Wekelijks verschijnen er nieuwe geschiedenisboeken. Van lijvige studies tot publieksboeken en van naslagwerken tot historische strips. Op Historiek plaatsen we veel voorpublicaties en we bespreken zoveel mogelijk titels, maar alles bespreken is ondoenlijk. Daarom hebben we de rubriek ‘signalementen’. Hier plaatsen we wekelijks een bericht met daarin recent verschenen en besproken titels.
<<< Signalementen week 43 | Signalementen week 45 >>>
Selectie week 44
De droom van Poetin
Wat drijft de Russische leider om met Oekraïne en heel Europa in confrontatie te gaan?
Wat dreef Poetin toen hij besloot om in februari 2022 Oekraïne binnen te vallen? Velen konden niet geloven dat een dergelijke grootschalige oorlog nog mogelijk was in het Europa van de 21ste eeuw. Poetin greep terug naar het aloude machtsdenken in de internationale politiek.
De ramp met de Van Imhoff
En het lot van Duitse burgers in Nederlands-Indië, 1940-1945
Op 19 januari 1942 werd het Nederlandse koopvaardijschip Van Imhoff voor de kust van Sumatra gebombardeerd door een Japans vliegtuig, waarna het in de golven verdween. Aan boord bevonden zich bijna vijfhonderd in Nederlands-Indië woonachtige Duitse mannen die aan het begin van de oorlog door de Nederlandse koloniale overheid waren geïnterneerd.Bespreking: Nieuw onderzoek naar scheepsramp Van Imhoff (1942) maar exact dodental blijft onduidelijk
De ster van de revue
Het wonderbaarlijke leven van Louisette (1882-1965)
Van bittere armoede in de Amsterdamse Nes naar Broadwayster: Louisa Augusta van Geijtenbeek, bekend onder de artiestennaam ‘Louisette’, leefde het onmogelijke. Werkzaam als huishoudster van een beroemde variétékomiek greep ze haar kans toen ze door hem werd ontdekt. Een glansrijke carrière volgde, met uitverkochte zalen in Carré tot een ontvangst als vorstin in Nederlands-Indië en een spectaculaire tour door Amerika.
Dievenland
Overleven in de Middeleeuwen
Een meisje dat stiekem een koe van een nonnenklooster melkt, een edelsmid die een molenaarsvrouw versiert met een gestolen boek, een gezin dat een gejatte jas voor de zekerheid uitrafelt en dan het draad verkoopt, of een knecht die het schaap van zijn stiefvader opeet: wat gestolen wordt, is waardevol. En wie iets steelt, geeft een inkijkje in zijn leven en inventiviteit.Artikel: Janna Coomans wint Libris Geschiedenis Prijs 2025 met Dievenland
Gevangen in het Reich
Het Belgische leger in de Duitse kampen, 1940-1945
In de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog bracht België zijn omvangrijkste leger ooit op de been. Maar toen de oorlog uitbrak, bleek deze troepenmacht niet in staat de Duitse pletwals te stoppen. Voor meer dan 200.000 Belgische soldaten wachtte krijgsgevangenschap. Dit boek belicht de omstandigheden van hun gevangenschap en de redenen waarom sommigen wel en anderen niet werden vrijgelaten.Fragment: Nazi’s wakkerden spanningen tussen Vlamingen en Walen bewust aan
In Nederland gebleven
De geschiedenis van Molukkers 1951-2025
In 1951 kwamen ongeveer 12.900 Molukkers naar Nederland, veelal voormalige militairen van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en hun gezinnen. De verwachting was dat ze na enkele maanden weer terug naar huis zouden gaan. Inmiddels zijn bijna 75 jaar verstreken en is maar een kleine groep teruggekeerd.Bespreking: Het verhaal van Molukkers in Nederland
JFK – De geheime archieven
Een politiek true crime-detectiveverhaal met nieuwe inzichten in een van de grootste moordmysteries aller tijden
Een diepgravend onderzoek naar de meest mysterieuze politieke moord van de 20e eeuw, die op de Amerikaanse president John F. Kennedy. In dit boek geeft Lammert de Bruin nieuwe inzichten over het moordcomplot rond John F. Kennedy. Waaronder een Nederlandse link.
Moeders van toen
Moederschap in de jaren zestig en zeventig
Vanaf halverwege de jaren 60 breekt er in Nederland een tijd van grote veranderingen aan. Alles moet anders, weg met het keurslijf van vlak na de oorlog. Weg met de verzuiling, op naar een socialere democratie en beter onderwijs. De strijd om de positie van vrouwen barst los, niet minder dan een revolutie.
Uitdrijven
Een beknopte geschiedenis van het exorcisme
Met de verlichting dreef West-Europa zijn demonen uit. Demonische bezetenheid werd als bijgeloof verbannen naar de vuilbak van de geschiedenis. Maar dat was buiten de duivel gerekend. Zoals paus Franciscus in 2024 zei: ‘Door de deur verdreven, is de duivel door het raam teruggekeerd.’ Alle wensdromen van de moderniteit ten spijt bleef de vraag naar exorcisme – de rituele uitdrijving van de duivel en zijn dienaren – sinds de negentiende eeuw gestaag toenemen. In de laatste twintig jaar zag de katholieke wereld een ongeziene heropleving van de controversiële rite.Bespreking: De duivel duikt steeds weer op, als spiegel van onze angsten en verlangens
Veilig op weg?
Geschiedenis van de verkeersveiligheid 1875-2020
In 1972 vielen in het Nederlandse verkeer 3264 doden — bijna twee keer zoveel als bij de watersnoodramp van 1953. Dat jaar betekende een schokkend dieptepunt én een keerpunt. Sindsdien is het aantal verkeersdoden spectaculair gedaald. Maar hoe kwam deze omslag tot stand? En waarom duurde het bijna een eeuw voordat de samenleving effectief ingreep?Fragment: De auto als massamoordenaar
Wereldgeschiedenis voor beginners
Meer dan ooit vragen we ons af op welke wijze de geschiedenis ons heeft gevormd, en wat in de roerige tijd waarin we ons bevinden terug te voeren is op het verleden. Maar ja, hoe zat het ook alweer, en weten we eigenlijk wel voldoende van beschavingen buiten de ons bekende westerse wereld?
Fragment: Het Midden-Oosten en Afrika in de middeleeuwen (450-1066)
Wilhelm I
Lang werd aangenomen dat de eerste keizer net zo lief koning van Pruisen was gebleven. Het was om de ambitieuze Bismarck dat hij de keizerstroon aanvaardde. In Duitsland zijn historici bezig dit beeld te herzien. Twee recente biografieën schetsen een nieuw beeld van keizer Wilhelm I. De Duitse historicus Jan Markert schreef een politieke biografie, Wilhelm I. Vom Kartätschenprinz zum Reichsgründer. Dit boek schetst de latere keizer als een ambitieus man die doelgericht aan zijn machtsbasis werkte. De Nederlandse historicus Frederik Frank Sterkenburgh schreef een cultuurhistorisch boek, Wilhelm I as German Emperor. Staging the Kaiser, over de manier waarop Wilhelm I zich portretteerde als keizer van Duitsland.
Bespreking (3 boeken): Niet Bismarck, maar Wilhelm I verenigde Duitsland in de negentiende eeuw
Meer geschiedenisboeken:
- De democratie begint bij onszelf. Politieke levenslessen voor leerwillige burgers
- De schande van Gaza. Een genocide in het zicht van de wereld – Martijn Lauwens
- Door de ogen van mijn grootouders. Dagboek over de Hongerwinter
- Eén korrel graan (roman) – Ngugi wa Thiong’o
- Het land van eeuwig geluk – Harper Lee
- Het Scheepvaarthuis. Eerste gebouw van de Amsterdamse school – Louise de Blécourt
- Maria Moltzer. De beginjaren van de analytische psychologie – Maya Schepers
- Politiek traktaat – Spinoza
- Reporting the Delta. An exploration of climate, space, and society through archival documentaries
- Wat ik haar niet vertelde – Sigrid Bousset
<<< Signalementen week 43 | Signalementen week 45 >>>
