De staf breken over iets
Vroeger brak de rechter zijn staf boven het hoofd van de veroordeelde. Vaak sprak hij hierbij de woorden : "Nu helpe u God, ik kan u…
Iemands bakermat – betekenis en herkomst van de uitdrukking
De bakermat was vroeger een mand van hout of matwerk voorzien van een hoge rug. De baker en het kind zaten in die mand als het…
De Churchill factor
Wat maakte Winston Churchill (1874-1965) tot een van de meest markante en unieke regeringsleiders van de twintigste eeuw?…
Iemand in de luren leggen
Kinderen leden in de zeventiende eeuw vaak aan de Engelse ziekte (rachitis). Bij gebrek aan vitamine D groeiden de ledematen krom.…
‘Mijn naam is haas’ (en ik weet van niets)
Het gezegde 'Mijn naam is haas', wat zoveel betekent als 'ik weet van niks', is vermoedelijk afkomstig uit Duitsland.…
Op grote voet leven
Dit gezegde wordt in verband gebracht met de laat-middeleeuwse mode van de snavel of toetschoenen, die toen als voornaam golden. Aan de hand van de lengte…
Op het vinkentouw zitten
De vinkenjacht was in Holland van oudsher een populaire bezigheid. De graag gegeten vogeltjes werden gevangen in de vinkenslag, een vangnet dat op afstand, door middel…
Op zijn falie krijgen
Onder de falie verstond men in de Middeleeuwen een soort regenmantel, die vrouwen omsloegen om hun kleren te beschermen tegen de grilligheden van het klimaat. Het…
Abelardiseren: theoloog op non-actief
'Abelardiseren' is een vrij onbekend werkwoord dat in de negentiende eeuw uit de meeste Nederlandse en Franse woordenboeken is geschrapt. Eigenlijk is dat onterecht. De term…
Booswichtenbrief, ca. 1500
De booswichtenbrief is een scheldbrief van rond het jaar 1500 waarin Henrick van Hackfort zijn mening over Arnt van Boicholt publiekelijk bekend maakt. Hij noemt hem…
Brief in geheimschrift van prins Maurits uit 1624
In 1624 stuurde prins Maurits een brief in geheimschrift naar het stadsbestuur van Breda. De gecodeerde boodschap moest voorkomen dat Spaanse troepen informatie over de voedselvoorraden…
Azteekse woorden in het Nederlands
De taal van de Azteken, het Azteekse, wordt tegenwoordig nog door een geschatte 1,4 miljoen Mexicanen gesproken. Het Nahuatl heeft diverse sporen achtergelaten in de Nederlandse…
Leidens Ontzet volgens P.C. Hooft
De situatie: de dijken zijn doorgestoken, de vloot van Lodewijk van Boisot nadert de belegerde stad en hoeft alleen de Lammenschans nog in te nemen, maar…
‘Bolleboos’ is het allermooiste woord sinds 1864
Het Jiddische woord Bolleboos is verkozen tot het mooiste Nederlandse woord sinds 1864. Dat is de uitkomst van een verkiezing die Dikke Van Dale vanwege zijn…
“Ik deed haar zin, en draafde stijf dat tuintje in”
Of het nou gaat over orale seks, impotentie, homoseksualiteit, seks in het vrije veld, voyeurisme, de huwelijksnacht, ontmaagding, vrolijke hoeren, geslachtsziekten of schaamhaarcoiffures: geen onderwerp bleef…
Iets aan de kaak stellen – Herkomst uitdrukking
De uitdrukking 'iets aan de kaak stellen' houdt in dat je iets in de openbaarheid brengt wat je niet bevalt, bijvoorbeeld sociale misstanden of onethische praktijken.…
Over Brugse Zotten en Gentse Stroppendragers
Brusselaars hebben de bijnaam ‘kiekenfretters’, inwoners van Aalst zijn ’ajuinen’ en een Antwerpenaar is een ’sinjoor’. Maar waarom worden Gentenaren ‘Stroppendragers’ en Bruggelingen ‘Brugse zotten’ genoemd?…
Sadistische stiefmoeders en menseneters
Het woord ‘sprookje’ is afgeleid van het middeleeuwse woord ‘sproke’, dat komt van spreken, het mondeling overdragen of letterlijker: ‘het gesprokene’.…
Slarottimof en Foetsjimoeti: de vele namen van Adolf Hitler