Kantoor en schoolKantoor en school

Geschiedenis van de Boekenweek

Thema 2020 – Rebellen en dwarsdenkers

Het is weer tijd voor de Boekenweek. Thema van dit jaar is Rebellen en dwarsdenkers. Sinds 1930 worden in Nederland Boekenweken gehouden, dit met als doel de rol van het boek in de samenleving te verstevigen.

- ad -

Leon en Juliette - Boekenweekgeschenk van Annejet van der Zijl
Leon en Juliette – Boekenweekgeschenk van Annejet van der Zijl
Het boekenweekgeschenk van 2020 is geschreven door Annejet van der Zijl en heeft als titel Leon & Juliette. Van 7 tot en met 15 maart geven veel boekverkopers dit boek gratis weg bij aankoop van ten minste vijftien euro aan Nederlandstalige boeken. Op zondag 15 maart kan er gratis gereisd worden met de trein wanneer men het boekenweekgeschenk meeneemt.

Schrijver en columnist Özcan Akyol (Eus) schreef daarnaast een essay rondom het jaarthema. In dit essay, getiteld Generaal zonder leger, gaat de auteur op zoek naar de rebellen en dwarsdenkers in de schrijverswereld. Ooit raakte Eus betoverd door de literatuur “dankzij schrijvers die met hun polemische stijl aandacht vestigden op hun werk én iets teweegbrachten in de maatschappij”. Maar volgens de essayist zijn de schrijvers met deze bloedgroep uitgedund. Er is nog maar weinig literatuur die de sociale klasse en identiteit van de schrijver ontstijgt: de moderne auteur richt zich vooral op zijn eigen cocon – de gelijkgestemden.

Het begin van de Boekenweek

In 1930 kwam tijdens de eerste Boekenweek het jubileumboekje De uitgever en zijn bedrijf uit. Dit boekje werd uitgegeven ter ere van het vijftigjarig bestaan van de Nederlandsche Uitgeversbond. Een jaar hierna was er geen boekenweek, maar in 1932 verscheen er voor het eerst een echt Boekenweekgeschenk. Het boek had de toepasselijke titel Geschenk.

- advertentie-

- ad -
- advertentie -

Na dit eerste officiële boekenweekgeschenk verscheen er vrijwel ieder jaar een boekenweekgeschenk tijdens de Boekenweek. Alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog verschenen er enkele jaren geen geschenken. In 1941 verscheen er nog wel een Boekenweekgeschenk, maar op last van de Duitse bezetter werd het boek op 1 maart 1941 uit de handel genomen. Vermoedelijk omdat een van de schrijvers van de uitgave Novellen en Gedichten, Victor van Vriesland, van Joodse komaf was.

Doorgaans is het Boekenweekgeschenk een novelle. Tot en met de jaren zeventig verschenen er naast het officiële Boekenweekgeschenk ook enkele uitgaven voor de schoolgaande jeugd. Sinds 1987 verschijnt er naast het Boekenweekgeschenk ook een essay waarin vaak dieper ingegaan wordt op het thema van de Boekenweek.

Anonieme uitgaven

Oeroeg van Hella Haassse verscheen aanvankelijk anoniem
Oeroeg van Hella Haasse verscheen aanvankelijk anoniem

In de jaren ’40, ’50 en ’60 werden de Boekenweekgeschenken vaak anoniem op de markt gebracht. Dit in het kader van een prijsvraag. Onbekend was dus wie het boek geschreven had. Het Boekenweekgeschenk van 1948 bijvoorbeeld, Oeroeg, waaraan nu vrijwel iedereen direct de naam Hella Haasse koppelt, verscheen ook anoniem. In het Boekenweekgeschenk was een lijst van mogelijke auteurs opgenomen. De ontvanger van het geschenk kon per briefkaart laten weten wie volgens hem of haar de auteur van de novelle was.

De Boekenweekgeschenken worden uitgegeven door stichting CPNB. In het verleden werd dit gedaan onder de naam De Vereeniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels.

- ad -

Essay bij de Boekenweek 2019: Generaal zonder leger – Özcan Akyol

- advertentie-

Özcan Akyol bij DWDD naar aanleiding van zijn essay:

- advertentie -

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

Meer tips ➱