Étienne de Silhouette – De zuinige minister die silhouettes maakte
Wat een silhouet is, weet vrijwel iedereen. Veel minder bekend is dat het woord verwijst naar een voormalige Franse minister: Étienne de Silhouette (1709-1767).…
Geschiedenis van kunstmest: van vogelpoep tot ammoniaksynthese
Al eeuwenlang waren boeren op zoek naar methodes om het gras beter te laten groeien. Ze reden mest uit, sloegen de opgedroogde koeienvlaaien stuk en verdeelden…
Het NAVO-spellingsalfabet – Van Alfa tot Zulu
Het NAVO-spellingsalfabet wordt internationaal veel gebruikt, onder meer door piloten, om belangrijke boodschappen door te geven waarbij het belangrijk is dat er geen misverstanden zijn over…
Ergens de pee in hebben – Betekenis en herkomst
Als je ergens de pee (of pé) in hebt, zit het je niet mee en ben je daar flink chagrijnig over. De ‘pee’ in deze uitdrukking…
Een ‘waterpaert’ op het Rembrandtplein (1700)
Volgens een advertentie was er bij herberg De Witte Oliphant in Amsterdam een Equus Aquaticus, oftewel een water- of zeepaard te zien. Gevangen in de Eufraat…
Hoe de Duitse democratie begraven werd
30 januari 1933 was een zwarte dag in de Duitse geschiedenis. Op deze datum werd Adolf Hitler door rijkspresident Paul von Hindenburg benoemd tot rijkskanselier.…
Bartje uit Drenthe: de romanheld die niet bad voor bruine bonen
Op 4 september 1954 werd in Assen het standbeeld onthuld van Bartje Bartels, de romanfiguur die uitgroeide tot hét boegbeeld van Drenthe en vooral bekend is…
Robin Hood in Brazilië
In het noordoosten van Brazilië ontvouwde zich in de eerste helft van de twintigste eeuw een fascinerend epos. De hoofdrolspelers waren de cangaceiros, legendarische struikrovers die…
“Rijke stinkerds” & “Stinkend rijk zijn”
Als geld niet stinkt, waarom hebben we het dan wel vaak over “rijke stinkerds” en "stinkend rijk zijn"? Er zijn verschillende theorieën.…
Een truitje van hondenhaar
Tijdens de Hongerwinter kampten veel Nederlands niet alleen met voedseltekorten. Ook materiaal om kleding te maken werd naarmate de Tweede Wereldoorlog vorderde steeds schaarser.…
De grootste koloniale nederlaag in de geschiedenis van de Republiek
De Nederlandse Republiek vocht vele oorlogen uit, zoals tegen Engeland, Frankrijk en natuurlijk Spanje tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Minder bekend is de langdurige handelsoorlog tegen Portugal,…
De soldaat zonder verleden – het raadsel van Anthelme Mangin
Op 1 februari 1918 trof men op het station Lyon-Brotteaux een soldaat aan die urenlang rondslenterde, zonder over identiteitspapieren te beschikken. Evenmin was op zijn uniform…
‘Blitzkrieg was snelle improvisatie Duitse leger’
Sieg im Westen Op 10 mei 1940, om 5.35 uur (3.55 uur Nederlandse tijd), kwam het westfront na een maandenlange ‘schemeroorlog’ met veel gebulder tot leven.…
Behoed voor de brandstapel… dankzij een rookworst
Joodse inwoners van Portugal gebruikten de bekende alheira-rookworst eeuwen geleden om hun geloof te verbergen. Wat ooit een slim trucje was om vervolging te ontlopen, wordt…
‘Doorloopen!’ Buurman wordt gek van helse grammofoonconcerten
Nederlanders nemen niet snel een blad voor de mond: we kennen een lange traditie van mopperen en klagen. In vergeten archiefmappen hebben de grieven zich eeuwenlang…
Voetbal in neutraal Nederland (1914-1918)
Voetbal was vóór 1914 nog een exclusieve sport die alleen elitaire landskampioenen uit de grote Hollandse steden voortbracht. Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontwikkelde het voetbal zich…
Ontdekking van een Groninger boer
Dat in de Republiek tegen de pokken werd ingeënt voordat de Engelsman Edward Jenner ontdekte wat deze ziekte inhield, is te danken aan het werk van…
Hoe de geuzen aan hun naam kwamen
‘Goed,’ riep Brederode, ‘als wij dan geuzen zijn, laten we dan maar bedelzakken dragen en uit bedelnappen drinken!’ De toehoorders begrepen er niets van, maar toen…
Diogenes gebruikte schaamteloosheid als filosofisch statement