naar geschiedenisboeken over:
Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier