Oranje in revolutie en oorlog

Een Europese geschiedenis, 1772-1890

Onlangs verscheen het boek Oranje in revolutie en oorlog. Een Europese geschiedenis 1772-1890 van Jeroen Koch. De historicus schreef eerder een biografie over koning Willem I. In zijn nieuwste boek beschrijft hij de politieke lotgevallen van de drie monarchen en het huis Oranje-Nassau tussen de Bataafsche revolutie en de Eerste Wereldoorlog.

Set koningsbiografieën
Set koningsbiografieën
Eind 2013 verschenen de biografieën van de koningen Willem I, II en III. Drie kloeke boeken waar ik vaak naar heb gekeken. Maar daar bleef het bij. Een mens heeft maar een beperkte hoeveelheid tijd en ruimte. Gelukkig is onlangs Oranje in revolutie en oorlog verschenen. De regeringsperiodes van deze drie Oranjevorsten beslaan namelijk de negentiende eeuw: een periode van grote ontwikkelingen, ook op politiek vlak. En de Willems hebben met elkaar gemeen dat ze alle drie te maken hadden met Europese revoluties en daaruit voortvloeiende oorlogen. Een goede rode draad voor een vervolgboek op de trilogie.

De opportunist

Dat Jeroen Koch als auteur van de Willem I biografie dit boek schreef komt goed uit. Want van de drie Oranjevorsten is Willem I veruit de belangrijkste. De uitgangspositie van Willem I was ronduit slecht. Zijn vader, stadhouder prins Willem V, was tot twee keer toe het land uitgejaagd door politieke tegenstanders. Zijn moeder, Wilhelmina van Pruisen, wist dat de eerste keer nog ongedaan te maken met hulp van het leger van haar broer Friedrich Wilhelm II, koning van Pruisen. Nu was de weerstand van Nederlandse patriotten de eerste keer te overzien, zeker voor het gevreesde Pruisische leger. Maar de tweede keer stonden de orangisten tegenover een revolutionair Frans leger.

Wat volgde was ballingschap en de Napoleontische tijd. Een periode waarin de positie van de Oranjes volledig afhing van de welwillendheid van hun netwerk van machtige monarchen. Prins Willem VI probeerde er wat van de maken. Voor zichzelf. Want van liefde of strijd voor de vrijheid van Nederland door de prins valt weinig te merken in Kochs verhaal. Het was de toekomstige koning alleen te doen om zijn eigen belangen. Vandaar dat hij ook op zijn knieën ging voor Napoleon. De Franse dictator beloonde hem met het kortstondige bezit van een paar stukjes Duitsland.

- advertentie -

Het buitenland bepaalt

Het was eerder ondanks dan dankzij de opportunistische en weinig sympathieke prins Willem VI dat hij uiteindelijk vorst van het zogenaamde Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd. Dit was een Brits project bedoeld om Frankrijk onder controle te houden. En het was mede dankzij zijn weinig flexibele houding dat koning Willem I in 1830 België verloor. Tot verdriet van zijn oudste zoon, die liever in Brussel verbleef dan in Den Haag.

Belgische Opstand
Belgische Opstand

Koch maakt goed duidelijk hoe weinig de Nederlandse bevolking betrokken werd bij de vorming van het koninkrijk der Nederlanden. Het was het buitenland dat uitmaakte hoe en wat er met Nederland en de Nederlanders gebeurde. Met de Oranjes als gewillige zetbazen. Daarbij stond deze vraag centraal: was de natie van de koning, of was de koning van de natie? Het was een vraag die men zich overal in Europa stelde. Alhoewel de oude orde zich had hersteld na de nederlaag van Napoleon en wat er nog over was van de Franse revolutie, bleef het rommelen.

Deze Europese politieke ontwikkelingen hadden direct invloed op de situatie in Nederland. Daarbij was het vooral de angst van de vorsten om slachtoffer te worden van revolutie die een sterke rol speelde. In 1848 kwam op verschillende plaatsen in Europa een revolutionaire opstand tegen de regerende adellijke elites. Het gaf in Nederland de liberale politicus Thorbecke genoeg wind in de zeilen om de instabiele Willem II op een zijspoor te manoeuvreren. Daarmee begon de democratisering van Nederland.

Koning van de natie

Met horten en stoten werd de koning van de natie. Ondanks het tegenstribbelen van de excentrieke en bij vlagen ronduit gestoorde koning Willem III. Koningin-regentes Emma begreep het beter en transformeerde het impopulaire uitgerangeerde koningshuis tot de publiekslieveling die het nog steeds in zekere zin is.

Oranje in revolutie en oorlog - Jeroen Koch
Oranje in revolutie en oorlog – Jeroen Koch
Voor wie destijds ook aanhikte tegen die drie dikke koningsbiografieën is Oranje in revolutie en oorlog een uitstekend alternatief. Het is een vlot geschreven, kritische geschiedenis van de opkomst, bijna ondergang en transformatie van ons koningshuis onder druk van internationale politieke veranderingen in de woelige, lange negentiende eeuw.

De auteur Jeroen Koch is historicus en verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij houdt zich bezig met politieke en intellectuele geschiedenis vanaf de verlichting. Zijn boek is goed verzorgd en voorzien van een oranje leeslintje (gebonden en geïllustreerd).

- advertentie -

~ Edwin Ruis

Boek: Oranje in revolutie en oorlog – Jeroen Koch
Fragment: De Belgische Opstand en het Belgische orangisme
Set Koningsbiografieën: Willem I, Willem II, Willem III

Bestel dit boek bij:

Bestel dit boek bij de Historiek Geschiedeniswinkel

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

1001 vrouwen in de 20ste eeuw - Els Kloek Napoleon - De man achter de mythe (Adam Zamoyski) De rechtvaardigen - Hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde (Jan Brokken) Reconquista - Miquel Bulnes Leonardo da Vinci - Sprekende gezichten De bokser - 
Het leven van Max Moszkowicz (Biografie) 80 jaar oorlog - Gijs van der Ham / NTR Het goede leven - Annegreet van Bergen Hitlers Derde Rijk in 100 voorwerpen - Roger Moorhouse De Zonnekoning - Glorie en schaduw van Lodewijk XIV (Johan Op de Beeck)
Gelijk naar geschiedenisboeken over: