Noord-Korea bewapende niet alleen Rusland maar ook het Midden-Oosten

Relatie met Rusland

De relatie met Rusland, die ooit onbreekbaar leek, is na jaren van verwaarlozing en desinteresse aan beide kanten, krachtiger dan ooit geworden. Noord-Korea zag in eerste instantie een belangrijke kans in de Russische invasie van Oekraïne en om precies te zijn in het mislukken van het Russische oorlogsplan om Oekraïne binnen een paar dagen te verslaan. Noord-Koreaanse munitie, wapens en na twee jaar zelfs manschappen bleken nodig.

Volgens het Panel of Experts (van de Verenigde Naties, red.) stuurde Noord-Korea tussen 7 september en 1 oktober 2023 kratten met munitie via de haven van Rajin in het noordoosten van Noord-Korea naar de haven van Dunay. Vandaar werden ze doorgetransporteerd naar een wapenopslagplaats op slechts 290 kilometer afstand van Oekraïne. Zuid-Koreaanse, Oekraïense en Amerikaanse inlichtingendiensten hebben de afgelopen jaren steeds melding van soortgelijke transacties gemaakt.

De verbeterde relatie uitte zich ook in bezoeken van Kim Jong Un aan Rusland en van Vladimir Poetin aan Noord-Korea in respectievelijk 2023 en 2024. De implicaties van de hernieuwde vriendschap tussen Noord-Korea en Rusland gaan verder dan het leveren van wapens, munitie en mensen: Kim werd op zijn bezoek aan Poetin vergezeld door verscheidene hoge ambtenaren en wetenschappers, onder wie een lid van de Tweede Academie voor de Natuurwetenschappen, Choe Chol Min. Deze was samen met zijn vrouw Choe Un Jong al eerder gesignaleerd bij het proberen te verkrijgen van materiaal en instrumenten die noodzakelijk zijn voor de productie van ballistische raketten. Het Panel of Experts merkte dit in zijn laatste rapport op, maar ook het Amerikaanse Treasury Department vaardigde in februari 2025 nog sancties uit vanwege deze mensen.

Via satellietfoto’s kunnen de wapen- en munitieleveringen aan Rusland tot op zekere hoogte in de gaten worden gehouden. Zo werd er op 13 oktober 2023 door Zuid-Korea gemeld dat…

Noord-Korea de afgelopen weken Rusland van meer dan 1000 kratten wapens en munitie heeft voorzien.

Soms vonden deze leveranties per trein plaats, maar veel vaker per schip: tussen eind augustus en december 2023 werden er minstens vier en wellicht vijf containerschepen geobserveerd die containers vervoerden tussen Rusland en Noord-Korea en die de Russische vlag voerden.

Wapenleveranties en tunnelbouw

De contacten met Rusland beperken zich overigens niet tot het territorium van Rusland. In 2022 onderhandelden Russische staatsburgers met banden met de Wagner Groep in Damascus met vertegenwoordigers van KOMID (Korea Mining Development Trading Corporation) over wapenleveranties aan Rusland. KOMID is een bekende organisatie die over het algemeen weinig tot niets meer te maken heeft met de mijnindustrie, maar in plaats daarvan in feite een vooruitgeschoven handelsmaatschappij is van de Noord-Koreaanse wapenindustrie die op allerlei plekken ter wereld wordt aangetroffen.

De werknemers van KOMID moeten platinum klantenkaarten van verschillende luchtvaartmaatschappijen hebben. Zo onderhandelde een KOMID-delegatie ook in 2022 in Myanmar om geleidingssets voor vliegtuigbommen aan het leger van Myanmar te slijten, terwijl een Noord-Koreaanse diplomaat in Guinee samen met een vertegenwoordiger van KOMID een munitiefabriek in Mali poogde te laten bouwen, activiteiten die in detail beschreven worden in het laatste rapport van het Panel of Experts.

KOMID mag een wereldwijde wapenhandelaar zijn geworden, maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en het is ook actief in het graven van tunnels en dergelijke. De uitgebreide tunnelstelsels van Hezbollah en Hamas zijn aangelegd door KOMID en soms gegraven met behulp van Noord-Koreaanse tunneltechnologie, maar zonder de inzet van Noord-Koreaanse arbeiders. Eenieder die weleens in de door Noord-Korea gegraven tunnels onder de Demilitarized Zone in Zuid-Korea is geweest, weet dat Noord-Korea deze technologie heeft geperfectioneerd (al durf ik er geen geld om te verwedden dat alle tunnels daar inderdaad door Noord-Korea gegraven zijn). Die tunnels zijn breed genoeg om een tank inclusief infanterie van het Noorden naar het Zuiden te brengen. De Hamas-tunnels onder Gaza zijn op aanwijzing van Hamas overigens veel minder breed: ongeveer twee meter hoog en een meter breed. Een volledige invasie zoals Noord-Korea beoogde met de tunnels onder de Demilitarized Zone is niet mogelijk in dit soort tunnels, heimelijke bewegingen natuurlijk wel. De tunnels zijn uitgerust met ventilatie, waterleidingen, voedselvoorraden en generatoren.

De Hezbollah-tunnels in Libanon zijn weer aanmerkelijk breder en werden direct gebouwd door KOMID in samenwerking met de Jihad Construction Foundation, dat onder Hezbollah valt, maar wel weer sterke connecties heeft met Iran. In deze tunnels is het wel mogelijk om grote groepen gewapende mannen snel en heimelijk te verplaatsen. Deze zelfde technologie is trouwens ook geleverd aan Myanmars junta, waar op verschillende plekken ondergrondse complexen zijn aangelegd door de Noord-Koreaanse ingenieurs van KOMID.

De relatie met Hezbollah gaat ver terug, verder zelfs dan Hezbollah zelf. Hezbollah erfde de nauwe betrekkingen die Pyongyang al vanaf 1964 onderhield met de PLO. PLO-kaders werden opgeleid in Pyongyang en de oprichter van Fatah (de grootste groepering binnen de PLO) Yasser Arafat was een graag geziene gast aan de dis bij Kim Il Sung.

Hetzelfde gold voor George Habash, de oprichter van de op een na grootste PLO-groepering, het Popular Front for the Liberation of Palestine. Habash’ verblijf in Pyongyang resulteerde ook in het ontstaan van betrekkingen tussen de PLO en de Japanse militant-linkse groepering het Rode Leger, dat berucht werd door het bloedbad in 1972 op luchthaven Lod (nu luchthaven Ben-Gurion) in Jeruzalem, waarbij 26 burgerdoden vielen. Het Japanse Rode Leger zou ook in Nederland grote beruchtheid vergaren toen het in 1974 de Franse ambassade in Den Haag bestormde en de ambassadeur samen met tien andere aanwezigen gijzelde. Deze kwamen vrij tegen losgeld en vrije aftocht naar het vliegveld voor de gijzelnemers, maar tot in de vroege jaren 2000 hingen in het bewakingshokje van de Zuid-Koreaanse ambassade in Den Haag de portretten van de leden van het Rode Leger compleet met waarom ze gezocht werden.

Verschillende leden van het Rode Leger waren vanuit Noord-Korea actief, nadat enigen van hen een Japans vliegtuig (JAL351) hadden gekaapt en gedwongen naar Noord-Korea te gaan, toen Cuba te ver weg gebleken was. En nadat de Japanse en Zuid-Koreaanse autoriteiten het vliegtuig eerst in Zuid-Korea hadden laten landen, waar Gimpo Airport voor de gelegenheid omgetoverd was tot een Noord-Koreaans vliegveld. De kapers doorzagen dit echter op tijd en vlogen alsnog naar Noord-Korea, alwaar ze tot hun dood lijken te zijn gebleven. Honderden PLO’ers werden in Noord-Korea getraind in allerlei disciplines noodzakelijk voor het succesvol voeren van een guerrillaoorlog. Noord-Koreaanse instructeurs leidden Palestijnen ook op verschillende locaties in het Midden-Oosten op, in Jemen, Syrië en Libanon.

De krachtige ideologische band uit de jaren zeventig en tachtig mag dan wel niet meer bestaan, maar die is nu vervangen door iets wat minstens even sterk is: de Noord-Koreaanse noodzaak om geld te verdienen. Dat er in 2009 een vliegtuig werd onderschept in Bangkok met 35 ton wapens en munitie die zo zou later blijken voor Hamas bestemd waren, mag dan ook geen verrassing heten, net zo goed niet als de deal die in 2014 gesloten werd tussen Noord-Korea en Hamas toen de laatste zijn wapenarsenalen weer helemaal probeerde te vullen. Israël heeft aangegeven Noord-Koreaanse antitankwapens te hebben aangetroffen bij Hamas. Ook daar is gewoon voor betaald.

Dat Noord-Korea tijdens de oorlog tussen Iran en Irak, Iran bevoorraadde met artilleriestukken, luchtafweergeschut, munitie, mijnen, raketten en zelfs tanks was ideologisch prima uit te leggen, maar de overweging om Iran en niet Irak te bevoorraden was financieel geweest. Dat gezegd hebbende, ook hier vormen persoonlijke vriendschappen, gevormd in jaren van strijd en spanning, de specie die alle partijen succesvol bij elkaar houdt. Zo was bijvoorbeeld de ambassadeur van Palestina in Pyongyang die daar vanaf 2009 tot de pandemie verbleef, er de langst-dienende diplomaat.