Is de bolus een Zeeuws of Joods gebakje?

Een lekkere drol…

Iedereen die iets met de provincie Zeeland heeft, kent de lekkernij wel: de heerlijke, zoete Zeeuwse bolus. Een zoet koffiebroodje, dat door veel Zeeuwen als ontbijt of lekkernij genuttigd wordt. De ‘wortels’, of beter gezegd de origines van dit gebakje gaan terug tot het eind van de zestiende eeuw, toen Sefardische Joden – gevlucht uit Spanje en Portugal – in Zeeland dit gebakje voor het eerst maakten.

Wat is een Zeeuwse bolus?

Zeeuwse bakkers maken hun ‘Zeeuwse bolussen’ van wit brooddeeg dat uitgerold wordt in mengsel van suiker en (meestal) kaneel. Ook wordt er stroop in het recept gebruikt. Vervolgens wordt het deeg, als een soort drol, opgerold en gebakken. Veel Zeeuwen eten de bolus in combinatie met koffie, en smeren dan een dikke laag boter op het gebakje.

In Zeeland bestaan er regionaal diverse (bij)namen voor de Zeeuwse bolus. In Zeeuws-Vlaanderen noemen ze de bolus een ‘draaikoek’ of ‘drolle(n)’, op Walcheren spreekt men van een ‘draoier’ of ‘stroopedraoier’. Inwoners van de plaatsen Middelburg, Veere en Arnemuiden noemen de lekkernij ook wel ‘koekedraoiomme’, naar de manier waarop de Zeeuwse bolus gemaakt wordt. En in Noord- en Zuid-Beveland hebben ze het over een ‘jikkemiene’.

Zeeuwse bolus met boter. - cc
Zeeuwse bolus met boter. – cc

Joodse oorsprong van de Zeeuwse bolus

De Zeeuwse bolus is echter niet specifiek of typisch Zeeuws, maar heeft een Joodse oorsprong. In het Ladino (de taal van Sefardische Joden) betekent het woord bola – waarvan de term bolus is afgeleid – ook wel ‘bal’, naar de vorm van de lekkernij. Etymologiebank.nl noemt als betekenissen ‘rond gebak’ en ‘drol’, en wijst naar Amsterdams-Jiddisch als taaloorsprong.

- advertentie -

Bolus (cc - Philip Bosma)
Bolus (cc – Philip Bosma)
Eind zestiende eeuw namen Portugese Joden de bolus mee naar Middelburg in de Republiek, waar het gebakje toen vermoedelijk voor het eerst gemaakt is. Door de Joodse diaspora kwam de bolus ook in andere steden en landen terecht, zoals Amsterdam, New York, Jeruzalem, Parijs, Moskou en het Zuiden van Frankrijk.

Speciale bolus-evenementen

Sinds 1998 zijn er regelmatig Zeeuwse Kampioenschappen Bolusbakken. Deze worden georganiseerd door de Zeeuwse tak van de Nederlandse Brood- en Banketbakkers Ondernemers Vereniging (NBOV). Enkele jaren geleden, in 2015, bepaalden Zeeuwse bakkers dat elk jaar op 30 mei de Zeeuwse Bolusdag georganiseerd wordt, met onder meer bakwedstrijden voor bakkers, workshops bolus bakken en presentaties.

~ Enne Koops

Boekentip: Kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken
Lees ook: Jiddische woorden in het Nederlands
Ook interessant: Wat is een huzarenstukje?

Bronnen

Internet
-https://www.etymologiebank.nl/trefwoord/bolus
-http://www.zeeuwseankers.nl/public/nl-NL/verhaal/1216/de-bolus
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeeuwse_bolus

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Gelijk naar geschiedenisboeken over:
Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier