Wekelijks verschijnen er nieuwe geschiedenisboeken. Van lijvige studies tot publieksboeken en van naslagwerken tot historische strips. Op Historiek plaatsen we veel voorpublicaties en we bespreken zoveel mogelijk titels, maar alles bespreken is ondoenlijk. Daarom hebben we de rubriek ‘signalementen’. Hier plaatsen we wekelijks een bericht met daarin recent verschenen en besproken titels.
<<< Signalementen week 45 | Signalementen week 47 >>>
Selectie week 46

120 seconden oorlog
De provincie Groningen door de lens van de bezetter en collaborateur
In dit fotoboek neemt Ties Groenewold je mee op een visuele reis door de provincie Groningen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aan de hand van 120 nooit eerder gepubliceerde foto’s, gemaakt door Duitse militairen en Nederlandse collaborateurs, vertelt Ties het verhaal van een provincie in oorlog. Elke foto legt een moment vast – een seconde in de tijd – die samen een indrukwekkend beeld schetsen van de impact van de oorlogsjaren op het Groningse landschap en haar bewoners.
Anne Frank, schrijfster
‘Het Achterhuis’ is het meest gelezen Nederlandstalige boek ter wereld. Het staat bij het grote publiek bekend als hét dagboek van Anne Frank. Minder bekend is dat achter het boek een fascinerende ontstaansgeschiedenis schuilgaat. Aan de hand van de originele handschriften laten onderzoekers Peter de Bruijn en Elli Bleeker zien hoe ingenieus Anne te werk gaat bij het bewerken van haar dagboek tot een spannende vertelling, compleet met zorgvuldig gekozen verhaallijnen en uitgewerkte personages.
Artikel: Onderzoekers belichten literaire ontwikkeling Anne Frank

Brabant
Hoe het leven er vroeger uitzag
Het Brabant van vroeger kennen we hoofdzakelijk via zwart-witfoto’s. In dit boek komt het oude Brabant echt tot leven, dankzij het fijne handwerk van colorist Gerard Kamp uit Breda, die eerder al het succesvolle boek Vergeten Nederland inkleurde. Opperbrabander Wim Daniëls schreef de informatieve en aanlokkelijke teksten bij de ingekleurde beelden.
Dokter Satan
Het schokkende verhaal van de beruchtste seriemoordenaar in de Tweede Wereldoorlog
Huisarts Marcel Petiot beloofde tussen 1942 en 1944 tientallen Joodse mensen te helpen vluchten naar Zuid-Amerika. In plaats daarvan martelde, vermoordde en verbrandde hij zijn slachtoffers. ‘Dokter Satan’ werd ter dood veroordeeld en geëxecuteerd in het voorjaar van 1946, aan het einde van een proces dat heel Frankrijk in de ban hield. Hoewel de rechters probeerden te voorkomen dat de zaak-Petiot een politiek proces zou worden, werd al in 1946 de vervolging van Franse Joden aan de kaak gesteld.
Etty Hillesum
Het verhaal van haar leven
De meeslepende geschiedenis van een jonge, gepassioneerde vrouw die ook onder de gruwelijkste omstandigheden trouw bleef aan haar idealen en zichzelf.
Expeditieberichten
Over ontdekkingsreizigers, zeeschuimers en andere avonturiers
Wereldreizigers bestaan in vele gedaantes. Ze zijn op zoek naar eeuwige roem, rijkdom, eer, een nieuwe blik op de wereld of een betrekking in de hoogste kringen. Maar wat ze ook zijn, het zijn mensen die grenzen overschrijden, soms letterlijk, vaak figuurlijk. En ze hebben één grote gemene deler: ze hebben een verhaal te vertellen. ‘Expeditieberichten’ vertelt 366 verhalen van 3000 v.C. tot vandaag, voor elke dag van het jaar één. Aan het woord komen ontdekkingsreizigers, zeeschuimers en andere avonturiers, die hun visie op de wereld delen.Fragment: 366 expeditieberichten van wereldreizigers: elke dag een nieuw verhaal

Het atoomtijdperk
Een ijzingwekkende strijd om wapens, macht en voortbestaan
Het nucleaire tijdperk begon met de explosie van de eerste atoombom in de woestijn van New Mexico in juli 1945. De belangrijkste maker ervan, J. Robert Oppenheimer, citeerde bij die gelegenheid de Bhagavad Gita (‘het lied van de Heer’): ‘Nu ben ik de Dood geworden, de vernietiger van werelden.’ Daarmee legde hij de basis van de angst voor de bom – of beter gezegd, voor twee bommen: de atoombom en de waterstofbom.
Het Ministerie van Middeleeuwse Zaken
Inspirerende oplossingen voor de grote vraagstukken van nu
‘Het Ministerie van Middeleeuwse Zaken’ onderzoekt aan de hand van toegankelijke essays hoe middeleeuwse inzichten ons kunnen helpen bij het vormgeven van een veerkrachtige en duurzame samenleving. Dit boek laat met duidelijke voorbeelden zien hoe onze vroegere samenleving omging met deze vraagstukken, die ook toen urgent waren.Fragment: Wat kunnen we van middeleeuwse Hanzesteden leren over conflicten?

Hotel De Wereld
‘Wageningen, Suriname’ en andere postkoloniale tragedies
Het leek zo simpel. Vanaf zijn achttiende, als student aan de Landbouwuniversiteit Wageningen, wilde Frank Westerman waterputten slaan in de woestijn. Hij haalde zijn tropenprikken in Hotel De Wereld, waar op 5 mei 1945 de Duitse capitulatie is getekend, en trok naar Cuba, Jamaica en Peru. Meedraaiend in het ontwikkelingscircus bij de Aymara-indianen in de Andes besluipt hem de vraag: ‘Waarom is opbouwen zoveel moeilijker dan afbreken?’Fragment: ‘Nagemaakt en zielloos’: een bezoek aan Aracataca, geboorteplaats van Gabriel García Márquez

Leeuwenharten (roman)
In ‘Leeuwenharten’ keren Dan Jones’ onvergetelijke personages uit ‘De Essex dogs’ terug voor een episch slotstuk. Een roman over kameraadschap en overleven in een meedogenloze tijd. Met historische precisie en de spanning van een thriller brengt Dan Jones de middeleeuwen ontzettend dichtbij. Het is 1350. De pest grijpt om zich heen, koninkrijken staan tegenover elkaar en overal dreigt oorlog. Door dit onzekere landschap beweegt zich een groep huurlingen, bekend als de Essex Dogs.

Slavenschip De Zorg
Een verhaal over hebzucht en moord dat het einde van de slavernij inluidde
Nadat het Nederlandse slavenschip de Zorg was gekaapt en in 1781 met een nieuwe kapitein en bemanning, volgestouwd met 442 slaven, onder Brits bevel naar Jamaica vaarde, raakte het door onverwachte weersomstandigheden en navigatiefouten uit koers. Doordat de reis veel langer duurde dan gepland raakte het drinkwater op. Om te overleven gooide de bemanning tientallen slaven overboord.
Tussen horst en griend
Een wandeling door het landschap in zestig wonderschone woorden
Caspar Janssen verkent de Nederlandse natuur en landschappen via vergeten woorden. Een fascinerende ontdekkingstocht door het landschap, erfgoed en onze veranderende relatie met de natuur. Ons landschap is vol van eeuwenoude fenomenen en vormen: terpen, vlechtheggen, brinken, slikken en schorren. En onze taal biedt een weelde aan woorden om ze te beschrijven.Bespreking: Topotijdreis door het Nederlandse landschap

Van Starkenborgh (1888-1978)
De laatste gouverneur-generaal van Nederlands-Indië
Op 27 augustus 1945 stijgt een Amerikaans militair transportvliegtuig op vanuit Moekden (Noord-China) op weg naar Chungking, de hoofdstad van de Republiek China. Hier was toentertijd de Nederlandse ambassade gevestigd. Aan boord van het vliegtuig zit de gouverneur-generaal van Nederlands-Indië: Tjarda van Starkenborgh Stachouwer. Enkele dagen eerder was hij bevrijd uit drieënhalf jaar krijgsgevangenschap, verspreid over diverse Japanse kampen.Bespreking: Eindelijk biografie van laatste gouverneur-generaal Nederlands-Indië
Meer geschiedenisboeken:
- Al die Amsterdamse mensen. 750 jaar leven in de hoofdstad
- De droom van Marcus Aurelius. Van filosofie naar levenskunst – Frédéric Lenoir
- De Sint Jansberg. Ontwikkeling en teloorgang van ‘een der schoonste landgoederen van ons vaderland’
- De Verenigde Staten tot 1877. Kolonies, onafhankelijkheidsstrijd & burgeroorlog – Harry Floor
- Een innerlijk vuur. Literaire memoires van een kleine uitgever – Nico Keuning
- Houris (roman) – Kamel Daoud
- Menkemaborg. Kasteel op de klei – Martin Hillenga
- Paramaribo, de vrolijkste stad in de jungle – Anil Ramdas
- School zonder tranen. Brieven van de familie Troelstra aan Paul Geheeb, 1904-1906
- Kookboek van Limburg. Asperges, vlaai, zuurvlees en andere streekgerechten
- De schatkamer van Normaal. De mooiste posters, alle concerten en de discografie 1975-2025
<<< Signalementen week 45 | Signalementen week 47 >>>