Kim Jong-un, de onberekenbare leider van Noord-Korea

Kim Jong-un (1983/84) is sinds 2011 de leider van Noord-Korea. Als zoon van dictator Kim Jong-il nam hij na diens overlijden de macht over in de communistische staat en zette hij de dynastie van de familie Kim voort. Binnen het regime wordt hij aangeduid met eretitels als ‘De Briljante Kameraad’ en ‘De Geweldige Leider’.

Jeugd

Kim Jong-uns geboortejaar is onzeker. Volgens elkaar tegensprekende bronnen werd hij of op 8 januari 1983 of op dezelfde datum in 1984 geboren. Als jongste van de drie zonen van Kim Jong-il (1942-2011) groeide hij – grotendeels buiten het zicht van het publiek om – op in een gesloten milieu.

Kim Jong-un bezocht in Zwitserland de International School of Bern onder de schuilnaam ‘Pak Un’ of ‘Chol-Pak’ (de bronnen zijn over deze schuilnaam niet eenduidig). Zijn echte identiteit hield men verborgen door het verhaal op te hangen dat hij de zoon was van een Koreaanse diplomaat. Op deze school, die hij in 1998 zonder diploma verliet, leerde hij onder meer Duits, Engels en Frans. Het schijnt zelfs dat Kim Jong-un in Zwitserland ook heeft leren skiën. Maar in hoeverre dit allemaal klopt, is sterk de vraag. Op de website Welingelichte Kringen lezen we het volgende over Kims jeugd:

Volgens zijn medeleerlingen was het een aardige jongen, maar niet heel snugger. Voor natuurkunde zakte hij, zijn wiskunde was heel mager en Engels ging maar net. Volgens klasgenoot Marco Imhof was Un veel meer geïnteresseerd in de Amerikaanse basketbal competitie dan in zijn lessen. Hij speelde ondanks zijn geringe lengte zelf ook niet onaardig, maar bloed fanatiek. Het was, dat zou je nu niet denken, een sportieve, goed gebouwde jongen. Na Zwitserland ging hij naar een militaire academie. Wat hem daar is geleerd weten we niet. Wel dat hij in die periode dik en pafferig werd.

Voorbereiding Kim Jong-un op leiderschap

Het was niet logisch dat Kim-Jong-un als jongste zoon zijn vader zou opvolgen, maar de precieze reden waarom zijn oudere broers gepasseerd werden is niet bekend. Wel doen geruchten de ronde dat de een te losbandig was – die wilde met een vals paspoort Japan binnenkomen om daar Disneyland te bezoeken -, terwijl de andere broer te verwijfd zou zijn.

Hoe het ook zij: begin 2009 deden de eerste geruchten de ronde dat Kim Jong-un zijn vader zou gaan opvolgen. In 2009 kreeg hij ook diverse hoge functies. In april van dat jaar kreeg hij een hoge post in de Nationale Defensie Commissie (NDC), in juni werd hij hoofd van het Departement van Staatsveiligheid en in diezelfde maand schijnt zijn vader Kim Jong-il consulaten en ambassades gevraagd te hebben hun loyaliteit te betuigen aan zijn geliefde benjamin Kim Jong-un. Rond deze tijd kreeg Kim Jong-un ook de bijnaam ‘De Briljante Kameraad’.

Vermoedelijk in 2009 trouwde Kim Jong-un met Ri Sol-ju, van wie gezegd wordt dat ze zangeres was in de Pochonbo Electronic Ensemble, een populaire Noord-Koreaanse band. Volgens sommige bronnen, ook hier is de vaagheid groot, zou het stel in 2010 een dochtertje hebben gekregen: Ju-ae. Opmerkelijk en pikant detail is dat Kim Jong-un eerder een (korte) relatie had met een ander bandlid, Hyon Song-wol. Deze ex van Kim en enkele andere bandleden werden in de zomer van 2013, aldus het Noord-Koreaanse dagblad Chosun Ilbo (29 aug. 2013), op 20 augustus 2013 geëxecuteerd omdat ze in hun liedjes de anti-pornowetgeving van Noord-Korea hadden overtreden.

Hoewel Kim Jong-un in zijn jonge jaren totaal geen militaire ervaring op deed, kreeg hij op 27 september 2010 een vier-sterren generaalsrang in de schoot geworpen. Naast deze hoge functie kreeg hij op dat moment ook twee hoge posities in de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij. Hij trad vanaf dat moment op als vicepresident van de Centrale Militaire Commissie en bezat een zetel in het Centrale Comité.

Hoogste leider (2011-heden)

Op 8 oktober 2010 maakte de Noord-Koreaanse regering bekend dat Kim Jong-un in de (nabije) toekomst de definitieve opvolger van zijn vader zou worden. Hij zou, net als zijn vader Kim Jong-il, géén president worden. Die titel was alleen weggelegd voor zijn opa Kim Il-sung (1912-1994), de zogenoemde ‘Eeuwige president’ van Noord-Korea.

Een week na het overlijden van zijn vader, Kim Jong-il, trad Kim Jong-un aan als nieuwe leider van Noord-Korea. Dit gebeurde op 24 december 2011, toen het Noord-Koreaanse Staatspersbureau bekendmaakte dat Kim Jong-un vanaf toen ‘De Opperste Leider van de revolutionaire strijdkrachten’ was.

De politiek die Kim Jong-un sinds zijn aantreden voert, heet in het Koreaans Byungjin, wat zoiets betekent als ‘dubbele vooruitgang’. De inzet van de politiek is hierbij enerzijds economische ontwikkeling, anderzijds het inzetten op de opbouw van een kernwapenarsenaal. In april 2012 kreeg Kim Jong-Un weer twee hoge functies: hij werd secretaris van de Arbeiderspartij en voorzitter van de Centrale Militaire Commissie. In juli van datzelfde jaar volgde een aanstelling tot maarschalk, een functie die zijn vader en grootvader ook bekleed hadden.

Vanaf 15 augustus 2015 besloot Kim Jong-un om de Koreaanse tijd aan te passen door de klok dertig minuten terug te zetten. Dit moest het einde van de Japanse overheersing van Noord-Korea, die na de Tweede Wereldoorlog eindigde, nog eens onderstrepen.

Op 10 december 2015 maakte Noord-Korea bij monde van haar leider bekend dat het land over een waterstofbom beschikte.

Een belangrijk moment in de regeerperiode van Kim Jong-un vond plaats in juni 2016. Toen werd besloten de Noord-Koreaanse grondwet op enkele belangrijke punten aan te passen. Hierdoor ontstond een Commissie voor Staatszaken, dat de Nationale Defensie Commissie verving als Noord-Korea’s machtigste regeringsinstantie.

In dezelfde periode versnelde Noord-Korea onder Kim Jong-un de ontwikkeling van kernwapens en langeafstandsraketten. Tussen 2013 en 2017 voerde het land meerdere kernproeven en raketlanceringen uit. Volgens Noord-Koreaanse functionarissen was minstens één kernwapen klein genoeg om op een intercontinentale raket te worden geplaatst.

De snelle vooruitgang van het programma leidde tot grote internationale spanningen. In 2017 ontstond een felle woordenstrijd tussen Kim Jong-un en de Amerikaanse president Donald Trump, waarbij beide leiders elkaar publiekelijk bedreigden. Zo zei Trump tijdens een toespraak voor de Verenigde Naties bijvoorbeeld:

Rocket man is on a suicide mission for himself and for his regime. […] The United States has great strength and patience. But if it is forced to defend itself or its allies, we will have no choice but to totally destroy North Korea.

(Rocket Man is bezig met een zelfmoordmissie voor zichzelf en zijn regime. […] De Verenigde Staten beschikken over grote kracht en geduld. Maar als we gedwongen worden onszelf of onze bondgenoten te verdedigen, zullen we geen andere keuze hebben dan Noord-Korea volledig te vernietigen.)

Moord op halfbroer

In februari 2017 kwam uitgebreid in het nieuws dat Kim Jong-uns halfbroer, Kim Jong-nam (de broer die eerder uit de gratie viel als opvolger van beider vader Kim Jong-il), op een vliegveld in Maleisië door twee vrouwen was vermoord met een gifnaald of chemisch goedje. Gezien zijn kritiek op Kim Jong-un en een eerdere mislukte aanslag op zijn leven, veronderstelden diverse media dat de Noord-Koreaanse leider wel eens betrokken zou kunnen zijn bij de dood van zijn halfbroer. Vermoedelijk heeft Kim Jong-Un ook een vervelende oom en tante het zwijgen opgelegd door hen te laten vermoorden. In een recent portret van de Gazet van Antwerpen (14 april 2017) staat:

In december 2013 zou hij de executie van zijn oom Jang Song-thaek geëist hebben, omdat deze zich tegen de staat zou gekeerd hebben. Sommigen beweren dat zijn oom gevoederd is aan een roedel wilde honden, terwijl anderen zeggen te weten dat hij om het leven gebracht werd door een vuurpeloton. Toen zijn tante protesteerde tegen de executie zou ook zij het zwijgen opgelegd zijn. Men zegt dat ze vergiftigd werd.

Verder stelde het Koreaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat Kim Jong-Un van 2011 tot 2016 ongeveer 70 politieke officials – vermoedelijk tegenwerkende personen – heeft laten executeren. Hoe het ook zij, alle bombarie die Kim Jong-un maakt – sinds begin 2017 met name over het Noord-Koreaanse bezit van nucleaire wapens – leidt tot steeds meer paraatheid en alertheid bij grootmachten cq. naaste buren als China, Zuid-Korea, Japan en de Verenigde Staten.

Détente

Na een periode van oplopende spanning, trad in de loop van 2018 vrij plotseling een periode van ontspanning in. Tijdens zijn nieuwjaarstoespraak liet Kim Jong-Un weten open te staan voor een gesprek met Zuid-Korea over deelname aan de Olympische Winterspelen aldaar. Noord-Korea nam inderdaad deel aan deze editie van de spelen. Belangrijk moment was de openingsceremonie waarbij Noord en Zuid-Korea gezamenlijk op kwamen lopen. De opening werd tevens bijgewoond door een hoge delegatie uit Noord-Korea, waar onder meer Kims zus Kim Yo-jong onderdeel van uitmaakte.

De Olympische Spelen bleken de voorbode van verdere toenadering. Begin maart ging de Noord-Koreaanse leider om tafel met gezanten van de Zuid-Koreaanse regering en een maand later volgde een ontmoeting met de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in. Kim bracht hierna, in het geheim, ook enkele bezoeken aan China. In een poging de spanning te verminderen schortte hij de rakettesten van zijn land voor onbepaalde tijd op. In juni 2018 ontmoette de Noord-Koreaanse leider in Singapore de Amerikaanse president Donald Trump. In aanloop naar die ontmoeting liet Noord-Korea drie Amerikaanse gevangenen vrij.

Tijdens deze historische ontmoeting beloofde Kim te zullen werken aan de denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland. In ruil daarvoor zegden de Verenigde Staten toe hun gezamenlijke militaire oefeningen met Zuid-Korea tijdelijk op te schorten. Concrete afspraken over de afbouw van het Noord-Koreaanse kernprogramma bleven echter uit.

Persoonlijkheidscultus

In Noord-Korea speelt propaganda een belangrijke rol bij het versterken van de persoonlijkheidscultus rond de leiders van de Kim-dynastie. In 2024 verscheen op de Noord-Koreaanse staatstelevisie een propagandalied over Kim Jong-un met de titel ‘Vriendelijke vader’. In het lied wordt de leider bezongen als een zorgzame vaderfiguur voor het volk.

De videoclip, waarin onder meer soldaten en schoolkinderen het lied zingen, werd wereldwijd op sociale media verspreid en ging onder meer op TikTok viraal. In Zuid-Korea werd de video echter geblokkeerd. De Zuid-Koreaanse toezichthouder stelde dat het ging om propaganda die bedoeld was om Kim Jong-un te verheerlijken en dat dit onderdeel kon zijn van de psychologische oorlogsvoering.

Bronnen