Economische geschiedenis – geld, handel en ongelijkheid

Salon van Marie-Thérèse Geoffrin. In de achttiende eeuw ontmoetten filosofen, economen en andere denkers elkaar in dergelijke Parijse salons om ideeën uit te wisselen over politiek, samenleving en economie.

Vóór Adam Smith: hoe Turgot en zijn tijdgenoten het economisch denken vormgaven

In de jaren zeventig schreef econoom en oud-Eerste Kamervoorzitter Th. L. M. Thurlings een studie over Turgot, Adam Smith en de ontstaansgeschiedenis van de economische wetenschap.…

Amerikaanse geschiedenis·Computer·Uitgelicht

Big Tech uitzonderlijk groot? Historisch gezien valt dat wel mee

Historisch gezien zijn bedrijven als Nvidia, Apple en Google minder uitzonderlijk groot dan vaak wordt gedacht. Economen en historische vergelijkingen laten zien dat eerdere Amerikaanse ondernemingen…

Margaret Thatcher en president Jimmy Carter in 1979

Boekfragmenten·Engeland·Politieke geschiedenis

De jaren zeventig en de opkomst van het neoliberalisme

Maarten van Rossem beschrijft hoe de economische crisis van de jaren zeventig een einde maakte aan de naoorlogse consensus en de weg vrijmaakte voor de opkomst…

Een efficiency-ingenieur doet een tijd- en bewegingsstudie. Locatie en datum onbekend.

Boekfragmenten·Uitvindingen

Sneller, groter en goedkoper: na de Eerste Wereldoorlog moest alles efficiënter

De opkomende industrie vroeg steeds meer om goed geschoolde werkplaatsingenieurs die het productieproces en de sprong naar schaalvergroting moesten begeleiden. En daar, in de praktijk, kregen…

België·Boekfragmenten·Middeleeuwen

De eerste loterij in de Lage Landen: hoe Brugge zich vrijkocht van Filips de Goede

Toen Brugge in de vijftiende eeuw in zwaar weer belandde, zocht het stadsbestuur naar een nieuwe manier om geld in te zamelen. Het resultaat was een…

Het Oude Stadhuis van Amsterdam, waarin in 1609 de Wisselbank gevestigd werd

Amsterdam·Boekfragmenten·Populair

Eerste ‘stablecoin’ ter wereld werd 416 jaar geleden uitgevonden in Amsterdam

Uit de geschiedenis van de Amsterdamsche Wisselbank zijn verrassend actuele lessen te trekken. Deze stadsbank werd in 1609 opgericht en zorgde — niet alleen in Nederland…

Florence in een houtsnede uit 1493 uit Hartmann Schedel's Neurenberg kroniek

Boekfragmenten·Middeleeuwen

Belastingen dreven de koopman van Prato tot wanhoop (1393)

Belastingen zijn van levensbelang voor de staat, maar vaak is niet helemaal duidelijk hoe de lasten verdeeld worden. In het boek De sterkste schouders laat Reinier…

Amerikaanse geschiedenis·Europese geschiedenis·Politieke geschiedenis

Het Marshallplan: het Amerikaanse economisch herstelplan voor Europa

Op 5 juni 1947 presenteerde de Amerikaanse minister George Marshall zijn beroemde herstelplan voor Europa. Het Marshallplan moest de verwoeste economieën van West-Europa weer op gang…

Bankrun op 13 juli 1931 bij de Sparkasse in Berlijn.

Politieke geschiedenis

Bij financiële crises boekt radicaal-rechts meestal stemmenwinst

Wetenschappelijke studies tonen aan dat financiële crises politieke instabiliteit vergroten en vaak leiden tot stemmenwinst voor radicaal-rechtse partijen.…

Politieke geschiedenis

Nederland trapte laatste decennia hardst op rem bij overheidsuitgaven

Een analyse van recente cijfers laat zien dat Nederland de afgelopen veertig jaar harder ingreep in de overheidsuitgaven dan andere hoogontwikkelde economieën. Wat dreef deze trend…

Koude Oorlog·Rusland

Economisch onderzoek struikelde onder Sovjetregime, terwijl wiskunde floreerde

Ideologische druk en censuur in de Sovjet-Unie hinderden de ontwikkeling van economisch onderzoek, terwijl wiskundigen internationaal juist bijdragen bleven leveren. Historicus Ivan Boldyrev waarschuwt dat een…

Donald Trump in 2024 op verkiezingscampagne in Glendale, Arizona.

Politieke geschiedenis

Meestal schaadden populisten de economie van hun land

Zeer binnenkort, op 20 januari 2025, wordt politiek populist Donald Trump opnieuw president van de Verenigde Staten. Wat van zijn nieuwe ambtstermijn te verwachten is, valt…

‘Eerlijk zullen we alles delen, ik een beetje meer dan jij’ kan allicht leiden tot tranen. ‘Het Sint Nicolaasfeest’ schilderde Jan Havicksz. Steen tussen 1665 en 1668.

Historische achtergronden

Ongelijke verdeling van geld: is dat eigenlijk slecht?

Als inkomen en vermogen erg ongelijk onder mensen zijn verdeeld, zullen velen dat instinctief afkeuren. Het wordt ten minste voor een deel als onrechtvaardig ervaren. Maar…

In de jaren vijftig en zestig werden de economische verschillen kleiner, de welvaart breder gedeeld. In augustus 1965 poseerde het echtpaar Bouterse uit Schagen bij hun nieuwe trots: het twee miljoenste geregistreerde televisietoestel in Nederland. Naast zijn vader zit zoon Cees.

Historische achtergronden

Afnemende ongelijkheid in de uitzonderlijke twintigste eeuw

Grote economische ongelijkheid was in de geschiedenis het standaardbeeld. Maar er was één uitzondering: de twintigste eeuw. Gedurende een deel van die eeuw nam de ongelijkheid…

In het vroeg-middeleeuwse Irak was de economische ongelijkheid extreem.

Historische achtergronden

Heel grote vermogensverschillen waren altijd de norm

Relatief recente cijfers (ruwweg 1870-2019) over ongelijke verdeling van inkomen en vermogen kwamen aan bod in de eerste aflevering van deze serie. Was de situatie in…

Tijdens de Belle Époque bereikte de elite het toppunt van zijn rijkdom.

Historische achtergronden

Extreem veel geld trekt aandacht

Zo oud als de mensheid niet, maar wel al heel oud is financiële ongelijkheid in samenlevingen. Er is ook steeds meer belangstelling voor, dus alle aanleiding…

Turkije

Hoe Turkije de economische macht van niet-moslims aan banden legde

Met de eenmalige Eigendomsbelasting van 1942 besloten Turkse staatsmannen minderheden in het land financieel uit te buiten, ten gunste van Turkse moslims.…

Biografieën·Politieke geschiedenis

Wim Duisenberg zei altijd ‘nee’

De meest geroemde PvdA-minister van Financiën is Wim Duisenberg. In het als zeer links bekend staande kabinet-Den Uyl waarschuwde hij voortdurend tegen de aandrang tot geldsmijterij…

Economie

Vóór Adam Smith: hoe Turgot en zijn tijdgenoten het economisch denken vormgaven

Big Tech uitzonderlijk groot? Historisch gezien valt dat wel mee

De jaren zeventig en de opkomst van het neoliberalisme

Sneller, groter en goedkoper: na de Eerste Wereldoorlog moest alles efficiënter

De eerste loterij in de Lage Landen: hoe Brugge zich vrijkocht van Filips de Goede

Eerste ‘stablecoin’ ter wereld werd 416 jaar geleden uitgevonden in Amsterdam

Belastingen dreven de koopman van Prato tot wanhoop (1393)

Het Marshallplan: het Amerikaanse economisch herstelplan voor Europa

Bij financiële crises boekt radicaal-rechts meestal stemmenwinst

Nederland trapte laatste decennia hardst op rem bij overheidsuitgaven

Economisch onderzoek struikelde onder Sovjetregime, terwijl wiskunde floreerde

Meestal schaadden populisten de economie van hun land

Ongelijke verdeling van geld: is dat eigenlijk slecht?

Afnemende ongelijkheid in de uitzonderlijke twintigste eeuw

Heel grote vermogensverschillen waren altijd de norm

Extreem veel geld trekt aandacht

Hoe Turkije de economische macht van niet-moslims aan banden legde

Wim Duisenberg zei altijd ‘nee’

Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief